Кіріспе
1909–1963 жылдары француз автомобильдерін өндіруші, алғашқы компанияны Этторе Бугатти негіздеген.
the original company founded by Ettore Bugatti
Ettore Bugatti Automobiles – неміс, кейін француздық жоғары сыныпты автомобильдер өндірушісі. Компания 1909 жылы Эльзас аймағындағы (сол кездегі Германия) Мольсхайм қаласында итальяндық өнеркәсіптік дизайнер Этторе Бугатти тарапынан құрылған. Көліктері әдемі дизайнымен және көптеген жарыстардағы жеңістерімен танымал болды. Bugatti автомобильдерінің ішінде Type 35 Grand Prix, Type 41 "Royale", Type 57 "Atlantic" және Type 55 спорттық автомобильдері ең танымалдары. Этторе Бугаттидің 1947 жылы қайтыс болуы марка үшін ауыр соққы болды, ал оның ұлы Жанның 1939 жылы қайтыс болуы, 8000-нан аспайтын машина өндірілген зауытты басқаратын мұрагердің болмауына әкелді. Компания қаржылық қиындықтарға тап болды және 1950 жылдары соңғы модельді шығарғаннан кейін 1963 жылы ұшақтарға қатысты бөлшектер бизнесі үшін сатылды. 1987 жылы итальяндық кәсіпкер бұл брендті сатып алып, Bugatti Automobili S. p. A. ретінде қайта жаңғыртты.
Этторе Бугаттидің басқаруымен
Құрылтайшы Этторе Бугатти Италияның Милан қаласында дүниеге келген, ал оның атын алып келген автомобиль компаниясы 1909 жылы Эльзас аймағындағы Молсхайм қаласында құрылды. 1871 жылдан 1919 жылға дейін бұл аймақ Германия империясының құрамында болған. Компания автомобильдеріндегі инженерлік шешімдердің әрқайсысының мұқияттығымен және дизайнның көркемдік деңгейімен танымал болды, себебі Этторенің отбасы өнерге бейім болған (оның әкесі Карло Бугатти (1856–1940) – көрнекті модерн стиліндегі жиһаз және әшекей бұйымдарының дизайнері).
Бірінші дүниежүзілік соғыс және оның салдары
Соғыс кезінде Этторе Бугатти алдымен Миланға, содан кейін Парижде жіберілді, бірақ жаулық аяқталғаннан кейін ол Молсхаймдағы зауытына қайтып келді. Версаль шарты бойынша Эльзастың Германиядан Францияға өтуі ресми түрде бекітілгеннен кейін төрт ай ішінде Bugatti 1919 жылғы қазан айында өткен 15-ші Париж автосалонында стенд алды. Bugatti 1925 жылдан 1929 жылға дейін бес жыл қатарынан Targa Florio жарысында жеңіске жетті. Луи Широн Bugatti машиналарында ең көп мәрте құрмет тұғырына көтерілді, ал қазіргі заманғы Bugatti Automobiles S.A.S. тамылы 1999 жылғы Bugatti 18/3 Chiron тұжырымдамалық көлігін оның құрметіне атады. Бірақ ең есте қаларлық табыс – Ле-Мандағы соңғы жарыс болды, онда Жан Пьер Вимиль мен Пьер Вейрон тек бір машинамен және шектеулі ресурстармен 1939 жылғы жарысты жеңіп алды.
Ұшақ жарысы
1930 жылдары Этторе Бугатти немістерді Deutsch de la Meurthe жүлдесінде жеңіп алу ниетімен жарыс ұшағын жасауға қатысты. Бұл Bugatti 100P болды, ол ешқашан ұшпады. Оны бельгиялық инженер Луи де Монге жобалаған, ол бұрын өзінің "Тип 7.5" көтеру корпусында Bugatti Brescia қозғалтқыштарын қолданған еді.
Желі вагондары
Этторе Бугатти сонымен қатар сәтті жүргізілетін рельсті көлік, Autorail Bugatti-ді де жобалаған.
Отбасылық қайғы
Этторе Бугаттидің ұлы Жан Бугаттидің 1939 жылғы 11 тамызда қаза болуы компания тағдырының бетбұрыс нүктесі болды. Ол Мольшейм зауытының жанында 57 типті танк корпусты жарыс көлігін сынап барыс кезінде қаза тапты.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Екінші дүниежүзілік соғыс Мольсхайм зауытын қиратты және компания мүлікке бақылауын жоғалтты. Соғыс жылдары Бугатти Париждің солтүстік-батыс жаққа орналасқан Леваллои қалашығында жаңа зауыт салуды жоспарлады. Соғыстан кейін Бугатти Type 73 жол машинасы және Type 73C бір орындық жарыс машинасы сияқты жаңа автомобильдердің бірнеше моделін жобалауды және құрастыруды көздеді, бірақ барлығында Бугатти тек бес Type 73 машинасын ғана жасады. 375 куб.см көлемді турбокомпрессорлы автомобильді әзірлеу 1947 жылғы 21 тамызда Этторе Бугатти қайтыс болғаннан кейін тоқтатылды. Оның өлімінен соң бизнес одан әрі құлдырады және 1952 жылғы қазан айында Париж автошоуында дербес компания ретінде соңғы рет пайда болды. Ұзақ төмендеуден кейін, Bugatti-дің алғашқы түрі 1952 жылы қызметін тоқтатты.
Дизайн
Бугаттилер дизайнына ерекше назар бөлгенімен танымал. Қозғалтқыш блоктарының беттері тегіс болуын қолмен тегістеп, тығыздағыштар қажет болмайтын еді, ал қозғалтқыш бөлімінің көптеген ашық беттері гильоше өрнегімен әрленген. Көптеген бекіткіштерге қауіпсіздік сымдары күрделі өрнектермен тізілген. Көптеген өндірушілердей серіппелерді біліктерге бұраудың орнына, Бугаттидің біліктері серіппенің біліктегі тесіктен өтуі үшін соғылған, бұл әлдеқайда талғамды шешім, оған азырақ бөлшектер қажет болды. Бугатти өзінің бәсекелесі Bentley машиналарына "әлемдегі ең жылдам жүк машиналары" деп баға берді, себебі олардың басты назарында беріктік тұрды. Бугаттидің сөзіне сүйенсек, "салмақ – жау".
Қазіргі кездегі елеулі табылған заттар
2009 жылы қайтыс болғаннан кейін дәрігердің мүліктерін тізімдеген кезде Гарольд Каррдың туыстары 1937 жылғы сирек кездесетін Bugatti Type 57S Atalante моделін тапты. Каррдың 57S моделі ерекше, себебі ол бастапқыда британдық жарыс машинасының жүргізушісі Эрл Хоуға тиесілі болған. Автокөліктің көптеген түпнұсқа жабдықтары сақталғандықтан, оны қосалқы бөлшектерге тәуелсіз қалпына келтіруге болады. 2009 жылдың 10 шілдесінде Швейцария мен Италия шекарасындағы Маджоре көлінің түбінен 75 жылдан бері жатқан 1925 жылғы Bugatti Brescia Type 22 машинасы табылды. 2010 жылы Парижде өткен Bonham's Rétromobile аукционында Калифорния штатының Окснард қаласындағы Муллин мұражайы оны 351 343 долларға сатып алды.
Қайта жаңғыртуға тырысу
Компания 1950 жылдардың ортасында Роланд Бугатти басшылығымен орта орналасқан қозғалтқышы бар Type 251 жарыс машинасымен қайта оралуға тырысты. Автомобильді жобалауға Джоаккино Коломбо көмектесті, бірақ машина күтілгендей өнімділік көрсетпеді және компанияның автомобиль өндіруге жасаған әрекеттері тоқтатылды. 1960 жылдары Вержил Экзнер өзінің "Revival Cars" жобасы аясында Bugatti-ді жобалады. Бұл көліктің көрмелік үлгісін Ghia соңғы Bugatti Type 101 шассиін пайдаланып жасады және 1965 жылғы Турин автосалонында көрсетілді. Қаржыландыру орын алмады, содан кейін Экзнер назарын Stutz-ды қайта жаңғыртуға бұрды. Bugatti әдеуір уақыт бойы ұшақтарға қажетті бөлшектерді жасаумен айналысты және 1963 жылы бұрынғы автокөлік өндірушісі, кейіннен ұшақ құрастырушыға айналған Hispano Suiza компаниясына сатылды. Жарыс машиналарын жобалаушы Мауро Форгиери 1993 жылдан 1994 жылға дейін Bugatti-дің техникалық директоры қызметін атқарды. 1993 жылдың 27 тамызында Романо Артиоли өзінің ACBN Holdings S. A. холдинг компаниясы арқылы (Люксембургте тіркелген) Lotus Cars компаниясын General Motors компаниясынан сатып алды. Bugatti акцияларын халықаралық биржаларда тіркеу жоспарланды. 1993 жылы Bugatti EB112 деп аталған үлкен седанның прототипі таныстырылды. Әлдебір болжам бойынша, ең танымал Bugatti EB110 иесі – жеті дүркін Formula One әлем чемпионы, жарыс жүргізуші Майкл Шумахер болды, ол 1994 жылы EB110 сатып алған. 1994 жылы ауыр апатқа ұшырағаннан кейін жөнделген EB110 машинасы Шумахермен Германиядағы Ferrari сервистік және жарысқа дайындық орталығы Modena Motorsport-қа сатылды. EB110 нарыққа шыққан кезде Солтүстік Америка және Еуропа экономикасы төмендеп кеткен еді. Нашар экономикалық жағдай компанияның банкротқа ұшырауына себеп болды және 1995 жылдың қыркүйегінде қызмет тоқтатылды. Компания жұмысын тоқтатқан кезде "Bugatti America" деп аталатын АҚШ нарығына арналған модель дайындық кезеңінде болды. Bugatti-дің сатушылары Lotus Cars-ты Малайзияның Proton компаниясына сатты. 1997 жылы Dauer Racing EB110 лицензиясын және қалған бөлшектерді сатып алып, бес EB110 SS көлігін шығаруды жоспарлады. EB110-дың осы бес SS нұсқасы Dauer компаниясымен жақсартылды. Кампогаллиано зауыты жиһаз жасау компаниясына сатылды, бірақ олар көшуге үспей, жабылып қалды, ал ғимарат бос тұрды. Dauer 2011 жылы автомобильдерді шығаруды тоқтатқаннан кейін, Германияның Toscana Motors GmbH компаниясы Dauer компаниясынан қалған бөлшектерді сатып алды. Бұрынғы вице-президент Жан Марк Борел және бұрынғы қызметкерлер Федерико Тромби, Джанни Сигинольфи және Никола Матерацци B Engineering компаниясын құрып, Bugatti EB110 SS шассиі мен қозғалтқышын пайдаланып Edonis көлігін жобалады және жасады, бірақ турбожүйені және күш беру механизмін (4WD-дан 2WD-ге дейін) жеңілдетті.
Вейронға дейінгі
Volkswagen Group 1998 жылы Bugatti брендін сатып алды. Bugatti Automobiles S.A.S. компаниясы ItalDesign компаниясының Джорджетто Джуджароға Bugatti Automobiles компаниясының алғашқы концепт-көлігін, EB118-ді жасауды тапсырды. Бұл 1998 жылы Париж автосалонында тұңғыш рет таныстырылған купе болды. EB118 концептінде W18 қозғалтқышы болды. Париждегі дебютінен кейін EB118 концептісі 1999 жылы Женева автосалонында және Токио мотор-шоуында көрсетілді. Bugatti өзінің келесі концептілерін, 1999 жылғы Женева мотор-шоуында EB 218 және 1999 жылғы Франкфурт мотор-шоуында (IAA) 18/3 Chiron таныстырды.
Вейрон дәуірі (2005-2015 жылдар)
Bugatti Automobiles S.A.S. өзінің алғашқы сериялық өндіріс көлігін, Bugatti Veyron 16.4 (төрт турбокомпрессорлы 8 литрлік W16 қозғалтқышы бар 1001 а.к. суперкөлік) 2005 жылдың қыркүйегінде Франциядағы Bugatti Molsheim құрастыру "студиясында" құрастыруды бастады. 2015 жылдың 23 ақпанында Bugatti өзінің соңғы Veyron Grand Sport Vitesse көлігін сатты, ол La Finale деп аталды.
Хирон дәуірі (2016 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Bugatti Chiron – Ахим Аншейдт жобалаған, Bugatti Veyron-ның ізбасары ретінде әзірленген, ортада қозғалтқышы бар, екі орындық спорттық автомобиль. Chiron алғаш рет 2016 жылдың 1 наурызында Женева автосалонында көрсетілді. 2024 жылдың ақпан айында Bugatti Chiron-ның ізбасары V16 гибридтік электр қуат жүйесін қолданатынын хабарлады.