Кіріспе

Өрттің алдын алу жолдары мен шаралары

Өрттің алдын алу – көптеген өрт сөндіру бөлімшелерінің міндеті. Өрттің алдын алудың мақсаты – халықты қауіпті өрттердің туындамауы үшін қолданылуы тиіс сақтық шаралары туралы біліммен қамтамасыз ету. Бұл өрттік төтенше жағдайлардың алдын алу және олардың салдарынан болатын зиянды азайтудың алдын ала шарасы. Өрттен қорғану туралы ақпарат беру видеороликтер, жарнама парақшалары және тулар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Көбінесе, берілетін хабарлар мен сабақтар қарапайым кеңестерден тұрады. Көптеген өрт сөндіру бөлімшелерінде бір немесе бірнеше өрттен қорғану офицерлері болады, бұл өрт сөндірушілердің кәсіби міндеттерінің бірі болуы мүмкін.

Түтін детекторларын орнату

Ұлттық өртке қарсы қорғаныс қауымдастығының мәліметінше, өрт кезінде болатын 5 өлімнің 3-і түтін дабылдары орнатылмаған немесе жұмыс істемейтін үйлерде тіркеледі. Зерттеулер көрсеткендей, түтін дабылдары болған жағдайда өрттен қаза болу ықтималдығы екі есе кемиді. Үйлердің 74 пайызында жұмыс істейтін түтін дабылдары орнатылғаны белгілі. Көбінесе ересектерге (әсіресе үй иелеріне) үйретілетін өртке қарсы насихаттаудың маңызды бөлігі – адамдарды өз үйлерінде жеткілікті мөлшерде түтін дабылдары бар екеніне көз жеткізуге және оларды қалай күтіп ұстауға болатынын білуге шақыру. Түтін дабылдарының жақсы жағдайда екенін анықтау үшін оларды үнемі тексеру қажет. Бұл шаралар тұрмыстық өрттерде, әсіресе адамдар ұйықтаған кездегі қаза болған жағдайларды едәуір азайтуға мүмкіндік береді. Түтін дабылдарының батареясы азайғанда, олар дауыспен ескертеді. Өртке қарсы насихаттаудың маңызды бөлігі – адамдарды дабылдың дыбысын тоқтату үшін батареяларды алып тастаудың орнына, оларды дереу ауыстыруға шақыру.

Спринклер жүйесін пайдалану

Ылғалды түтікпен бүрку жүйесі – сумен толтырылған және қоректендіру клапандары ашық болатын автоматты өрт сөндіру жүйесі. Олар өртке суды ең жылдам жеткізеді және күтіп ұстауға ең оңай. Егер сыртқы температура нөл градустан төмен болса және ішкі температура 40 градустан төмен болса, жылуды жылдам өткізіп, сондай-ақ жылдам жоғалтатын болатты құбырлар мұзға айналуы мүмкін. Мұз басқан аймақ ғимараттың оқшауланбаған немесе ашық қалған бөлігіне жақын орналасқан болса, жүйенің толығымен істен шығуына себеп болуы мүмкін.

Жалған ескертулерді азайту

Өртке қарсы білім берудің көп бөлігі жалған дабылдарды қалай азайту туралы кеңестерді де қамтиды. Жалған дабылдар нақты төтенше жағдай кезінде аса қажет болатын еңбек ресурстарын және қаражатты ысырап етуге әкелуі мүмкін. Бұған қоса, өрт сөндіру машиналарын жүргізіп, шұғыл жағдайларда шақыруларға жауап беретін өрт сөндірушілер жол-көлік оқиғаларына ұшырау қаупіне тап болады. 2008 жылы Нью-Йорк штатындағы өрт сөндірушілердің 18 пайызы қызмет барысында шақыруға жол тартқанда қаза тапқан.

Тоқта, құлап, айналып

Тоқтаңыз, түсіп, домалаңыз әдісі көбінесе өрттен қорғану жөніндегі білім беру шараларының бөлігі ретінде үйретіледі, себебі бұл оңай техника және жанып тұрған киімді сөндірудің тиімді жолы. Киімдеріне от тұтып, оны қалай сөндіруге білмейтін балаларға бұл әсіресе қолайлы.

Мақсатты аудитория және қауіп-қатерден құтылу

Бұл адамдар тобы өрт қаупі жоғары саналады және оларды өрттен қорғау мақсатында өртке қарсы насихаттау жұмыстарына басымдық берілуі керек. Студенттер сияқты олар да өрттің алдын алу туралы біліммен үйлерінде өрт қаупін азайтуға мүмкіндік алады.

Студенттер

Балалар өрт алдын алу білімінің басты назарында болады. Өрт сөндірушілер көбінесе мектептерге барып, оқушыларға өрттен қорғану және өрт қауіпсіздігінің негіздерін үйретеді, оның ішінде өртенген ғимараттан қалай эвакуациялану және сіріңкемен ойнау сияқты қауіпті іс-әрекеттерден сақталып, өрттің алдын қалай алу керектігін түсіндіреді. Өрт кішкентай балаларға қызығушылық тудырса да, оның салдарынан жазатайым оқиғалар болу ықтималдығы жоғары. Өрт алдын алу шаралары балаларды отпен ойнауға үйретпеуге бағытталған, осылайша олар кездейсоқ өрт шығармауы үшін. Өрт сөндірушінің ең маңызды міндеттерінің бірі – адамдарды іздеу және құтқару. Кішкентай балалар үшін өрт сөндірушілерге сеніп, олардың соңынан ілесу маңызды. Тұтас киім (бүкіл денеге арналған киім) және ауа баллонымен тыныс алатын өрт сөндіруші балаларға бейтаныс көрінуі мүмкін, әсіресе кішкентай бала үшін. Баланың өрт сөндірушіге үйренуіне немесе оған сенуіне көмектесетін бір жолы – өрт сөндірушінің киімдерін қадам-қадаммен киюін көру, оның форма киген және қорғаныс құралдарымен жабдықталған адам екенін түсіну. Сонымен қатар, балаға өрт сөндірушіге жақындап, оған қол тигізу, ол нағыз адам екеніне көз жеткізуге көмектеседі.

Қарттар мен мүгедектер

Қарттар мен мүгедектер жасына байланысты қимыл-қозғалыс шектеулері немесе ақыл-ой кемістіктері болғандықтан, төтенше жағдайларда қауіпке ұшырау мүмкіндігі жоғары. Өрттен қорғау жұмысының мақсаты – осы топтардың төтенше жағдай туғанда не істеу керектігін нақты білуін және эвакуация шығу жолдарына оңай қол жеткізуін қамтамасыз ету болып табылады. АҚШ Өртке қарсы басқармасы 65 және одан жоғары жастағы адамдарды, сондай-ақ физикалық және психикалық мүмкіндіктері шектеулі, күнделікті өмірде медициналық препараттарға мұқтаж адамдарды қарттарға жатқызады.

Үй иелері мен үй шаруасындағылар

Көптеген елдерде үй иелері түрлі заңдарға сәйкес өрт алдын алу және өрт қауіпсіздігі шараларын іске асыруға жауапты. Үй иелері өрт қаупіне байланысты қауіп-қатерді жүйелі түрде бағалауы керек, соның арқасында мүлік өрттен зардап шегу мүмкіндігін анықтауға болады.

Қамқоршылар

Хординг – адамның немесе адамдар тобының қажеті жоқ заттарды тастауы немесе кез келген мүліктен айырылуы қиын болатын жағдай. Олар оларды кейбір жағдайға сақтау үшін керек деп ойлайды. Хординг жеңіл түрде, адамның өміріне көп әсер етпес жағдайлардан бастап, ауыр түрде, адамның күнделікті өміріне кедергі келтіретін жағдайларға дейін жетеді.

Ауыр жағдайларда хординг өрт қаупін тудырады, себебі көптеген заттар жиналып қалуы мүмкін. Көбінесе хордингпен айналысатын адамдардың үйлерінен шығу жолдары жабылады, бұл тұрғындар үшін қашу мүмкіндігін шектейді. Өрт сөндірушілер хордингпен айналысатын адамдардың үйіне жедел түрде кіре алмайды, себебі кіруге кедергі келтіріледі. Өрт жүктемесінің артуына байланысты, хординг ортасы жақын жерде тұратын адамдарға күшейтілген түтін мен өрт жағдайларынан әсер етуі мүмкін.

Темекі шегушілер

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының консенсусы бойынша, әлемде шамамен 1,3 миллиард темекі шегуші бар, олардың 80 пайызы төмен және орташа табысты аймақтарда тұрады. Темекі шегу көптеген адамдардың күнделікті өмірінде жиі кездесетін, көпшілік орындарда немесе өз үйлерінде жасалатын әдет болғанымен, темекі шегушілер үшін олар тудыратын өрт қаупін білу маңызды. Дұрыс тасталмаған темекілер мен күлден туындаған өрттерде шамамен 500 темекі шегуші және темекі тартпайтын адам қаза табады. Темекі шегуден болатын өрттердің бәрін алдын алуға болады. Темекі шегуге байланысты өрттердің көпшілігі үй ішінде басталады, себебі темекі шегушілер күлін немесе темекі татқынларын дұрыс тастамағанда, олар диван, кресло сияқты тез тұтанатын заттарға түсіп, өртке себеп болуы мүмкін. Темекі шегушілер темекі мен күлін қоқысқа тастағанда, одан өрт шығып, қосымша зиян келтіруі мүмкін.

Өртке қарсы инспекциялар

Көптеген өрт сөндіру бөлімдерінде өрт алдын алу бөлімшелері бар, олар өрт сөндірушілер тобынан құралады. Олар ғимараттарды өрт қағидаларына сәйкес келе ма, жоқ па, соны тексеру үшін инспекция жүргізеді; сондай-ақ өрт қою, қасақана жалған дабылдар және өрт қауіпсіздігі туралы ақпарат беру үшін мектептерге және балалар бағдаршаларына барады. Өрт алдын алу инспекторлары келушілерге өрт бекетінің ішін көрсетуі мүмкін. Олар әрбір техниканың қандай жұмыс істейтінін көрсетеді, кейде өрт сөндірушінің өртке қалай киетінін көрсету үшін арнайы киімдерін киеді. Әдеттегі өрт алдын алу бөлімшесі Өрт алдын алу бас инспекторы мен Өрт алдын алу инспекторларынан тұрады. Өрт алдын алу бөлімінің қызметкерлерінің өздеріне тән белгілері болады, мысалы, төменде "ӨРТ АЛДЫН АЛУ ИНСПЕКТОРЫ" деп жазылған екі жұқа сызықтан тұратын иық белдіктері; қапталдарында ай тәрізді белгілері бар каскалары; және жеңілдіктері. Бөлімнің бюджетіне байланысты, олардың өз өрт сөндіру көлігі болуы мүмкін.

Ұлттық өрттен қорғау айының тарихы мен аталуы

Көптеген өрт сөндіру бөлімдері қазан айының барлық күндерін "Өрттен сақтану айы" деп тойлайды. Өрт сөндірушілер мектептерге барады, баннерлер іледі, өрт сөндіру станцияларын көрсетеді немесе ашық есік күндерін өткізеді. Әртүрлі өрт ұйымдары мен елдің түкпір-түкпірінен келген өрттен сақтану мамандары, сондай-ақ көптеген оқушылар мен мұғалімдер қатысады. Өрттен сақтану туралы білім беруді қызықты ететін әндер мен ойын-сауық шаралары да ұйымдастырылады. Қонақ спикерлер де өрттен сақтану апталығының маңызды бөлігі болып табылады. Өрттен сақтану апталығы 1922 жылы Ұлттық өрттен сақтану қауымдастығы тарапынан бастау алған. 1922 жылдан басталып, жыл сайын жалғасып келе жатқандықтан, өрттен сақтану апталығы АҚШ-тағы ең ұзақ сақталған халық денсаулығын сақтау мерекесі саналады. Бұл мереке 1871 жылғы 8 қазанда болған Чикагодағы үлкен өрт құрметіне бастау алған. Сондықтан өрттен сақтану апталығы әр қазанда, әсіресе 9 қазанға сәйкес келетін аптада өткізіледі.