Кіріспе

Сидней Олимпиадалық паркі – Ұлы Батыс Сиднейдің маңындағы қала, Сиднейдің орталық бизнес ауданынан батысқа қарай 13 шақырым қашықтықта, Парамата қалалық кеңесінің жергілікті басқару аймағында орналасқан. Көбінесе Олимпиадалық парк деп аталады, бірақ ресми атауы – Сидней Олимпиадалық паркі. Бұл аймақ бұрын Лидкомб қаласының бөлігі болған және «Солтүстік Лидкомб» деп белгілі болған, бірақ 1989 жылдан 2009 жылға дейін «Хомебуш шығанағы» деп аталды (оның бір бөлігі қазір Вентворт Пойнт деген жеке қалашық). «Хомебуш шығанағы» және кейде «Хомебуш» атаулары әлі де Stadium Australia және Олимпиадалық парк аумағының метафорасы ретінде қолданылады, бірақ Хомебуш – бұл Strathfield муниципалитетінің оңтүстік-шығысында орналасқан ескі, бөлек қалашық. 1810 жылдардан кейін Хомебуш шығанағы аумағында аборигендердің тұрғандығын көрсететін ешқандай мәлімет табылмады; алайда, бұл мәселе бойынша аборигендер тарихы және байланыстары бағдарламасы аясында зерттеулер жүргізілуде. Бұл бағдарлама 2002 жылдың сәуір айында Сидней Олимпиадалық паркі басқармасы тарапынан Еуропалықтар келгенге дейін және кейін Хомебуш шығанағы аумағымен аборигендердің байланысын құжаттау мақсатымен іске қосылды. Бүгінде Хомебуш шығанағы аумағы Даруг тілдері тобының дәстүрлі мәдени шекарасына кіреді, оның ішінде Вангал руы болған. Сидней аумағының Даругтың дәстүрлі иелерінің ұрпақтары аборигендердің мәдени мұрасын сақтауда қамқорлық рөл атқарады және Хомебуш шығанағы аумағында және оның айналасында археологиялық және тарихи зерттеулерге белсенді қатысады. Бұл аймақ сонымен қатар Жергілікті халықтар кеңесінің әкімшілік шекарасына кіреді, ол аборигендердің мәдениетін және мұрасын зерттеу және сақтауда маңызды рөл атқарады. Алғашқы еуропалық қоныстанған адам Томас Лейкок (1756? – 1809) болды, ол 1794 жылдың қазан айында Паррамата жолы мен Хомебуш шығанағы арасындағы 40 гектар жерді алды. Ол өз шаруашылығына «Үйлі бұта» деп ат қойып, қой және ірі қара мал өсірді. Лейкок NSW корпусының кварталмейстері болды және басқа да мемлекеттік лауазымдарды атқарды. Д’Арси Вентворт (шамамен 1762 – 1827) 1808 жылдың қаңтар айында Лейкок отбасынан 318 гектар жерді сатып алды. Қосымша гранттармен 1810 жылға қарай Вентворттың Хомебуш шығанағындағы иеліктері 372 гектарды құрады. Вентворт Паррамата жолының жанында жылқы шаруашылығын және жеке жарыс жолын құрды және ертедегі үкімет шенеуніктері мен еркін қоныстанғандар арасында ықпалды болды. Ол 1827 жылдың 7 шілдесінде Хомебушта қайтыс болды. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Хомебуш ауылы және кейіннен қалашығы Home Bush Estate құрамына кірмеді: ауыл Эдвард Пауэллдің оңтүстікке қарай орналасқан мүлкінен бөлінді және атын жақын маңдағы Хомебуш теміржол станциясынан алды, ол өз кезегінде солтүстікке қарай Home Bush Estate есімімен аталды. Home Bush Estate-ті Уильям Вентворт (1790–1872) мұра етті, ол әкесінің даулы қоғамдық қызметін жалғастырды. Көршісі Грегори Блэкслендпен бірге ол Көк таулар арқылы жол тапқан алғашқы экспедициялық топқа қатысты. Ол 1872 жылы қайтыс болғаннан кейін колонияның ең бай адамдарының біріне айналды. Мүлік Уильямның Сиднейдегі Воклюз үйінде тұрған кезінде көптеген жалдама алушыларға жалға берілді. 1832 жылы Сиднейдің «Турф клубының» президенті болып сайланған Уильям қазіргі жарыс жолын қоғамдық жарыстар үшін жаңартуға рұқсат берді. Жарыс жолына Сидней Олимпиадалық паркі аумағында орналасқан трибуналар, қоралар және жайылымдар кірді. Мүлікті Уильям Вентворттың ұлы Фитцуильям мұра етті. Бұл округ 1906 жылы муниципалитетке айналды, ал 1913 жылы «Лидкомб муниципалитеті» деп қайта аталды. Осы аймақтағы мекенжайлар кейіннен Лидкомб қалашығында тізімделді және бұл аймақ кейде «Солтүстік Лидкомб» деп аталды. Казан бұрынғы бас мал сою орны мен аллеясының батысында, мал сою орнының автокөлік тұрағын құрайтын жерде орналасқан. 1910 жылы мемлекеттік мал сою орны үшін бөлінген жердің бір бөлігі мемлекеттік кірпіш зауытын салу үшін пайдаланылды. Содан кейін мал сою орны мен кірпіш зауыты Солтүстік Лидкомбтағы ең ірі екі кәсіпорынға айналды. 1923 жылы мемлекеттік мал сою залында 1600 адам жұмыс істеді және аптасына 25000 жануарды союға мүмкіндік болды, бұл оны Австралиядағы ең үлкен мал сою орындарының біріне айналдырды. Мал сою орындары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1950-ші жылдары кеңейтіліп, малдың ішкі органдарын өңдеу, тоңазыту, май дайындау, тыңайтқыш, экспортқа арналған ет және жануарлар азығын консервілеу үшін жабдықтармен жарақтандырылды (Godden & Associates 1989: 21ff). 1970-ші жылдарға қарай мүлікті қайта жаңарту қажет болды және пайдаланылмаған жерді өнеркәсіптік мақсатта пайдалану туралы шешім қабылданды. Мемлекеттік мал сою орны 1988 жылдың 10 маусымында ресми түрде жабылды, ал Хомебуш мал сою корпорациясы 1992 жылдың 30 маусымында таратылды. XX ғасыр бойында аймақтың көп бөлігі өзен мен батпақтардан топырақ толтыру арқылы қайта жаңартылды.

Қайта жаңғыру

1980 жылдардың ортасында Австралия даңғылымен және қазіргі Герб Эллиотт даңғылы мен Сара Дюрак даңғылымен шектелген аймақ "Австралия орталығы" деп аталатын "технологиялық парк" ретінде жарнамаланды. Алайда, AWA Microelectronics, BASF, Philips және Sanyo сияқты бірнеше электрондық бизнес өкілдерінен басқа, бұл идея кеңінен қолдау таппады және технологиялық парк қазір Оңтүстік Эвелейде орналасқан. Дегенмен, он жыл өткен соң, бүкіл аймақ 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының негізгі орталығына айналды. Аймақты жаңарту жоспарының аясында Солтүстік Лидкомб 1989 жылы Хоумбуш-Бей деп қайта аталды, бұл атау солтүстік және шығыс жағындағы шығанақтың атынан алынған. Миллениум Парклендс – қаланың масштабына сай келетін жоба, ол ландшафтты қалалық өмірді қамтамасыз ететін жүйе ретінде қарастырады, қазіргі кезде "жасыл инфрақұрылым" деп белгілі, қалалық ортаның бір бөлігі, оның табиғи қарсылығы емес.

Олимпиададан кейінгі кезең

2000 жылғы Олимпиада ойындарының сәтті аяқталуымен Сидней Олимпиадалық паркі көптеген кәсіпорындардың ауданына көшіп келуіне байланысты көп мақсатты кешенге айналу үшін ауқымды даму жұмыстарынан өтті. Коммерциялық құрылыстар енді спорттық нысандармен қатар орналасқан, ал 2007 жылдың қыркүйегінен бастап Commonwealth Bank сияқты кеңсе ғимараттарында арендаторлар пайда болды. Бес жұлдызды Pullman қонақ үйі және екі жұлдызды Formule 1 қонақ үйі 2008 жылдың ортасында салынып аяқталды. Парк аймақтары жаңадан құрылды, Блэксленд Риверсайд паркі (бұрынғы Блэксленд Коммон) Паррамата өзені бойындағы қалалық паркіге айналды. Парк 2007 жылдың 3 наурызында ашылды. Сонымен қатар, Вентворт Коммон аймағы 8-13 жас аралығындағы балаларға арналған жаңа ойын алаңдарымен жаңартылды. Бұрынғы Оберн кеңесі Хомбуш шығанағының атауын өзгерту туралы ұсыныс бойынша халық пікірін білдіруге шақырды, бұл оның аттас қалашығы Хомбушпен шатасуды болдырмау мақсатында жасалды. Сидней Олимпиадалық паркін қамтитын және Хомбуш шығанағының көп бөлігін құрайтын аймаққа жеке қалашық мәртебесі берілді, жағалаудағы тұрғын үй аймағы Вентворт Пойнт деп аталды, ал Картер көшесіндегі өнеркәсіптік аймақ көршілес Лидкомб қалашығына қосылды. 2010 жылдарға дейін Сидней Олимпиадалық паркі көбінесе адам қоныстанбаған. Рокууд және Чуллорамен бірге, ол Ішкі Батыс Сидней мен Үлкен Батыс Сидней арасындағы адам қоныстанбаған қалашықтар тізбегінің бір бөлігін құрады. Алайда, 2010 жылдары бұл қалашықтағы тұрғын үйлер күрт өсті. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 65 адамды құрады, бірақ бес жылдан кейін, 2016 жылғы халық санауында бұл көрсеткіш 1736 адамға дейін өсті. 2021 жылға қарай бұл көрсеткіш тағы да өсіп 4848 адамды құрады. 2021 жылдың 10 мамырында Сидней Олимпиадалық паркі қалашығындағы коммерциялық ғимаратта COVID-19-ға қарсы жаппай вакцинация орталығы ашылды. 2023 жылдың 17 шілдесінде қалашық шекарасы өзгертілді, Вентворт Пойнтті қоршаған аймақтың бір бөлігі соңғысына қосылды. Бұл "Jewel Residences" және Бурровай жолының солтүстік жағындағы Сидней Олимпиадалық паркі паромдық терминалы, сондай-ақ Хилл Роудтың батыс жағындағы "Sanctuary" құрылыс аймағын қамтыды.

Оқиғалар

Сидней Олимпиадалық паркінде жыл сайын 5000-нан астам іс-шара өткізіледі, оның ішінде Сидней Корольдік Пасхалық көрмесі, Supanova Pop Culture Expo, Регби одағы, Ұлттық Регби лигасы, Австралия Футбол лигасы және Австралия Регби лигасының ойындары Stadium Australia стадионында. Сидней Халықаралық теннис турнирі жыл сайын Сидней Олимпиадалық паркі Теннис орталығында өткізіледі, ал паркте жеңіл атлетика мен жүзу жарыстары да ұйымдастырылады. Кейбір ареналар жыл бойы концерттерге де пайдаланылады, сондай-ақ бокс жарыстары өтеді. Бұл жерде Big Day Out музыка фестивалі өткізіледі және Сидней фестивалі аясында Movies in the Overflow және Music by Moonlight сияқты ашық аспан астындағы тегін қойылымдар ұйымдастырылады. Newington Armory бұрын Пасха демалысында өткен, қазір тоқтатылған "Great Escape" және "Acoustica at the Armory" музыкалық фестивальдарының орны болған. Кейбір ареналардың мақсаты 2000 жылғы Олимпиададан бері өзгерді, мысалы, бейсбол стадионы Сидней көрме алаңына айналды. Бұрынғы Сидней Superdome қазір Allphones Arena деп аталады, ал Олимпиадалық стадион бірнеше рет аттары ауыстырылып, қазір Accor Stadium деп белгіленген. Бұл екі арена да қазір өздерінің жетістіктерін көрсетуде, стадион 2007 жылы 49 ірі спорттық іс-шараға төсеу болды, ал Арена 2005 жылы Нью-Йорк қаласындағы Madison Square Garden-нен кейін әлемдегі ең табысты аренаның екіншісі атанды. 2009 жылдың 8 тамызында Сидней Олимпиадалық паркінде Лин отбасының жаназасы өтті, оған жалғыз тірі қалған мүшесі Бренда Лин қатысты. 2009 мен 2016 жылдар аралығында Олимпиадалық аймақтың көшелерінде Сидней 500 V8 Supercar жарысы өтті. EB Games Expo 2012 мен 2016 жылдар аралығында Сидней Олимпиадалық паркіндегі Сидней көрме алаңында ұйымдастырылды. 2018 жылдың қазан айында Сидней Олимпиадалық паркі жараланған, ауырған және мүгедек соғыс ардагерлері үшін Invictus ойындарын қабылдады, бұл осы сияқты төртінші жарыс болды және Оңтүстік жарты шарда өткен алғашқы Invictus ойындары еді. 2019 жылдың 29 қаңтарында ірі хип-хоп музыка фестивалі Rolling Loud өтті. Орындаушылар қатарында Future, Rae Sremmurd, YG, Tyga, Playboi Carti, Gunna, Manu Crooks, Smokepurpp, Lil Uzi Vert болды, ол күтпеген қонақ ретінде және қаза тапқан XXXTentacion-ға арналған құрмет көрсету ретінде таныстырылды.

Мәдениет

Қала маңындағы аудан маңызды өнер және мәдени бағдарламаға ие, оған тұрақты іс-шаралар, Австралиядағы ең ірі бір аймақтық қоғамдық өнер жинағы, Оңтүстік жарты шардағы ең үлкен бір зал тұрақты өнер көрмесі, жаңа театр, Ньюингтон Арморидегі суретшілер студиясы және BMX трассасы кіреді. Бұл аудан экологиялық және әлеуметтік тұрақтылыққа толыққанды берілген және «Бас жоспар 2030» міндеттемесін қабылдады: бұл парктің келесі 20 жылдық өсуі үшін тұрақты қалалық дамудың ең жақсы үлгісін құру мүмкіндігі. «Бас жоспар 2030» көрінісі бойынша, 2030 жылға қарай паркте күн сайын 50 000 тұрғын, студент және жұмыскер, сондай-ақ жылына 10 миллион келуші болады.

Том Уилс - сопақша

Олимпиада бульвары мен нетбол аренасы Quaycentre-ге жақын орналасқан Том Уиллс Овалы (демеушілік мақсаттарымен WestConnex орталығы деп аталады) – кәсіби Австралия футбол лигасының клубы GWS Giants-тің жаттығу алаңы және бас кеңсесі. "Гиганттар" өз үй матчтарын жақын жердегі Шоуграунд стадионында өткізеді. Клуб 2013 жылдың мамыр айында осы нысанға көшіп келді. Бұл нысан толық көлемді жаттығу алаңымен қатар, ішкі жаттығулар мен басқару үшін жоғары өнімділік орталығына да ие.

Климат

Олимпиадалық парк аймағы ылғалды субтропикалық климатқа (Cfa) ие, жазда Сиднейдің жағажайлық аймағына қарағанда сәл жылырақ, ал қыста жұмсақ немесе салқын болады.