Кіріспе

Ер адамның сперма көлемінің қалыптан тыс төмен болуы

Гипоспермия – ер адамның эякулят (немесе сперма) көлемінің қалыптан тыс төмен болуы, яғни 1,5 мл-ден аз болуы. Бұл гиперспермияның керісінше, онда сперма көлемі 5,5 мл-ден жоғары болады. Оны олигоспермиямен шатастыруға болмайды, себебі олигоспермия – сперматозоидтар санының төмендігін білдіреді. Бұрынғы жыныстық қатынастан шаршамаған және жеткілікті түрде қозған ер адамның қалыпты эякуляты шамамен 1,5–6 мл құрайды, бірақ бұл көңіл-күйге, физикалық жағдайына және жыныстық белсенділігіне байланысты өзгеруі мүмкін. Оның шамамен 1 пайызы – сперматозоидтар. АҚШ Ұлттық денсаулық институты гипоспермияны кем дегенде екі сперма анализінде 2 мл-ден төмен сперма көлемі ретінде анықтайды. Спермадағы жоғары фруктоза (қант) деңгейі қалыпты жағдай, және ол негізінен тұқымдық көпіршіктерден шығады. Эякулят көлеміне үлкен үлес қосатын тұқымдық көпіршіктер сперманы pH 7,2–7,8 көрсеткішімен тұтқыр етеді.

Есірткілер

Дәрі-дәрмектер еркек ағзасына әртүрлі әсер ете алады, дәрі-дәрмектердің қосымша әсерлері еркектердің көбелекке қабілетіне, сперматогенезге және жыныстық функциясына әсер етуі мүмкін. Дәрі-дәрмектер ұрықтың қалыпты сыртқы секреция функцияларын тежеу арқылы, нәтижесінде ұрық өндірісінің азаюына немесе гормоналдық тепе-теңдікті бұзу арқылы ұрық параметрлеріне әсер етуі мүмкін. Мысалы, спиронолактон, циметидин және кетоконазол сияқты антиандрогендік препараттар бездер мен семен жолдарындағы андрогендердің жұмысын бұзып, ұрық көлемінің азаюына себеп болуы мүмкін.

Алкогольді ішімдіктер

Өмір салты факторлары, мысалы, заттарды қолдану немесе семіздік, сперма сапасына зиян келтіруі мүмкін. Алкогольдің салдары мен оның сперма сапасына тигізетін әсерін зерттеген бір зерттеуде, алкогольді күнделікті ішетіндерде сперма көлемінің азаюы мүмкін деген қорытындыға келді. Дегенмен, алкогольді сирек немесе орташа мөлшерде қолдану спермаға кері әсер ететіні байқалған жоқ.

Дене массасының индексі (ДМТ)

Дене салмағы индексінің (ДССИ) қалыпты шектен тыс деңгейі де сперма сапасына теріс әсер етуі мүмкін. Талдау нәтижесінде, ДССИ-нің төмен болуымен сипатталатын артық салмақ тапшылығы жалпы сперматозоидтар саны мен сперма көлемінің азаюына себеп болды. ДССИ-нің төмен болуына байланысты сперматозоидтардың концентрациясы мен қозғалғыштығында айтарлықтай өзгерістер байқалған жоқ. Дегенмен, бастапқы деректердің жетіспеуіне байланысты, сперма сапасында ДССИ-нің ролін нақтылау үшін қосымша зерттеулер қажет. Екінші жағынан, артық салмақ (ДССИ 25,9–29,9) немесе семіздік (ДССИ 30-дан жоғары) да сперма көлемінің, концентрациясының, қозғалғыштығының, санының және морфологиясының азаюы арқылы сперма сапасының нашарлауымен байланысты. Жыныс гормондары деңгейінің өзгеруі жоғары ДССИ-дің салдарынан туындайды деп қорытынды жасалды, соның салдарынан ингибин B немесе тестостерон сияқты гормондардың концентрациясы төмендесе, ал эстрадиолдың деңгейі жоғарылайды. Гормондар деңгейінің төмендеуі гипогонадизм диагнозына алып келуі мүмкін.

Тез байқалғыш минералдар

Организмдегі қажетті іздік микроэлементтердің жеткіліксіз деңгейі сперма сапасын одан әрі нашарлатуы мүмкін. Ұрпақсыз еркектерде спермадағы мырыш плазмасының концентрациясы айтарлықтай төмендегені байқалды. Мырышпен толықтыру сперма көлемін арттыру, сперматозоидтардың қозғалғыштығы мен морфологиясын жақсарту арқылы сперма сапасына жағымды әсер ете алады. Мырыштан басқа, селеннің жеткіліксіз немесе артық мөлшерде қабылдануы да сперма сапасының нашарлауымен байланысты. Дегенмен, селеннің антиоксиданттық қасиеттері, орташа деңгейде болса, глутатион пероксидаза 1 ферментінің (окисдену зақымдарынан қорғайтын фермент) активтілігінің артуы және реактивті оттегі түлерінің (РОС) өндірісінің төмендеуіне байланысты, толықтыру үшін ұсынылуы мүмкін. Бір шолуға сәйкес, кола ішетін адамдарда сперма көлемі статистикалық тұрғыдан айтарлықтай төмендегені анықталды. Картоптың жоғары крахмал құрамы жоғары гликемиялық индекстен туындаған қабыну қаупімен бірге окисдену стресіне ықпал етеді. Сонымен қатар, өңделген етте ксеноэстрогендер болуы мүмкін, бұл сперма сапасына кері әсер етеді. Алайда, сперматозоидтардың көрсеткіштерін жақсартуға қатысты қосымша зерттеулер жүргізілгенге дейін белгілі бір диеталық режимді ұсыну мүмкін емес. Қазіргі уақытта, жалғыз жалпы ұсыныс – DASH диетасы немесе Жерорта теңізі диетасы сияқты салауатты тамақтану үлгісін ұстану. Сперма популяциясының төмен тығыздығы көбінесе ұрпақсыздықпен байланысты болғандықтан, гипоспермия, егер олигоспермия да анықталса, ұрпақсыздық мәселесіне айналады. Олигоспермиялық деп анықталу үшін спермаға қосымша талдау қажет болуы мүмкін. Сперма анализі аномальды нәтиже көрсеткен жағдайда, жаңа сперма үлгісін алу алдындағы өмір салты факторлары бойынша ұсыныстарға дұрыс тамақтану режимі, сондай-ақ темекі шегу мен алкогольді тұтынуды шектеу кіреді. Қайта тексеруден бір ай бұрын суық ваннаға түсу және тығыз киімдерден бас тарту ұсынылуы мүмкін. Зәр сынамасын алудан екі күн бұрын сперматозоидтардың тірі қалуын қамтамасыз ету үшін сілтіленген су ішу қажет. Осы алдын ала дайындықтан кейін зәр жинау бөлшектей жүргізіледі: зәрдің алғашқы миллилитрлері жиналып, оқшауланып центрифугалау және микроскоппен зерттеу арқылы талданады. Эякуляциядан кейінгі зәрде сперматозоидтардың көп болуы ішінара ретроградты эякуляция, эякуляциялық рефлекстің бұзылуы және гипоспермияның белгілі себебі екенін растайды. Сонымен қатар, зерттелген кейбір дәрі-дәрмектерге антидепрессанттар және қан тамырларын кеңейтетін препараттар жатады. Фармакологиялық терапия сирек қолданылады, сондықтан адам психосексуалды терапияға жүгінуі керек. Психосексуалды терапия жыныстық дағдыларға/техникаларға, өзін-өзі бағалауға, орындаушылық алаңдаушылығына және тұлғааралық қақтығыстарға бағытталған мәселелерді қарастырады. Бір шолуға сәйкес, жыныстық қатынастан ұзақ уақыт бас тарту сперматозоидтар санының және сперма көлемінің артуымен байланысты. Гипоспермияны емдеу аурудың этиологиясына байланысты болады. Функционалдық ретроградты эякуляцияны емдеу үшін имипрамин және псевдоэфедрин сияқты препараттар қолданылуы мүмкін, олар сперманың кері ағылуын болдырмайды және эякуляцияны ынталандырады. Құрылымдық ретроградты эякуляция жағдайында фармакотерапия тиімді болмауы мүмкін, бірақ хирургиялық араласу көкбездің мойын бөлігіндегі мәселені шеше алады. Эякуляциялық каналдың бітелуі эякуляциялық каналдың трансуретральді резекциясы (TURED) арқылы емделуі мүмкін және сперма көлемі аз адамдарға көрсетіледі. TURED эякуляциялық жолдардың бітелуі бар еркектерде сперма көлемін жақсартады, бұл ұрықтылық деңгейінің айтарлықтай жоғарылауына әкеледі. Алғашқы немесе екіншілік гипогонадизмге байланысты гормоналды бұзылыстарды ауызша қабылданатын кломифен цитратымен емдеуге болады, ол организмдегі тестостерон деңгейін арттырады. Гипогонадизмді емдеу үшін экзогенді тестостеронды қолдану сперматогенез процесіне теріс әсер етеді. Тұқымдық көпіршік пен тұқымдық жолдың аномалиялары көбінесе операцияға немесе дәрі-дәрмектерге жақсы жауап бермейді. Мұндай жағдайларда, сәтті ұрықтану үшін сперматозоидтарды көмекші репродуктивті технологиялармен (АРТ) бірге қолдануға болады, мысалы, жатыр ішіндегі ұрықтандыру (IUI), экстракорпоралды ұрықтандыру (IVF) және сперматозоидтарды цитоплазмалық инъекция (ICSI). Бұл процедуралардың құны жоғары болуы мүмкін. Бұл зерттеу HPV жұқтырмаған немесе HPV-ға қарсы вакцина салынған адамдарда вакцина салмаған немесе HPV жұқтырған адамдарға қарағанда ұрықтылық көрсеткіштері жақсырақ екенін көрсетеді. Gardasil9 вакцинасы ауруханаларда, клиникаларда немесе көптеген дәріханаларда 11–12 жастағы қыздар мен ұлдарға 3 дозада, бірақ CDC (Ауруларды бақылау орталығы) нұсқауларына сәйкес 45 жасқа дейін салынуы мүмкін.