Кіріспе
Дублиннің орталық тарихи ауданы, Ирландия
Либерти (Na Saoirsí немесе кейде Na Libirtí) – Ирландияның Дублин қаласының орталық бөлігінде, ішкі қаланың оңтүстік-батысында орналасқан аудан. Бұл аудан негізгі қала әкімшілігінен бөлек, ерекше маныралық билік құқығына ие әртүрлі аймақтардан құралған. Дублиннің ең көне жұмысшы табының тұратын елді мекендерінің бірі саналады. Аймақ дәстүрлі түрде Поддл өзенімен, базар саудагерлерімен, жергілікті отбасылық кәсіпкерлікпен, сондай-ақ «Гиннесс» сыра заводымен, виски құюмен, ал тарихи тұрғыдан – тоқыма өнеркәсібімен және жалға берілетін үйлермен байланысты.
Этимология
Атауы 12 ғасырда англо-нормандардың келуімен байланысты иелік құқықтарынан шыққан. Бұл қаламен біріктірілген жерлер болатын, бірақ өз юрисдикциясын сақтап қалды (сондықтан "бостандықтар" деп аталды). Осы бостандықтардың ең маңыздылары Дублин архиепископының басқаруындағы Сент-Сепульхр бостандықтары және Сент-Томас шейітінің аббаттығына қарасты Томас Корт және Донор бостандықтары (кейін Мит графының бостандықтары деп аталды). Қазіргі Либерти аймағы бұл екі юрисдикцияның бұрынғы шектері ішінде, солтүстікке қарай Лиффи өзені, шығысқа қарай Сент-Патрик соборы, оңтүстікке қарай Уорренмаунт және батысқа қарай Сент-Джеймс ауруханасының кампусы аралығында орналасқан.
Тарихи орны
Бұл екі бостандық 1529 жылғы Алленнің тізілімінде еске алынған, бірақ олардың нақты орналасқан жері сипатталмаған. Генрих VIII монастырьларды таратып жібергеннен кейін Томас Корт және Донор бостандықтары Мет графының атасы Уильям Брабазонға берілді. 1579 жылы Дублин қаласы аббатты қаланың құзыреті мен бостандығына жатады деп талап етті, бірақ сотта ұтылып қалды. Осыдан кейін бостандықтың басшысы Мет графы болды. Олар өз атын ауданның жерлері мен көшелеріне берді, мысалы, Мет базары, Мет ауруханасы және Мет көшесі. Сонымен қатар, Брабазон қатары, Брабазон көшесі және Арди көшесі деп атады (1616 жылдан бері олар Арди барондары болған). 1728 жылы Чарльз Брукинг Дублин қаласы мен айналасының толық картасын жариялады, онда бостандықтардың шекаралары сипатталған. Сент-Сепульхр маңының шекарасы Епископ көшесінен бастап Сент-Стефан жасыл кеңістігіне дейін, Харкорт көшесі арқылы Донибрукқа, Ратгар арқылы Харольдтың айқышына және Кланбрассил көшесімен Патрик көшесіне дейін созылған. 1837 жылы Орднанс Survey карта жасауды бастады, ал 1840 жылы жарияланған Дублин картасы ең кішкентайынан (Христос-Черч бостандығы, бір акр және екі руд) ең үлкеніне (Мет графының бостандығы, 380 акр) дейін барлық бостандықтарды көрсетті.
Мәдениет
Либертиде көптеген мәдени орталықтар бар, және ол Ирландияның ең танымал бес туристік тартымдылығына үйі болып табылатын Дублин 8 аймағының бір бөлігін құрайды, жалғыз Guinness Storehouse жылына 1,2 миллион келушіні қабылдайды. Томас көшесінде елдің ең ірі өнер колледжі, Ұлттық өнер және дизайн колледжі (NCAD) орналасқан. Колледж 1746 жылы жеке сурет салу мектебі ретінде құрылған, және 1500-ден астам күндізгі және кешкі студенттерді оқытатын ұлттық мекемеге айналды. Дублин Университет колледжінің құрамындағы колледж ретінде NCAD дипломдары мен сыйлықтары UCD арқылы бекітіледі. Либертиде NCAD галереясы сияқты бірнеше өнер галереялары, сондай-ақ жеке сектордың Basic Space, Pallas Projects, Cross Gallery және Jam Art Factory сияқты жобалары бар. Жақын жерде Килменхемдегі Корольдік ауруханасында Ирландияның заманауи өнер мұражайы орналасқан.
Ойын-сауық
"The Liberties" театрларда, барларда, музыкалық алаңдарда және түнгі клубтарда үнемі өнер көрсетулер ұйымдастырады. Музыкалық алаңдарға Томас көшесінде орналасқан Викар көшесі жатады, онда 1500 орындық комедия, драма және концерттер өтеді, сондай-ақ панк, рок және регги музыкасына мамандандырылған Томас үйі де бар.
"Азаттық" фестивалі
"Азаттықтар фестивалі" – Ирландияның ең ежелгі фестивальдерінің бірі. 1970 жылдардың басынан бастап, ол спорттық және қоғамдық шараларды, сондай-ақ бейнелеу өнері, кино, би, комедия, әдебиет және музыканы қамтитын көпмәдениетті және өнер бағдарламасын қамтиды. Фестиваль барысында өткізілетін көптеген шаралар тегін. Фестиваль SICCDA жобасы болып табылады және DCC, жергілікті қауымдастық, сондай-ақ Diageo сияқты бірқатар жеке демеушілермен қолдау көрсетіледі.
"Либертис" сыра өндірушілер кубогы
"Liberty Brewers Cup" - кофе жақтастары үшін жыл сайынғы жарыс. Оны 2017 жылы Мейт көшесіндегі Legit Coffee Co. компаниясының бұрынғы бас баристасы және Specialty Coffee Association Irish Chapter мүшесі Марсин Котвицки құрды. Жыл сайын 15 қатысушы қара кофе дайындау сынағына қатысады. Жарысқа баристалардың кофе дайындау шеберлігін тамашалауға және басқа кофе жақтастарымен әлеуметтесуге ниет білдірген көрермендер шақырылады. Оларға көмектесу үшін демеушілер тамақ, сыра және көптеген кофе ұсынады. Сонымен қатар, жергілікті диджейлер музыка орындайды. Биылғы жылы "Liberty Brewers Cup" жарысының төртіншісі 2020 жылдың 4 қазанында Дублин қаласының Либертис ауданындағы Томас көшесіндегі Vandal кафесі мен мейрамханасында өтеді.
Ірімшік пісіру және дәмдеуіш
The Liberties – бұл әйгілі Guinness сыра зауытының орны, ол аналық компания Diageo-дан инвестиция тартуды жалғастыруда, оның ішінде Виктория нарығындағы №4 сыра қайнату цехын дамытуға 130 миллион евро жұмсалды. Ирландиядағы ең көп танымал ақылы туристік орын – Guinness қоймасы, ол жыл сайын 1,6 миллион келушіні қабылдайды. Сонымен қатар, 1800 жылдардың соңынан бері көптеген жергілікті сыра зауыттары мен дистилляциялық заводтар жабылғаннан кейін, аймақ қазір Дублинде қолөнер дистилляциясы мен сыра жасау орталығы ретінде қайта жандануда. Teelings Whiskey Ньюмаркетте жаңа дистилляциялық заводы мен келушілер орталығын ашты, бұл 19 ғасырдан бері Дублинде салынған алғашқы жаңа ирланд виски заводы, ал Dublin Whiskey Company, Alltech, Galway Bay Brewery, 5 Lamps Brewery және басқалар The Liberties аймағына маңызды инвестициялар жасады. Pearse Lyons дистилляциялық заводы 2017 жылдың қыркүйек айында Сент-Джеймс көшесінде ашылды. 2015 жылдың сәуірінде Cornmarket көшесінде ашылған Beer Market – Ирландияда тек сыра ғана ұсынатын жалғыз бар. The Liberties сонымен қатар Дублин Liberties Distillery дистилляциялық заводына да үй иесі, бұл заманауи қолөнер ирланд виски заводы, сонымен қатар ерекше келушілерге арналған тәжірибе мен ирланд вискилерінің брендтік үйі. Бұл дистилляциялық завод өздерінің Dubliner және Dublin Liberties виски брендтері үшін 100% қайнатылған арпаны дайындайды.
Кішігірім сауда
Тарихи тұрғыдан алғанда, Либерти аймағында бірнеше базарлар орналасқан. Бүгінде Мейт көшесінде Либерти базары, Томас және Мейт көшелерінде демалыс күндері жеміс-жидек базарлары, ал аймақ бойынша көше сатушылары бар. Франсис көшесіндегі Ивег базарын қайта жаңарту сияқты, жаңа базар аймақтарын құру жоспарлары да қарастырылып жатыр. Аймақтың оңтүстігіндегі Ньюмаркетте тағы бірнеше базарлық шаралар өтеді.
Цифрлық хаб
Digital Hub – бұл The Liberties орталығындағы кампуста орналасқан цифрлық мазмұн және технологиялық кәсіпорындардың шоғырланған орталығы. 2003 жылы Ирландия үкіметі құрған Digital Hub қазір 100-ге жуық ирландиялық және халықаралық компанияға үй иесі болып табылады. Digital Hub – Ирландиядағы технология, интернет және цифрлық медиа компанияларының ең ірі шоғырланған орталығы.
Liberties бизнес-аяғын жақсарту бастамасы
Либертис бизнес аймағын жақсарту бастамасы – Дублин қалалық кеңесі мен жергілікті кәсіпкерлер мен мүдделі тараптар арасындағы серіктестік болып табылады. Бұл бастама мемлекеттік және жеке сектор инвестициялары арқылы Дублиннің 8-ші ауданының коммерциялық орталығын жаңаруға, қаланың көрікті және тартымды ауданын құруға бағытталған. Бастама мен Либертис аймағының веб-сайты: http://libertiesdublin.ie.
Қызықты орындар
Либертилерде көптеген маңызды орындар мен ескерткіштер бар, олардың кейбіреулері орта ғасырға дейін сақталып келген. Олардың ең танымалдарының бірі – Мәсіх шіркеуінің соборы, елорданың екі орта ғасырлық соборының ескісі, ал екіншісі – Әйгүл шіркеуінің соборы.
Христиан шіркеуінің соборы
Крайст Чирк – Ирландия шіркеуіндегі Дублин архиепискобының (кафедралық собор) ордасы. Рим католик архиепископтары да оған құқық таластырғанымен, іс жүзінде ол ағылшын реформациясынан бері тек Ирландия шіркеуінің Дублин архиепискобының кафедралық соборы болып табылады. Собор шамамен 1030 жылы салынған, ал Нормандар 1169 жылы Ирландияға келгеннен кейін оны таспен қайта жаңартқан.
Қасиетті Патрик соборы
1191 жылы негізі салынған Сент-Патрик соборы – Ирландиядағы ең ірі шіркеу және Дублиннің екінші Ирландия шіркеуі соборы. Бүгінде Сент-Патрик Ирландияның Еске алу күні, Дублин технология институтының студенттерінің бітіру салтанаты сияқты көптеген мемлекеттік шаралар өтетін орын. Собордың қасында қалалық Сент-Патрик паркі орналасқан, ал жанында бұрын собормен байланысты болған, қазір халыққа ашық кәбіс бақшасы – бұрынғы зират бар.
Гиннес қоймасы
Гиннесс қоймасы – Ирландиядағы ең көп таңдалатын ақылы туристік орын, жылына 1,6 миллион адам келеді және танымал Сент-Джеймс Гейт сыра қайнату зауытын көрсетеді. Қойма жеті қабаттан тұрады, олардың төңірегінде Гиннесс кружкасы пішініндегі әйнек атриум орналасқан. Соңғы қабатта Gravity Bar орналасқан, онда келушілер Либерти және Дублин қаласын тамашалай алады.
Джонс-Лейн шіркеуі
Томас көшесінде орналасқан Джонс-Лейн августин шіркеуі Эдвард Уэлби Пуджин жобалаған және 1874 жылы ашылған. Мұнарадағы тіреулердегі 12 мүсін мүсінші Джеймс Пирстің туындылары, ол Патрик пен Уильям Пирстің әкесі. Шіркеудің мұнарасы қаланың ең биік құрылысы болып табылады, оның биіктігі 200 футтан (61,0 метр) асады.
Тилинг виски дәмдеуіш зауыты
2015 жылдың жазында Teeling Whiskey Ньюмаркетте виски зауытын және келушілер орталығын ашты. Бұл 19 ғасырдан бері Дублинде салынған алғашқы жаңа ирланд виски зауыты. Қазір келушілерге экскурсиялар мен виски татуға мүмкіндік ұсынылады.
Дублин
The Liberties – «The Dubline» жобасының маңызды бөлігі, Fáilte Ireland компаниясының Дублин қаласының орталығынан өтетін ашылу саяхаты жолына салған 3 миллион еуролық инвестициясы. Бұл College Green-нен Kilmainham-ға дейінгі учаскеге баса назар аударады.
Жол
Либертис автомобиль жолдарымен жақсы байланысты, аймаққа бірнеше маңызды бағыттар келіп тұрады. Лиффи жағалаулары Либертистің солтүстік шекарасын құрайды, ал Патрик көшесі шығыс шекарасы болып табылады. Корк көшесі ауданның оңтүстігінен өтеді, ал Томас көшесі Либерти ішіндегі басты артерия болып саналады. Dublin Bus Либерти ауданында кең ауқымды қызмет көрсетеді, сонымен қатар көптеген аялдамаларда жолаушыларға арналған нақты уақыт ақпараты қолжетімді.
Темір жол және трамвай
Либерти ауданында теміржол станциясы жоқ, бірақ Ирландияның маңызды көлік орталықтарының бірі – Хьюстон станциясы солтүстікке қарай орналасқан. Хьюстон станциясын қызметкертетін бағыттар көбінесе аймақтық маршруттар болып табылады. Хьюстон станциясынан Либертиге Luas жеңіл теміржолы, Дублин автобусы және DublinBikes көмегімен жетуге болады. Luas – Дублиннің трамвай жүйесі, ол Дублин қаласының барлық аймақтарында үнемі және сенімді қызмет көрсетеді. Бағасы сапар еткен аймақтардың санына байланысты. Luas жүйесінде екі бағыт бар – Қызыл және Жасыл бағыттар. Luas Қызыл бағыты Таллахттан Пойнтқа және Саггарттан Коннолиге дейін созылады. Бұл бағыттағы Либерти ауданындағы аялдамаларға Риальто, Фатима және Джеймс кіреді. Сондай-ақ, Қызыл бағытта тұрақтап, көлік қалдыруға арналған жайлар да бар.
Велоспорт
Қаланың орталық айманы болғандықтан, Либерти қала орталығының кез келген бөлігіне велосипедпен ыңғайлы саяхаттауға мүмкіндік береді және велосипедпен жүруге кеңес беріледі. Либерти ауданындағы Dublin Bikes терминалдары: Хай-стрит, Фрэнсис-стрит, Джон-стрит-Уэст, Оливер-Бонд-стрит, Джеймс-стрит, Маркет-стрит-Саут және Сент-Джеймс ауруханасы. Либерти ауданында велосипед жолдары бар, ал стратегиялық жерлерде велосипед тұрақтары орналастырылған.
NCAD даулары
2006 жылы Томас көшесіндегі Ұлттық өнер және дизайн колледжін UCD-ге көшіру туралы ұсыныс жасалды. Бұл жергілікті тұрғындар мен студенттердің наразылығын тудырды, олар мұндай көшіруге қарсы болды. Дегенмен, NCAD колледждің өз орнында қалуы жөнінде шешім қабылдады. 2008 жылдың қыркүйегінде көп жылдық қайта жаңарту жұмыстарынан кейін, колледжге жақын орналасқан ескі Томас көшесіндегі өрт сөндіру станциясы ашылып, қазіргі кампустың жаңа бөлігі ретінде пайдалануға берілді.