Кіріспе
Италиядағы автомобиль өнеркәсібінің шолуы
Италиядағы автомобиль өнеркәсібі елдегі ірі жұмыс берушілердің бірі болып табылады, 2006 жылы 2131-ден астам фирмада 250 000-ға жуық адам жұмыс істеді. Италияның автомобиль өнеркәсібі автомобиль дизайнымен, шағын қалалық автомобильдермен, спорттық және суперкарларымен әйгілі. Автомобиль өнеркәсібі Италияның ЖІӨ-сіне 8,5% үлес қосады. Италия Еуропа мен әлемдегі маңызды автомобиль өндіруші елдердің бірі. Бүгінде Италияның автомобиль өнеркәсібіне Fiat Group (қазір Stellantis) толық басымдық қояды; 2001 жылы өндірілген көлік құралдарының 90% астам бөлігі осы компанияда жасалған. Stellantis өзінің негізгі, көбінесе бұқаралық нарыққа бағытталған модельдерімен қатар, Fiat, Alfa Romeo және Lancia брендтеріне, сондай-ақ эксклюзивті Maserati брендіне ие. Италиялық автомобильдер «Еуропаның жыл автокөлігі» жылдық сыйлығын басқа елдерге қарағанда ең көп рет жеңіп алды (оның ішінде Fiat 124, Fiat 128, Fiat Uno, Fiat Tipo және басқаларымен Fiat басқа өндірушілерден басым түсті), сондай-ақ «Дүниежүзілік жыл автокөлігі» сыйлығында да табысқа жетті.
Тарих
Италияның автомобиль өнеркәсібі 1880-жылдардың соңында басталды, алғашқы өндіруші ретінде Стефани Мартина қарастырылса да, Энрико Бернарди 1884 жылы бензинмен жұмыс істейтін үш дөңгелекті велосипед құрастырған. 1888 жылы Джованни Баттиста Сейрано Welleyes велосипедтерін шығара бастады, себебі ағылшын тіліндегі атаулар сатуға көбірек қызығушылық тудыратын. 1898 жылдың қазан айында ол ағалары Маттео және Эрнестомен бірге Welleyes автокөлігін жасау үшін Ceirano GB & C компаниясын құрды. Өндіріс көлемі мен қаржылық қиындықтарға тап болғандықтан, олар Джованни Аньелли басқаратын жергілікті ақсүйектер мен кәсіпкерлердің консорциумына жүгінді. 1899 жылдың шілдесінде Fiat SpA зауытты, дизайнды және патенттерді сатып алды, осылайша алғашқы F.I.A.T. – Fiat 4 HP автокөлігі пайда болды. Welleyes / F.I.A.T. 4 HP 679 куб.см көлемді қозғалтқышпен жабдықталған. Изотта Фраскини 1900 жылы құрылды және бастапқыда Renault үлгілерін құрастырды. Автомобиль өнеркәсібі жылдам дамыды, өндірушілер қатарында Aquila Italiana, Fratelli Ceirano, Società Anonima Italiana Darracq, Diatto, Itala, Junior, Lancia, Società Ceirano Automobili Torino, S.T.A.R. Rapid, SPA және Zust компаниялары болды. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар мен 1970-ші жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде осы брендтердің көптегені жоғалып кетті немесе FIAT немесе шетелдік өндірушілерге сатылды. Сонымен қатар, итальяндық автомобиль өнеркәсібі жылдар бойы Италиядан тыс көптеген жобаларға қатысты, олардың көптегені Fiat негізіндегі модельдерді өндірумен айналысты, соның ішінде Ресейдегі Lada, бұрынғы Югославиядағы Zastava және Yugo, Польшадағы FSO (Polski Fiat) және Испаниядағы SEAT (қазір Volkswagen құрамында). 1960-1970 жылдары Италия өзінің ірі автомобиль өнеркәсібін қалпына келтірді, ол Еуропада 3-ші немесе 4-ші, ал әлемде 5-ші немесе 6-шы орында болды. 1980 жылдары Италия Ұлыбританияны басып озды, бірақ Испания, Польша және Югославия сияқты елдер, Fiat-тың көмегімен автомобильдерді көп көлемде өндіруді бастаған КСРО-ға жол берді. 1970-1980 жылдар Еуропадағы автомобиль өнеркәсібі үшін үлкен өзгерістердің кезеңі болды. Отбасылық автомобильдерде артқы жетек біртіндеп алдыңғы жетекке ауысты. 1965 жылы Франциядағы Renault 16 көлігінде алғаш рет пайда болған хэтчбек стилі 1980 жылдардың ортасына қарай шағын автомобильдерде ең танымал стильге айналды. Fiat 1971 жылы 127 хэтчбегімен шағын автомобильдер нарығына кірді, ал 1978 жылы Ritmo отбасылық машинасы пайда болды. Онжылдықтың соңына қарай Alfa Romeo және Lancia брендтері де өздерінің моделіне хэтчбектерді қосты. Италияның автомобиль өнеркәсібінің инновациялық дизайнға бейімділігі 1980-ші жылдары да жалғасты, оның Uno супермини (1983) және Tipo отбасылық хэтчбегі (1988) екеуі де заманауи және практикалық дизайны үшін Еуропаның жыл көлігі деп танылды. Uno өндіріс кезеңінің бойында Еуропадағы ең танымал автомобильдердің бірі болды, бірақ Tipo Италиядан тыс жерлерде осылай танымал болған жоқ. Uno-ның орнын басатын Punto 1993 жылдың соңында ұсынылды және оның алдыңғы моделінің табысына ұқсас жетістіктерге қол жеткізді, ал оның бұрынғы Cinquecento 1990-шы жылдары Еуропадағы қалалық автомобильдер секторының өсуіне үлкен үлес қосты. Fiat 1998 жылы жаңа компактты MPV нарығына алты орындық Multipla көлігімен кірді, ал онжылдықтың ортасында Peugeot компаниясымен бірлескен кәсіпорын аясында Eurovan толық көлемді MPV нарығына енген болатын. 1990 жылдары Италияның автомобиль өнеркәсібі Еуропада 3-ші, ал әлемде 5-ші орында болды, жылдық өндірісі шамамен 2 миллионға жуық (1989 жылы максималды көрсеткіш – 2,220,774). Алайда, 2011 жылы ол жарты ғасыр ішінде алғаш рет 800 мыңнан төмен түсіп, Еуропада 6-шы, ал әлемде 19-шы орынға ие болды. Бүгінде Италия автомобиль дизайны мен технологиясының маңызды ойыншысы болып қала береді, ал Fiat 2014 жылдың қаңтарынан бастап американдық Chrysler автокөлік өндірушісінің 100% үлесіне ие болып, Италиядан тыс жерлерде ірі инвестициялар жасауда. Fiat-тың табысына 2007 жылдан бері оның жаңа Fiat 500 қалалық машинасының Еуропадағы үлкен сәттілігі көмектесіп келеді, бірақ 500 Италияда емес, Польша мен Мексикада өндіріледі.
Isotta Fraschini was founded in 1900, at first assembling Renault model automobiles. The automobile industry grew quickly and manufacturers included Aquila Italiana, Fratelli Ceirano, Società Anonima Italiana Darracq Darracq, Diatto, Itala, Junior, Lancia, Società Ceirano Automobili Torino, S. T. A. R. Rapid, SPA, and Zust. During the first and the second World Wars and the economic crisis of the 1970s, many of these brands disappeared or were bought by FIAT or foreign manufacturers. Over the years, the Italian automobile industry has also been involved in numerous enterprises outside Italy, many of which have involved the production of Fiat based models, including Lada in Russia, Zastava and Yugo in the former Yugoslavia, FSO (Polski Fiat) in Poland and SEAT (now part of Volkswagen) in Spain. In the 1960s and 1970s, Italy restored its own large auto industry that was 3rd or 4th in Europe and 5th or 6th in the World. In the 1980s, Italy overtook the United Kingdom but conceded to the Soviet Union which, like Spain, Poland and Yugoslavia, began large volume production of cars with Italian FIAT help. The 1970s and 1980s were a time of great change for the car industry in Europe. Rear wheel drive, particularly on family cars, gradually gave way to front wheel drive. The hatchback bodystyle, first seen on the Renault 16 from France in 1965, became the most popular bodystyle on smaller cars by the mid 1980s. Fiat moved into the hatchback market at the small car end in 1971 with the 127 hatchback, followed by the Ritmo family car in 1978. By the end of the decade, the more upmarket Alfa Romeo and Lancia marques had also added hatchbacks to their ranges. The Italian motor industry's flair for innovative design continued in the 1980s, with its Uno supermini (1983) and Tipo family hatchback (1988) both being voted European Car of the Year mostly in recognition of their up to date and practical designs. The Uno was one of the most popular cars in Europe throughout its production life, although the Tipo was not so popular outside Italy. The Uno's replacement, the Punto, was launched at the end of 1993 and achieved success similar to that of its predecessor, while its earlier Cinquecento played a big part in boosting the size of the city car sector in Europe during the 1990s. Fiat entered the new compact MPV market in 1998 with the quirky six seater Multipla, having already entered the full size MPV market halfway through the decade with the Eurovan as part of a joint venture with Peugeot. In the 1990s, the Italian auto industry again was 3rd in Europe and 5th in World with an annual output near 2 million (with 2,220,774 maximum in 1989). In 2011, however, it fell below 800,000 for the first time in half a century and is now 6th place in Europe and 19st place in the World. Italy today remains one of the significant players of car design and technology, and Fiat has large investments outside Italy including a 100% stake in the American automaker Chrysler as of January 2014. Fiat's fortunes have been helped since 2007 by the huge success across Europe of its new Fiat 500 city car, although the 500 is manufactured in Poland and Mexico, rather than in Italy.