Кіріспе
Фазал ур Рехман (19 маусым 1953 жылы туған) - пакистандық саясаткер, Жамият улемасы және Ислам (Ф) ұйымының президенті. Ол сонымен қатар 2022 жылы сенімсіздік қарары арқылы сол кездегі премьер-министр Имран Ханды құлатып жіберген саяси партиялардың коалициясы - ПДМ-нің президенті. 2024 жылдың ақпан айынан бастап Ұлттық Ассамблеяның мүшесі болды және бұған дейін 1988 жылдан 2018 жылға дейін сол лауазымда қызмет етті. Ол сондай-ақ 2004-2007 жылдар аралығында оппозиция басшысы болды. Ол Ауғанстандағы Талибан үкіметін қолдайды және оның халықаралық деңгейде танылуын талап етеді. 1980 жылдары генерал Зия әл-Хақтың әскери режимін тоқтату үшін құрылған Демократияны қалпына келтіру қозғалысының (ДРК) мүшесі болды. Rehman - Талибанды қолдайтын саясаткер, Ауғанстанның Ислам әмірлігімен тығыз байланысы бар. 2004-2007 жылдары Хайбер-Пахтунхвада билікте болған кезде оның партиясы кейін заңсыз және конституцияға қайшы деп танылған "Хасба" заңын қабылдады. Бұл заң жобасы арқылы ол өзінің әкесі Мәхмұд мүфтидің ізімен жүріп, оның саяси өмірінде күрескен "Низам е Мұстафа" заңын жүзеге асыруға тырысады деп сенді. Алайда оны Пәкістанның Бас судьясы Ифтихар Чоудри конституцияға қайшы деп жариялады. 2018 жылғы Пәкістанның жалпы сайлауында жеңілгеннен кейін, Рехман Ұлттық Ассамблеядан шығарылды және Хайбер-Пахтунхвада үлкен саяси қолдау таба алмады, ол өзінің туған жерінде 99 орынның тек 10-ын ғана алды. Сайлау алаяқтыққа ұшыраған деп айыптап, 11 оппозициялық саяси партия Пәкістан Демократиялық қозғалысын (ПДМ) құрып, Рехманды осы қозғалыстың президенті етіп тағайындады.
Fazal ur Rehman (; born 19 June 1953) is a Pakistani politician who is the president of Jamiat Ulema e Islam (F). He is also the president of the Pakistan Democratic Movement (PDM), a coalition of political parties which ousted then prime minister Imran Khan through a no confidence motion in 2022. He has been a member of the National Assembly since February 2024 and previously served in that position between 1988 and 2018. He was also the Leader of the Opposition from 2004 to 2007. He is a supporter of the Taliban government in Afghanistan and has demanded for its international recognition. In the 1980s, he was part of the Movement for the Restoration of Democracy (MRD), which was formed to end the military regime of General Zia ul Haq. Rehman is a pro Taliban politician, known for his close ties to the Islamic Emirate of Afghanistan. When in power in Khyber Pakhtunkhwa from 2004 to 2007, his party passed the 'Hasba Bill' which was later declared illegal and unconstitutional. Through this bill, he believed that he would be following in his father Mufti Mahmud's footsteps, as he tried to implement 'Nizam e Mustafa', which his father struggled for throughout his political life. However, it was declared unconstitutional by Chief Justice of Pakistan Iftikhar Chaudhry. After defeat in the 2018 Pakistani general election, Rehman was ejected from the National Assembly and failed to win major political support in Khyber Pakhtunkhwa, bagging only 10 of the 99 seats in his home turf. Alleging election fraud, 11 opposition political parties formed the Pakistan Democratic Movement (PDM) appointing Rehman as the president of this movement.
Ерте өмір
Рехман 1953 жылы 19 маусымда (басқа бір мәлімет бойынша 1 қыркүйекте) Дера Исмаил Хандағы Абуль-Хиль ауылында Марват паштун отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, мүфти Махмуд, 1972 жылдан 1973 жылға дейін Хайбер-Пахтунхваның бас министрі болған ислам ғалымы және саясаткер. Оның алғашқы білімі Мултан қаласындағы Миллат орта мектебінде өтті. Бакалавр дәрежесін (B. А) 1983 жылы Пешавар университетінен, ал Аль Азхар университетінің Каир қаласында магистратурасын бітірген. Алғашқы діни білім алу кезінде (Илм Ус Сараф, Илм Ун Нахв, Логика) ол Шадан Лундтың Мұфтий Мұхаммед Эсса Гурмани мен Молана Абдул Гаффор Гурманидің шәкірті болды. Мұнан кейін ол Джох уайнс Мултандағы медреседе Чудванның Мұхаммед Амирмен Шарах е Мата е Амил және Хидайят ун Нахвті оқыды.
Саяси мансап
Рехман өзінің саяси мансабын 1980 жылы 27 жасында "Жамият улемасы-э-ислам" ұйымының бас хатшысы ретінде бастады. Бұл оның әкесі, партияның басшысы болған Мұфтий Махмуд қайтыс болғаннан кейін болды. 1980 жылдардың ортасында Фазал бастаған "Жамият улемасы-и-ислам" (Ф) екі топқа бөлінді. 1988 жылы Пакистанның жалпы сайлауында Рехман алғаш рет Д.И. Хан орындығынан Пакистанның Ұлттық Ассамблеясының мүшесі болып сайланды. Пәкістан азаматтарын Пәкістанның қарулы күштеріне қарсы қоздырып, Пәкістан үкіметін құлатуға тырысқаны үшін. 2002 жылдың наурыз айында Фазал босатылып, оған қарсы іс қозғалмай қалды. 2008 жылы Пакистанның жалпы сайлауында Мұтахида Мәжлес е Амаль сайлау округінің депутаты болды. 2008 жылы Пакистанның Ұлттық Ассамблеясының Кашмир комитетінің төрағасы болып сайланды. 2017 жылы тамыз айында премьер-министр Шахид Хақан Аббаси оған тағы да осындай мәртебе берді. 2018 жылдың наурыз айында ол 2017 жылдың желтоқсан айында қайта жаңғыртылған Муттахида Мәжлес е Амаль партиясының басшысы болды. Рехман 2018 жылғы жалпы сайлауда Дера Исмаил Ханның НА38 және НА39 сайлау округтерінен Пәкістанның Ұлттық Ассамблеясының депутаттығына үміткер болды, бірақ жеңімпаз болмады. 2018 жылдың 27 тамызында бірнеше оппозициялық партиялар, соның ішінде ПМЛ (Н) оны 2018 жылғы президенттік сайлауға кандидат ретінде ұсынды. 2018 жылдың 4 қыркүйегінде ол 184 электоралды дауысқа ие болды.
2007 жылы АҚШ елшісімен кешкі ас
Дипломатиялық жеделхаттар бойынша 2007 жылы Рәхман АҚШ-тың Пакистандағы елшісі Энн Паттерсонды кешкі асқа шақырып, оның Пакистанның премьер-министрі болуына қолдау сұрап, Америкаға баруды тілейтінін білдірді. Елші өзінің жазбаларында Фазл өзін патша жасаушы ретінде көретінін жазған. Сонымен қатар Фазл елшіге өз дауысының сатылып жатқанын айтты.
Қабылдау
2016 жылы Рахман Хукук-э-Нисван заңына қарсы шығып, оны исламға қайшы деп жариялады. Сонымен қатар, 2016 жылы әйелдерді қорғау туралы заң жобасын қабылдамады, ол отбасылық зорлық-зомбылық құрбандарын қорғайды, Мүмтаз Қадридің сот арқылы өлім жазасына кесілуі дұрыс емес деп мәлімдеді және оны шейіт деп жариялады, басқа оңшыл діни партияларды да солай етуге шақырды.
ПТИ-ге қарсылық
Рехман бірнеше рет Имран Хан мен оның саяси партиясы Пакистан Техрик-э-Инсафқа (ПТИ) қатты қарсылық білдірді. 2013 жылы Рехман Ханды Батыс пен еврейлер лоббиі қолдап отырғанын және оны "америкалықтар, яһудилер, Ахмадилер және жаман мінездің адамы" деп атағанын мәлімдеп, ПТИ-ге дауыс беруді харам деп жариялады. JUI F-тің бұрынғы жетекшісі Мұхаммед Хан Шерани Твиттерге жазған хабарламасында Фазл ур Рехманнан Имран Ханның еврей және үнді агенті екеніне дәлел бар ма деп сұрағанда, Фазл "бұл тек саяси мәлімдеме" деп жауап бергенін айтты.
Азади науқаны
2019 жылдың соңында Рехман Исламабадқа қарай шеру жүргізді, ол премьер-министр Имран Хан қызметінен кеткенге дейін отырды. Азатшылық науқаны 2019 жылдың 27 қазанында Суккурдан басталып, Синд пен Пенджаб арқылы өтті. 2019 жылдың 31 қазанында басқа да саяси партиялар науқасқа қосылып, Исламабадқа жетті. Сонымен қатар, ол сапардың әртүрлі кезеңдерінде қатысушыларға арнап сөз сөйледі. Алайда ол мақсатына жете алмады және 2019 жылдың 16 қарашасында шеруді аяқтады.
Пәкістан демократиялық қозғалысы
2020 жылы Рехман ПТИ үкіметке қарсы саяси партиялар коалициясының, Пәкістан Демократиялық қозғалысының басшысы болып бірауыздан сайланды. Наваз Шариф тіпті бұл тағайындауды тұрақты түрде жасалуын ұсынды, бірақ басқалар оған қарсы болды.
Жақында болған террорлық шабуыл
Осыған орай, шілде айында 63-ке жуық JUI F қызметкері Баджаурдың Хар қаласында өткен партияның жұмысшылар конференциясына жасалған шабуылдан көп ұзамай болған жанкешті шабуылда қаза тапты.
Өзінің кітаптары
Navīd i Inqilāb : Maulānā Fazlurraḥmān Ke Inṭarviyūz kā Majmūʻah, 1987, 117 б. Пәкістанның саяси жағдайы туралы сұхбаттар жинағы. Баспасөзді: Абдулваддуд Шахид. Insānī Huqūq, 2000, 136 б. Исламда түсіндірілген адам құқықтары туралы, Пәкістандағы ҮЕҰ рөліне ерекше назар аудара отырып. Баспасөзді: Рахим Хақкани. Zarb i Darvesh, 2000, 446 б. Оның АҚШ-қа қарсы қозғалысына қатысты сұхбаттар; қозғалысты мадақтайтын газет редакциялары мен бағандары бар. Рыязы Дуррани редакторы. Қағд пен Джамият, 2002, 2 том. Түрлі елдерде радикалдық ислам қозғалыстарын қорғау және әлемді басқаруға бағытталған америкалық жобаларға қарсы сөйлеген сөздерінің жинағы. Мұғалім: Момин Кххан Усманни. Мушафихат, 2017, 3 том. Сұхбаттар жинағы. Әмірзада Кхан Юсуфзаи редакциялаған.
Ол туралы кітаптар
"Абдулқаюм Шайх", Маулана Фазлурахман Қа Сияси Сафар, 2004, 514 б. Оның саяси күресі туралы. Момин К̲х̲ан ʻУс̲мānī, Маулана Фазлурахман: Shak̲h̲ṣiyyat O Kirdār, 2017, 808 б. Өмірбаян. Маулана Мухаммед Касим Хақкани, Мир и Карван Маулана Фазлурахман: Дунья Сахафат Ки Назар Мен, 2017, 188 б. Фазлурахманның саясаты туралы әртүрлі газеттерде жарияланған жаңалықтар жинағы.