Кіріспе
Американдық геофизик (1935-2023) Уильям Джейсон Морган (10 қазан 1935 - 31 шілде 2023) - американдық геофизик, плиталар тектоникасы мен геодинамика теориясына үлкен үлес қосқан. Ол Принстон университетінің геология және геоғылымдар профессоры Нокс Тейлордың профессорлық мәртебесіне ие болды. Ол өлімге дейін Гарвард университетінің Жер және планеталық ғылымдар кафедрасында қонақ ғалым болып қызмет етті.
William Jason Morgan (October 10, 1935 – July 31, 2023) was an American geophysicist who made seminal contributions to the theory of plate tectonics and geodynamics. He retired as the Knox Taylor Professor emeritus of geology and professor of geosciences at Princeton University. He served as a visiting scholar in the Department of Earth and Planetary Sciences at Harvard University until his death.
Ерте өмір және білім
Морган 1935 жылы 10 қазанда Саванна қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Уильям теміржол және құрғақ тауарлар дүкенінің иесі болды, ал анасы Макси Понита (Донеху) Морган француз тілі мұғалімі болды және Американың скауттарымен ерікті қызмет етті. Ол Джорджия технология институтына оқуға түседі, бастапқыда механика инженері мамандығын оқыды, бірақ оқудың жартысында физикаға ауысты. Ол 1957 жылы бітірді. Ол екі жыл бойы теңіз флотында ядролық энергетика мектебінде нұсқаушы болып жұмыс істеді, ол оны жоғары оқу орнын бітіруге бағыттады. 1959 жылы Принстон университетіне оқуға түсіп, 1964 жылы Роберт Х. Дикке жетекшілігімен докторлық дәрежесін алды. Ол университеттің оқытушыларына бірден қосылды.
Мансап
Оның 1960 жылдардың аяғында жасаған алғашқы ірі үлесі - мұхит түбінде орта мұхит қырқасының екі жағында пайда болатын алмасушы полярлық магниттік аномалияларды теңіз түбінің таралуы мен плиталар тектоникасына байланыстыру болды. 1971 жылдан бастап ол Тузо Вильсонның тұман теориясын одан әрі дамыту бойынша жұмыс істеді, ол ыстық нүктелерді түсіндіру үшін Жердің мантиясында шамамен цилиндрлі конвективті көтерілулердің бар екенін болжайды. Вильсон бұл ұғымды Гавайиге қолданды және Гавайи императоры тізбегінің су асты тауларының жасы қазіргі ыстық нүктеден қашықтығы ұлғая түсуімен түсіндірілді; дегенмен, бұл ұғым кейіннен Морган және басқа ғалымдар көптеген басқа ыстық нүктелерге қолданды. "Бұл ғалымның 1968 жылы жариялаған пластиналар тектоникасы теориясы - ХХ ғасырдағы АҚШ ғылымының басты жетістіктерінің бірі", - деп жазды 2003 жылы Принстон университетінің геологиялық ғылымдар кафедрасының меңгерушісі Ф. А. Дален. "Соңғы 30-35 жыл ішінде қатты жердің геофизикалық ғылымдары бойынша жүргізілген барлық зерттеулер Джейсон Морганның тектоникалық плиталар теориясына негізделген", - деді Дален. "Бір ұрпақ геологтар мен геофизиктердің ғылыми мансабы оның 1968 жылғы маңызды еңбегіне негізделген".
Марапаттар мен құрметтер
Морган өзінің еңбегі үшін көптеген марапаттар мен марапаттар алды, олардың ішінде Бухер медалі (1972), Еуропа геоғылымдар одағының Альфред Вегенер медалі (1983), Америка геофизикалық одағының Морис Юинг медалі (1987), Жапония сыйлығы (1990), Лондон геологиялық қоғамының Волластон медалі (1994) және АҚШ Ұлттық ғылым медалі, 2002 ж.
Жеке өмір
1959 жылы Морган Кэри Голдшмидтке үйленді. Олардың екі баласы болды. Ол 1991 жылы қайтыс болды.