Джеймс Хаган: Футболшы және жаттықтырушының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Англиялық футболшы және жаттықтырушы, ағылшын футбол шабуылшысы және жаттықтырушысы.

Джеймс Хаган (21 қаңтар 1918 – 26 ақпан 1998) – ағылшын футболшысы және жаттықтырушысы. Ол 1938 жылдан 1958 жылға дейін «Шеффилд Юнайтед» клубында және бір рет Англия құрамасында ойнады. Жаттықтырушы ретінде ол 1970-жылдардың басында «С. Л. Бенфика» клубымен ең үлкен жетістіктерін қабылдады.

Ойын мансабы

Хаган Англияның Дарем графтығындағы Вашингтон қаласында дүниеге келді. Әкесі Альфидің қадамын басып, бұрынғы «Ньюкасл Юнайтед», «Кардифф Сити» және «Транмер» футболшысы болған Хаган мектеп оқушысы кезінде Англия құрамасында өнер көрсетті. «Вашингтон Коллиери» және «Усворт Коллиери» командаларында ойнағаннан кейін, 15 жасқа келгенде «Ливерпуль» клубының жаттығушылар құрамына қабылданды, бірақ кейін «Дерби Каунти» клубына ауысты. «Бейсбол Граундта» 20 жасқа дейін ойнады. Осы кезде «Юнайтед» клубының бас жаттықтырушысы Тедди Дэвисон «Дерби Каунти» клубының бас жаттықтырушысы Джордж Жобимен кездесіп, 3000 фунт стерлингтік сұраныс бағасы бойынша келіссөздер жүргізіп, ақырында 2925 фунт стерлинг төлеуге келісті. Аптасына 7 фунт стерлинг жалақы алып, алғашқы командаға шыққан сайын 1 фунт стерлинг қосымша алатын Хаган 1938 жылғы 5 қарашада «Суонси Таун» клубына қарсы өткен ойында (2:1) дебют жасады. Оның алғашқы голы 21 күннен кейін «Браммал Лейнде» «Вест Хэм Юнайтед» клубына қарсы өткен ойында (3:1) соғылды. Клуб сапындағы алғашқы хет-тригін 1938-1939 маусымының соңғы матчында жасады. «Юнайтед» клубына жергілікті қарсыласы «Шеффилд Уэнсдей» клубынан оқшаулау үшін жеңіске жеткені қажет болды. «Шеффилд Уэнсдей» барлық 42 ойынды ойнағаннан кейін 53 ұпаймен бір ұпайға көш жетеді. 6:1 есебімен жеңіске жетіп, оқшаулауға қол жеткізді, ал Хаган бір гол соқты. Соғыстан кейін Хаган бастапқыда «Юнайтед» клубымен қайтадан келісімшарт жасаудан бас тартты және 1946-1947 маусымының алғашқы төрт ойынын өткізіп жіберді. Ол тәжірибелі жер өлшеуші болып жұмысқа орналасып, командаға жартылай уақыт бойынша ғана қосылды. Англия құрамасындағы жалғыз ойынын 1948 жылғы 26 қыркүйекте Копенгагенде Данияға қарсы өткізген матчта (0:0) ойнады. 1958 жылға дейін «Юнайтед» клубы үшін ойнады, 1946 және 1949 жылдар аралығында капитан болды. Бірақ «Юнайтед» 1951 жылдың ақпан айында «Шеффилд Уэнсдей» клубынан 32 500 фунт стерлингтік британдық рекордтық трансферлік ұсынысты қабылдады. Хаган трансферге келіспеді, ал «Шеффилд Уэнсдей» екінші дивизионға түсіп кетті. 1957 жылғы 14 қыркүйекте бұрынғы клубы «Дерби Каунти» клубына қарсы ойнағаннан кейін карьерасын аяқтады. Лигада 361 матчта 117 гол соқты. Оның арнаулы матчы 1958 жылғы 10 наурызда «Шеффилд XI» және «Халықаралық XI» командалары арасында өтті. 1958 жылдың мамыр және маусым айларында Хаган Австралияға турнеге шыққан «Блэкпул» клубының он бес ойыншысына қосылды. 15 ойында 21 гол соқты. Осыған дейін, жеті жыл бұрын FA делегациясымен Австралияға саяхаттап, Тасманияға қарсы өткен матчта сегіз гол соқты.

Hagan was born in Washington, County Durham, England. Following in the footsteps of his father, Alfie, a former Newcastle United, Cardiff City and Tranmere player, Hagan represented England at schoolboy level and after spells with Washington Colliery and Usworth Colliery; he joined the groundstaff of Liverpool before leaving for Derby County at fifteen years of age. He stayed at the Baseball Ground until the age of twenty when United's manager Teddy Davison met his Derby counterpart George Jobey and haggled over the £3,000 asking price, eventually agreeing to pay £2,925. With a weekly wage of £7 per week plus a first team appearance fee of £1, Hagan made his debut two days later on 5 November 1938 in a 2–1 victory against Swansea Town in the Second Division. His first goal came 21 days later at Bramall Lane in a 3–1 victory over West Ham United. His first hat trick for the club came in the last game of the 1938–39 season, with United needing to win to gain promotion instead of local rivals Sheffield Wednesday who having played all their 42 games were one point ahead on 53 with a superior goal average. Promotion was secured with a 6–1 win, Hagan contributing a goal. After the war, Hagan initially refused to re sign for United, missing the first four games of the 1946–47 season. Having got a job as a trainee chartered surveyor he only rejoined the team on a part time basis. His solitary England cap came in a 0–0 draw against Denmark in Copenhagen on 26 September 1948. He continued to play for United until 1958, as captain between 1946 and 1949, despite United accepting what would have been a British record transfer fee of £32,500 from Wednesday in February 1951. Hagan rejected the transfer and Wednesday were relegated to the Second Division. He finally retired after playing against his former club, Derby County, on 14 September 1957, having scored 117 league goals in 361 league matches. His testimonial game was played on 10 March 1958 between a Sheffield XI and an International XI. In May and June 1958, Hagan joined fifteen Blackpool players on a tour of Australia. He scored 21 goals in his fifteen appearances. He had previously toured Australia with an FA party seven years earlier, scoring eight goals in a match versus Tasmania.

Басқарушылық мансап

Хаган өзінің бас бапкерлік мансабын «Питерборо Юнайтед» клубында бастады, онда 1958-1962 жылдары жұмыс істеді. Оның басқару кезеңінде «Питерборо Юнайтед» Футбол лигасына қабылданды және 1960–61 жылғы маусымда, лигадағы алғашқы маусымында, 134 гол соғып 4-дивизионда жеңіске жетті. Бұл – ағылшын лигаларындағы гол соғудың рекордтық көрсеткіші. «Питербородан» кеткеннен кейін 1963 жылы «Вест-Бромвич Альбион» клубына қосылды, команданы 1966 жылы Футбол лигасы кубогына жеткізді. Бірақ, кейінгі маусымдағы сәттіліксіздік осы кезеңді аяқтады. Оның ең үлкен жетістіктері 1970–1973 жылдары «С.Л. Бенфика» (Лиссабон) клубымен үш рет Португалия чемпионатында жеңіске жеткені және бір рет ұлттық кубокты ұтқандығы болды – бұл көрсеткішті ешбір бапкер «Águias» командасының тізгінін ұстағаннан кейін қайталай алмады. Осы кезеңде «Бенфика» Еуропа кубогының жартылай финалына шығып, сол дәуірдегі легендарлы «Аякс» командасынан жалпы есеп бойынша 0–1 есебімен жеңілді, бұл олардың Еуропа бойынша назар аударуына себеп болды. 1972–73 жылдары Хаган «Бенфиканы» Португалия чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы клуб етіп, 30 матчтың ішінде 28-ін ұтып, 23-ін қатарынан жеңді, ал қалған екеуін тең түсірді. Сол жылы Эузебио 40 гол соғып Еуропаның үздік мергені атанды, бұл «Бенфика» сапындағы оның соңғы маусымы болды. Команда 101 гол соғып, тарихында екінші рет 100 голдан асты. Джимми Хаган 1973 жылдың қыркүйегінде Эузебиоге арналған қайырымдастық матчының құрамына қатысты даудан кейін клубтан кетті. Ол кездегіден бері өмір бойы дос болған Эузебио бапкерді «қатаң тәртіпті» деп сипаттады. «Барлық ойыншылар оның жаттығу кестесі тым ауыр екенін ойлады, ал кейбіреулері алғашқы жаттығудан кейін денсаулығы нашарлап қалды. Бірақ біраз уақыттан кейін біз жеңіске жеткеніміздің бәріне тұрарлық екенін түсіндік. Ол бізге қосымша күш берді және «Бенфика» үш рет қатарынан чемпионатта жеңіске жетті». 1975 жылы Португалияның бірінші лигасы бойынша «Групо Деспортиво Эшторил-Прая» клубын басқарды. Лиссабонда ол 1976–77 маусымда «Бенфиканың» қалалық қарсыласы «Спортингті» жаттықтырды. Сондай-ақ, ол «Витория де Сетубал», «Белененсеш» және «Боавишта» клубтарында жұмыс істеп, Португалия кубогын жеңіп алды.

Hagan started his managerial career with Peterborough United where he worked between 1958 and 1962. His period in charge saw Peterborough United elected to the Football League and, in 1960–61, their first season in the league, they won Division 4, scoring 134 goals. This remains a record number of goals scored in the English leagues. After leaving Peterborough, he joined West Bromwich Albion in 1963 leading the team to the Football League Cup in 1966. Sliding fortunes in the season thereafter put an end to this assignment. His greatest successes were with S. L. Benfica in Lisbon where he led the club between 1970 and 1973 to three successive Portuguese championships and once to the national cup, a record no coach has since been able to repeat at the helm of the Águias. In this period Benfica also attracted Europe wide attention when the team reached the semi finals of the European Cup, where the team was only narrowly defeated 0–1 on aggregate by the legendary Ajax of that era. In 1972–73 Hagan led Benfica to become the first club in Portugal ever to win the championship without defeats and won 28 matches – 23 consecutively – out of 30, drawing the other two. In that year Eusébio also became Europe's top scorer with 40 goals, in what was his penultimate season as a Benfica player. The team scored 101 goals, breaking 100 only for the second time in their history. Jimmy Hagan separated from the club in September 1973 after an argument concerning the line up for the testimonial match for Eusébio. Eusébio, with whom Hagan enjoyed a lifelong friendship since those days, described the coach as "a strong disciplinarian". "All the players thought his training schedules were too punishing and some were physically sick after the first training session. But after a while, they realised it was worth it as we started winning games. He gave us the extra strength and he is the reason Benfica won three successive championships." In 1975, he managed Grupo Desportivo Estoril Praia for the First Portuguese League. In Lisbon he also managed Benfica's local rivals Sporting in the 1976–77 season. He also had spells at Vitoria de Setubal, Belenenses and Boavista where he won the Portuguese Cup.

Джимми Хаганның портреттері

2001 жылы 19 қаңтарда портгалиялық футболшы және жаттықтырушы Еусебио Брамолл Лейнде мүсінші Кеннет Робертсонның жасаған Хаганның қола мүсінін ашты. Хаганның кескін мүсіні де оның қызы Джекиге сыйға тартылды. Шара барысында Еусебио: «Джимми әлі күнге дейін жүрегімде, және ол Шеффилд халқы арасында неге осыншалықты танымал болғанын түсіне аламын. Ол 1970-1973 жылдары «Бенфикада» менің жаттықтырушым болды, және оны ойыншыларды жақсы басқара білетін менеджер ретінде есімде сақтаймын. Ол маған үнемі жақсы кеңес беріп, менің өзімді толыққанды көрсетуім үшін қайда ойнау керектігін айтатын.» деді.