Кіріспе

Honda CR-X (кейбір нарықтарда Honda CRX деп стилизацияланған), бастапқыда Жапонияда Honda Ballade Sports CR-X ретінде ұсынылған, Honda компаниясының 1983 жылдан 1991 жылға дейін өндірген алдыңғы доңғалақты спорттық компакт автомобиль. Осы кезеңде шамамен 400 000 дана өндірілді. CR-X-тің бірінші буыны Жапониядан тыс кейбір аймақтарда Honda Civic CR-X ретінде сатылды. CR-X аббревиатурасының көптеген түсіндірмелері болғанымен, ең көп қабылданғаны – "Civic Renaissance Experimental". АҚШ-та CR-X екі жолаушыға арналған экономикалық спорттық Kammback ретінде сатылды, ал жапондық және еуропалық нарықтардағы автомобильдер 2+2 орындық конфигурациямен келді. 1988 модельдік жылына қайта жобаланып, 1991 жылға дейін өндірілген CR-X өнімділігімен, шапшаң басқаруымен және отынның үнемді жұмсалуымен танымал болды. CR-X-тің орнына Honda CR-X del Sol келді, ол кейбір нарықтарда CR-X ретінде сатылды. TOC

Шолу

1983 жылы 1984 модельдік жылға арналған Honda Civic-пен бірдей күштік жүйеге ие, бірақ ерекше стиль мен ішкі безендіріліске ие жаңа екі орынды көлікті ұсынды. CR-X таныстырылған кезде Жапонияда Honda Verno дилерлік желісі арқылы сатылды және Vigor, Quint және Prelude модельдерімен бірге нарыққа шықты. Солтүстік Америкада CR-X екі нұсқада ұсынылды: экономикалық және спорттық. Экономикалық модельде жаңа алюминийлі 1.3 литрлік CVCC төрт цилиндрлі қозғалтқыш қолданылды. Спорттық модельде алюминийлі 1.5 литрлік 12 клапанды қозғалтқыш орнатылды және ол 5 жылдамдықты механикалық немесе 3 жылдамдықты автоматты беріліспен жабдықталды. 1985 жылы Honda North America экономикалық модельді HF (жоғары жанар май үнемділігі) моделімен алмастырды, ол алюминийлі блокқа ие 1.5 литрлік қозғалтқышты пайдаланды, бірақ 1984 жылғы CVCC цилиндр басын (цилиндрде екі клапан) сақтап, жаңа алюминийлі цилиндр басының (цилиндрде үш клапан) орнына қолданды. 1985 жылдың көктемінде Honda Si (Sports, инжекторлы) моделін ұсынды, ол қуаттырақ 1.5 литрлік SOHC PGM FI төрт цилиндрлі қозғалтқышымен жабдықталды. Si моделіне электрлі люк, стандартты екі қашықтан басқарылатын сыртқы айналар, артқы сүргіш, 13 дюймдік жеңіл қорытпа дөңгелектер және люкке арналған Si эксклюзивті спойлер кірді. 1986 жылы Honda CR-X-ті жаңа аэродинамикалық фаралармен жаңартты. Si моделіне кузов түсіне сәйкес келетін төменгі қаптама, жаңартылған артқы спойлер, жаңа бамперлер және 14 дюймдік жеңіл қорытпа дөңгелектер қосылды. Ішкі жабдық жаңартылды және кассеталық таспаларды сақтауға арналған орталық консоль орнатылды. 1987 жыл 1986 жылдан ешқандай өзгеріссіз болды және CR-X-тің бірінші буынының соңғы жылы болды.

Шабыт

CR X дизайны Honda CR X дизайнін жасаған адамның иеленген Alfa Romeo GT Junior Zagato көлігінен шабыттанды.

Жапондық және еуропалық қозғалтқыш жүйесі

Жапондық Si және еуропалық 1.6i 16 модельдері Ұлыбритания стандартындағы модельде және JDM модельінде 1,6 литрлік 16 клапанды DOHC 4 цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған. Бірдей қозғалтқыштың ұқсас нұсқалары болғанымен, жапондық Si қозғалтқышы ZC деп, ал еуропалық қозғалтқыш ZC1 деп мөрленген.

Отын үнемдеу

Бастапқы 1,3 литрлік автомобиль (шасси коды AE532) 1984 жылы EPA тас жолындағы жанар май шығынына ие болды және қолайлы жүргізу жағдайларында одан да көп көрсеткіштерге жететіні хабарланды. Кейінгі 1,5 литрлік американдық нарықтағы CRX HF (жоғары жанармай үнемдеу) моделі (шасси кодтары EC1 және AF) газ-электрлік гибридтер нарықта пайда болғанға дейін он жылдан астам уақыт бұрын өте жақсы жанармай үнемдеуді сенімді түрде қамтамасыз етті, бұл базалық модельге қарағанда қосымша төлемді қажет етпеді; 1,5 литрлік қозғалтқыш АҚШ-тың Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) (жаңа жүйе бойынша) қала ішінде және тас жолда мөлшерде бағаланған.

Шолу

Honda CR-X 1987 жылдың соңында 1988 модельдік жылына толыққанды жаңа дизайнмен шықты. Дөңгелек базасы ұлғайды, ұзындығы да ұлғайды, ал ені бұрынғы модельге қарағанда шамалы кеңейді. Аспасы толығымен қайта жасалды. Honda алдыңғы бұралу штангасын және артқы серік байланысы бар артқы осьті, 4 дөңгелекті қос тірек аспасына алмастырды. Үлкен дизайн мен жаңартылған аспа алдыңғы ұрпаққа қарағанда басқаруды, сондай-ақ жолаушылар мен жүк кеңістігін жақсартты. CR-X 1990 модельдік жылына шағын жаңарулар енгізді. VTEC қозғалтқышы бар модельдер де жаңартылған бамперлер, фаралар, капот, тежегіштер, аспа және приборлық тақта дизайнымен жаңартылды. Бұған қоса, осы дизайн өзгерістерінің бір бөлігі VTEC емес модельдерге де қосылды. Жапондық ішкі нарық (JDM) үшін CR-X опцияларының бірі – шыны төбе, ол алдыңғы әйнектің үстінен люктің үстіне дейін созылған бекітілген шыны панель болды. Жапонияда кең таралған бұл модельдер басқа елдерде де жоғары бағаланады.

Жапондық және еуропалық қозғалтқыш жүйесі

Солтүстік Америкадан тыс жерлерде екінші буын CR X 1.5 литрлік SOHC 4 цилиндрлі қозғалтқышпен немесе 1.6 литрлік DOHC 4 цилиндрлі (ZC) қозғалтқышының жаңартылған нұсқасымен қол жетімді болды. Көптеген модельдер стандартты түрде отын инжекциясымен жабдықталған. 1989 жылдың қыркүйегінде Honda Солтүстік Америкадан тыс жерлерде 1.6 литрлік 16 клапанды DOHC VTEC 4 цилиндрлі B16A қозғалтқышын ұсынды. VTEC (өзгермелі клапан уақыты және көтерудің электрондық басқаруы) қозғалтқышы жоғары айналымдарда қуатты арттырды, сонымен бірге отынның аз шығынын және төмен айналымдарда тұрақты жұмысын қамтамасыз етті. B16A жапондық SiR үлгісінде, ал B16A1 еуропалық 1.6i VT үлгісінде қолданылды. CR X, Honda Integra XSi-ден кейін DOHC VTEC қозғалтқышын алған екінші автомобиль болды. 1.6 литрлік DOHC 4 цилиндрлі немесе 1.6 литрлік DOHC VTEC 4 цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған CR X басқа капотпен келді, себебі қос камералы қозғалтқыштар SOHC қозғалтқыштарынан биік болғандықтан, капоттан қосымша кеңістік қажет болды. 1.6 литрлік DOHC қозғалтқышы 1.6 литрлік SOHC қозғалтқышынан сәл ғана биік болды және бір жағында дөңгелек тәрізді ойыспен басқа капотты қажет етті, ол камералық механизм қақпағын тазарту үшін қосымша кеңістік ұсынды. 1.6 литрлік DOHC VTEC 4 цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған автомобильдерде қозғалтқыш бөлімінің көп бөлігінде көтерілген капот болды, бұл биік қозғалтқыш үшін қосымша кеңістік қамтамасыз етті. Кейбір сол жақтан рульді еуропалық нарықтарда D14A1 қозғалтқышы автоматты беріліс қорабымен және екі карбюратормен де қол жетімді болды. ABS жапондық SiR үшін опция болды және Ұлыбританияның 1.6i VT үлгісінде стандартты болды, бірақ сол жақтан рульді еуропалық 1.6i VT үлгісінде болған жоқ.

АҚШ нарығы

АҚШ-та үш түрлі жабдық деңгейі қол жетімді болды: стандартты (белгісіз, кейде "DX" деп аталады), 1,5 литрлік 16 клапанды екі нүктелі отын инъекциясы бар 4 цилиндрлі D15B2 қозғалтқышымен жабдықталған, "жоғары отын тиімділігі" (HF) моделі 1,5 литрлік 8 клапанды көп нүктелі отын инъекциясы (MPFI) бар 4 цилиндрлі D15B6 қозғалтқышымен, немесе "спорттық инъекцияланған" (Si) моделі 1,6 литрлік 16 клапанды MPFI 4 цилиндрлі D16A6 қозғалтқышымен. Базалық модель 5 жылдамдықты қолмен немесе 4 жылдамдықты автоматты беріліспен қол жетімді болды, ал HF және Si модельдері тек 5 жылдамдықты қолмен берілісті ұсынды. Екінші буын көліктерінің барлық түрлерінде артқы жағына енгізілген өзгеріс – артқы көрінуді жақсартатын, артқы фарастың үстіндегі көліктің артқы бөлігінің жоғарғы жартысына орнатылған, тығыз нүктеленген қара шыны панель.

Өзгешеліктер мен жабдықтар

Кондиционер барлық модельдерде дилер орнатып берген қосымша опция болды. Si моделі электрмен жылжитын люкпен, артқы сыпырғышпен және 14 дюймдік жеңіл қорытпа дөңгелектермен жабдықталған. Si моделінің шассисінде артқы тұрақтандырғыш штангасымен және өзгермелі қатынасты тісті рельсті рульмен жабдықталған. 90 және 91 жылғы Si модельдерінде 4 дөңгелекті дискілі тежегіш жүйесі болды.

Қауіпсіздік

Австралияда 1988–1991 жылдардағы CR X 2006 жылғы қолданылған автомобильдердің қауіпсіздігі рейтингтерінде жанама соққы жағдайында жолаушыларға "орташа деңгейден едәуір нашар" қорғаныс ұсынатыны анықталды. CR X-тің екі нұсқасы да 1997 жылғы NHTSA сынақ нәтижелерінде және 1997 жылғы US NCAP бойынша жақсы қауіпсіздік көрсеткіштеріне (4 және 5 жұлдыз) ие болды. Екінші буын CR X-тің АҚШ нұсқасында кейбір модельдерде бүйірлік соққыға қарсы есік бағаналары қолданылған. Бұл модельдерді қауіпсіздік белдіктерінің бекітілу орны бойынша анықтауға болады. Егер белдік есікке бекітілген болса, бағаналар бар. Егер белдік кузовқа бекітілген болса, қосымша нығайту қарастырылмаған. 1988 және 1989 жылғы HF модельдері, сондай-ақ 1988 жылғы Sis және базалық модельдерде АҚШ-тан тысқары сатылатын барлық нұсқалардағыдай B бағанасына бекітілген белдік жүйесі орнатылған.

Автоспорт

Civic сияқты, CR-X та қосалқы бөлшектердің көптеп қолжетімділігінің арқасында автоспортта кеңінен қолданылады. Ұлыбританияда CR-X 2-ші буынына арналған жеке жарыс сериясы болды, ол 3-ші буын шыққаннан кейін де бірнеше жылға созылып, «жаңа машинамен жарыс» (showroom stock racing) серияларында танымал болды. Бүгінде бұл машинаны драг-рейсинг, автокросс және жол жарыстары сияқты іс-шараларда пайдалануға болады.

Екі қозғалтқыш CRX

1985 жылдың мамыр айындағы "Car and Driver" журналында жарияланғандай, "Project Synchronicity Honda CRX" жобасы – американдық Honda және Racing Beat компанияларының бірлескен жұмысы болып табылды. Мақсаты хетчбек жүк бөліміне автомат берілісі бар екінші 1,5 литрлік қозғалтқышты орнату еді. Екінші күштік агрегатты орнату "алты айға созылып, 20 000 долларға бағаланды". Жобаның екінші кезеңінде Racing Beat компаниясы Honda Accord-тан алынған автомат берілісі бар екі 1,8 литрлік қозғалтқышты Synchronicity-ге орнату тапсырылды. Honda CRX екі үлкен қозғалтқыш арқасында күші артқандықтан Super Synchronicity деп аталды. Екі Honda Accord 1.8 литрлік күштік агрегаты отын инжекторлық жүйесімен жабдықталды, сонымен қатар шасси жаңартылды. Mugen кузовы мен жаңа доңғалақтар да орнатылды.

Конвертильді көліктер

Коста-Меса қаласындағы (Калифорния штаты) R. Straman компаниясы 1984 жылдан 1987 жылға дейін 310 дана Honda CRX көлігін кабриолетке түрлендірді. Straman құрастырған CRX Spyder 1984 жылғы шілде айындағы Road & Track журналының мұқабасында бейнеленді.