Кіріспе

Психономиялық қоғам – эксперименталды психология саласындағы 4500-нен астам ғалымды біріктіретін халықаралық ғылыми қоғам. Психономиялық қоғамның мақсаты – тәжірибелік психология және оған қатысты ғылымдардағы негізгі зерттеулерді дамыту және тарату арқылы таным ғылымын жетілдіру. Қоғам халықаралық зерттеушілерге ашық, және мүшелерінің шамамен 40% Солтүстік Америкадан тыс елдерде орналасқан. Эксперименталды және когнитивтік психологияның барлық салаларына есік ашық болғанымен, мүшелері көбінесе оқу, жад, назар, мотивация, қабылдау, жіктеу, шешім қабылдау және психолингвистика сияқты аймақтарды зерттейді. Оның атауы "психономика" сөзінен алынған, ол "ақыл заңдарының ғылымы" дегенді білдіреді.

Тарих

Психономиялық қоғам 1959 жылдың желтоқсанында Чикаго қаласында (Иллинойс штаты, АҚШ) өткен эксперименталды психологтар тобының мәжілісінде құрылды. Басты мақсат – психологиялық ғылым туралы ашық пікір алмасуды қолдайтын, минималды құрылымға ие қоғам құру болатын. Қоғамның құрылуы мен тарихы туралы маңызды мақала Деусбери, Д.А., & Боллс, Р.С. (1995). Психономиялық қоғамның құрылуы. Психономикалық бюллетень және шолу, 2, 216–233 еңбегінде кездеседі. 1959 жылы эксперименталды және когнитивтік психология саласындағы жаңа зерттеулерді ашық түрде талқылауды қолдайтын ерекше қоғамның қажеттілігін мойындаған эксперименталды психологтардың шағын тобы қоғамға негіз салды. Олар сол кездегі басты қауымдастық – Америка Психологиялық Ассоциациясынан бөлініп, тәжірибелік зерттеулерге емес, эксперименттік жұмыстарға баса назар қойып, минималды құрылымға және таңдаулы емес, ашық мүшелікке ие, шағын қоғам құрды. Олардың алғашқы табысы – эксперименттік зерттеулердің нәтижелерін жариялайтын журнал шығару, бұл Психономиялық қоғамға ("Қоғам" немесе "PS") ақырында алты түрлі журналды өздігінен шығаруға мүмкіндік берді. Дегенмен, психология – үздіксіз дамитын ғылым, соңғы он жылда бұл салада айқын өзгерістер мен кеңейістер болды, әсіресе нейроғылыммен байланысында. Ғылымның нақты салаларына шолу жасау үшін, Психономиялық қоғам 1959 жылы құрылған сияқты, жаңа және мамандандырылған қоғамдар құрылды. Қоғам да заманауи баспа процесін қабылдап, өз баспа үйінен бас тартып, Springer Publishing компаниясымен алты журналын шығару бойынша келісім шарт жасады, бұл үлкен өзгеріс болды. Сондай-ақ, қоғамды басқару ішкі штаттан сыртқы басқару компаниясына ауыстырылды. Баспа келісімшарты қоғамға жаңа және маңызды қаржылық мүмкіндіктер әкелді, бұл Психономиялық қоғамға түрлі жаңа бағдарламаларды қарастыруға мүмкіндік берді. Құрылғаннан кейін, қоғамның басқару кеңесі қоғамның қазіргі жағдайы мен болашақтағы мақсаттарын бағалады. Олар Психономиялық қоғам мүшелері бағалайтын қасиеттерін сақтап, сонымен бірге заманмен бірге өзгеруге бейімделе алатынын қамтамасыз етуді қалады. Стратегиялық жоспарлау процесі қоғамның келесі он жылдыққа бағыт-бағдарын анықтау үшін қолданылды. Ұйымдастыру комитетіне мыналар кірді: Уилфред Дж. Брогден, Уильям К. Эстес, Франк А. Гелдард, Кларенс Х. Грэм, Ллойд Г. Хамфрис, Клиффорд Т. Морган, Уильям Д. Нефф, Кеннет В. Спенс, Стэнли Смит Стивенс, Бентон Дж. Андервуд және Уильям С. Верпланк (хатшы-қазынашы). Қоғамның басқару кеңесінің бұрынғы төрағалары Клиффорд Т. Морган және Ллойд Г. Хамфрис болды.

Мүшелік

Қоғамға 4500-ден астам мүше кіреді, оның ішінде аспиранттар және 2023 жылдан бастап бакалавр студенттері. Эмеритус, стипендиаттар және толық мүшелер өз салалары бойынша Ph.D. немесе эквивалентті дәрежеге ие. Стипендиат мәртебесіне ие болу үшін зерттеушілер докторлық диссертациясынан өзге маңызды зерттеулерді жариялаған болуы керек. Қоғам мүшелері – экспериментаторлар және эксперименталды психологтар, сондай-ақ осы саладағы ең көрнекті зерттеушілердің бірі. Қоғамның көптеген мүшелері психологияны денсаулық сақтау, технология және білім беру салаларында қолданумен айналысады, ал көптегендері зерттеу мақсаттарына жету үшін нейроғылым және есептеу ғылымы сияқты біріктірілген әдістерді пайдаланады. Қоғамның зерттеулерінің ортақ тақырыбы – психикалық процестерді жақсырақ түсіну үшін мінез-құлықты зерттеу әдістерін қолдану. Қоғам және оның мүшелері есте сақтау, оқу, мәселелерді шешу, іс-қимылдарды жоспарлау, тіл және қабылдау сияқты мінез-құлықтың негізгі ғылымын жүзеге асырып, насихаттайды, бұл басқа зерттеу салаларымен байланысты. Қоғам зерттеудің ұқсас салаларымен айналысатын басқа қоғамдармен тығыз байланыс ұстайды. Сонымен қатар, Қоғам Мінез-құлық және Ми ғылымдары қауымдастықтары федерациясымен (FABBS) серіктестік арқылы зерттеулерді қаржыландыруға қолдау көрсетеді.

Жиналыстар

Психономиялық қоғам жыл сайын күзде, әдетте қараша айында жиналады. Көбінесе, шамамен 2600 адам қатысады, соның ішінде 1300 баяндама мен постер ұсынылады. Алғашқы жиын 1960 жылы Чикаго университетінде Америка Психологиялық қауымдастығының жиынымен бірге өткен. Қоғамның көптеген жиындары Чикагода (1960 жылдары) және Сент-Луисте (1970 жылдары) өтті. Соңғы жылдары жиын АҚШ және Канаданың ірі конгресс қалаларында кезекпен өткізілуде. Қоғамның халықаралық жиындары да болады, алғашқысы 2007 жылы Ұлыбританияның Эдинбург қаласында Ұлыбританияның Эксперименталды психология қоғамымен бірлесіп ұйымдастырылды. 2001 жылдан бастап, жиында еңбегі сіңген мүшелерді құрметтеу мақсатында негізгі баяндама жасалып келеді.

Қорытындылар

37-ші жылдық мәжілістен бастап, қоғамның жылдық мәжілісінің тезистері "Abstracts of the Psychonomic Society" журналының 1-ші томынан бастап (1996 жылы) жарияланады және тізбектеп нөмірленеді. Осыған дейін тезистер "Психономиялық қоғамның жылдық мәжілісінің бағдарламасы" деген басылымда жарияланған болатын.