Кіріспе

Баутон үйі – Англияның Нортгемптоншир графтығындағы Уикли приходындағы тарихи ауылдық үй. Бұл үй Кеттеринг қаласының солтүстік-шығысынан шамамен 3 миль (5 км) қашықтықта орналасқан. Ол үлкен иелік ішінде жайғасқан.

Қазіргі үйді Ральф Монтегю, Монтегюдің 1-ші герцогы (1709 ж.с.), 1683 жылдан кейін, әкесінен иелігіне өткеннен кейін салған. Оның әкесінің әкесі, сэр Эдвард Монтегю, лорд-бас судья, 1528 жылы оны сатып алған. 1-ші герцог 1670-ші жылдары Францияда елші болып қызмет еткен және заманауи француз архитектурасы мен бақ дизайнына, әсіресе Версаль сарайына көп әсер еткен. Ол Версаль сарайының стилін Баутон үйінде қайта жаратқан. Бүгінде бұл үй құрылысшының ұрпағы Ричард Монтегю Дуглас Скотттың, Букклехтың 10-шы герцогының резиденцияларының бірі болып табылады және әдемілігімен, жинақтарымен және 17-ші ғасырдан бері дерлік өзгермегендігімен танымал. Ортағасырлық ядроға ие болғанымен, сыртқы түрі 17-ші ғасырғы француз шатосын еске салады, сондықтан оны «Ағылшын Версалі» деп атайды (осы ат басқаларымен қатар Сассекстегі Петворт үйіне де қолданылады). Баутон үйіндегі коллекциялардың байлығы Монтегю Дуглас Скотт герцогтық әулетінің тегімен түсіндіріледі, бұл үш ұлы отбасы мен олардың иеліктерінің неке арқылы бірігуін көрсетеді: Монтегю герцогтары; Дуглас, Квинсбери герцогтары; және Скотт, Букклех герцогтары. Баутон үйінде жиһаз, гобелендер, фарфор және кілемдердің кең жинағы бар. Көркемдік коллекцияға Эль Греконың «Шопандарға табынуы», Томас Гейнсбороның Мэри Монтегю портреті, Ван Дейктің танымал грайсейлдер сериясы және Джон Вуттонның «Жабылу» сияқты көптеген көрнекті картиналар кіреді. Бұрын ас үйдің жанында орналасқан қызметшілердің залы болған қару-жарақ қоймасы қазір көптеген сарапшылар елдегі ең жақсы жеке қару-жарақ коллекцияларының бірі деп санайды. Бұл тарихи коллекция Джонға, Монтегюдің 2-ші герцогына (1690–1749 жж.) көп қарыз. Баутон үйі шаралар, тойлар, корпоративтік іс-шаралар және ұйымдастырылған топтар үшін арналған орын. Үй белгілі бір күндері экскурсиялар үшін ашылады.

Тарих

Бастапқы үй монастырь ғимараты болған, бірақ король Генрих VIII-нің Лорд-бас судьясы сэр Эдвард Монтегю оны 1528 жылы монастырьлерді таратуға дейін сатып алып, оны сарайға айналдыруды бастады. Қазіргі ғимараттың көп бөлігі 1683 жылы үйді мұра еткен Монтегюдің 1-ші герцогы Ральф Монтегюдің (1709 ж. қайтыс болған) еңбегі. 1790 жылы Монтегюдің 3-ші герцогы Джордж қайтыс болғаннан кейін, үй оның қызы Елизаветаның Генри Скотт, 3-ші Букклех герцогы, 5-ші Квинсбери герцогына үйленуі арқылы иелігіне өтті. 18 ғасырдың ортасынан бастап Боттон үйі аз пайдаланылды немесе өзгертілді, бірақ жақсы күтімде болды. Осының нәтижесінде, ол Британ аралдарындағы ең жақсы сақталған барокко стиліндегі залдарымен мақтанады. 1797 жылы Боттон-хаустың жер басқарушысы болған Роберт Эдмондс: «1792 жылы Боттон бақтары парке ашылды және бұғылар мен басқа да малдар кіргізілді. Көлдерден шығарылған лайдың көмегімен олар айтарлықтай жақсартылды» деді. 20 ғасырдың соңында Боттон 8-ші герцогтың жесірі, Букклех герцогинясы Мэридің ("Молли") қалыңдық үйіне айналды, ол оны қайта жандандырды. 1945 жылы қонақта болған белгілі күнделік жазушы Чипс Ченнон: «Бұл керемет, ұйқылы атмосферасы бар үй, бірақ оның байлығы, сұлулығы және иелігі таң қалдырады. Барлығы Карл I-ге, немесе Мария Медичиге тиесілі, немесе Людовик XIV Монмут герцогына сыйлаған. Паркте 72 мильге созылған жолдар бар. Мұндағы террасадан көрінетін көрініс Клод Лорреннің суреттеріне ұқсайды. Бірақ Боттонның тыныштығы, ерекше үнсіздігі ең көп әсер етеді» деп жазды. 1993 жылы қалыңдық герцогиня Молли қайтыс болғаннан кейін, 9-шы герцог Боттонды өнер ұйымдары арқылы шағын турларға ашты, ал қазір үй жыл бойы бірнеше аптаға жалпы жұртшылыққа экскурсиялар үшін ашық.

Бақ

Француз стиліне сай, Бутон үйі алтын пропорцияға негізделген, өте әсерлі, бірақ аркадиялық, қатаң геометриялық бақтың ортасында орналасқан. Ауқымды көгалдар, судың көрінісін тудыратын жазықтықтар, ағаштардың күшті сызықтары және сызықты жер бедері – Ағарту дәуірінің белгісі болатын, зияткерлік медитацияға шақыратын ландшафт, сондай-ақ бақтың адам санасының саяхаты болу мүмкіндігін және табиғат әлемін мойындауды көрсетеді. «Джон Планттер» деген лақап атымен белгілі болған 2-ші герцог бұрынғы әсем гүлзарларды жойды, шыршалар мен платандардың аллеяларын көбейтті және бақтың құрылымын құрайтын судың маңызды рөлін дамытты. Кейін, оның қызметінде болған Стоу саябағының ландшафт дизайнері Чарльз Бриджман мүсіндік жер бедерін жасаған деп саналады. Бақты қалпына келтіруді 9-шы герцог бастады, ал 10-шы герцог осы жұмысты жалғастырды. Оның ішінде Изе өзенін 18 ғасырдағы еніне қайтару жұмысы жасалды, ол үшін екі шақырымдық көк еменнен жасалған қоршау, көкжиектермен бекітілді. 2009 жылы ландшафт дизайнері Ким Уилкиге пирамида пішіндес шөптік төбеге толықтыратын жаңа туынды жасау тапсырылды. «Орфей» деп аталған бұл жұмыстың аты грек мифологиясындағы әйгілі музыканттың есімімен аталды. Оның музыкасы соншалықты әдемі болғандықтан, Аид әйелі Эвридика қайтыс болғаннан кейін оны тірілер әлеміне қайтаруға келісім берді. Бұл керемет жер бедері кері пирамида мен спиральды арна арқылы бақтың интеллектуалдық диалогын үздіксіз жалғастырады, екеуі де алтын пропорцияға сәйкес салынған. 2015 жылы «Grand Étang», яғни француз тілінде «үлкен көл» деп аталатын, көптен бері жоғалған, биік су шашыратумен бірге қайта жаңартылды, ол Бутон үйінің негізгі фасадын тағы да көрсетеді. Үйдің солтүстік-батысында орналасқан, бұл бастапқы бақтар мен жоспарланған ландшафттың ең ерте сақталған нысандарының бірі. Ол 18 ғасырдың басында үйдің көрінісін тудыратын бассейн ретінде салынды, сонымен қатар қыста коньки тебу үшін пайдаланылды.

Соңғы оқиғалар

2012 жылы Баутондағы Монтегю музыка жинағында итальян бароккосының белгісіз көптеген ноталары, оның ішінде Вивальдидің шығармалары табылды. 2014 жылдан бері Баутон 1974 жылдан бастап Англияда жыл сайын өтетін өнер, дін және әділет фестивалі – Гринбелт фестиваліне қонақжайлық етеді. Баутон фильмдер түсірілу орны ретінде де пайдаланылды, мысалы, "Кешірімсіздер" (2012) және "Американдық аристократтың ұлы мүліктерге арналған нұсқаулығы" (2020) фильмдері осы жерде түсірілді. 2022 жылы Баутон Ридли Скотттың "Наполеон" (2023) фильмінің түсірілім алаңы болды.