Кіріспе
Аризона штатының Грэм округіндегі обсерватория. Маунт Грэм Халықаралық обсерваториясы (MGIO) – Аризона университетінің Астрономия факультетінің зерттеу бөлімшесі, АҚШ. Ол Аризонаның оңтүстік-шығысындағы Пиналено тауларында, Маунт Грэм тауының жанында орналасқан. Дамыту кезінде ол алғаш рет «Колумб жобасы» деп аталды. MGIO құрылысы 1989 жылы басталды. MGIO қазіргі уақытта үш ғылыми ұйым үшін жабдықтарды пайдаланады және күтіп бақты. Алғашқы екі телескоп – Ватиканның жоғары технологиялық телескопы және Генрих Герц субмиллиметрлік телескопы 1993 жылы жұмысын бастады. Әлемдегі ең ірі және ең қуатты оптикалық телескоптардың бірі – Үлкен бинокулярлы телескоп 2004 жылы айналарды жеке пайдалануды бастады, ал 2008 жылдан бастап екі айнаның бірлескен жұмысы басталды. MGIO бойынша қоғамдық экскурсиялар сәуірдің ортасы мен қазанның ортасы аралығында Шығыс Аризона колледжінің (EAC) Discovery Park кампусы арқылы жүргізіледі (ауа райына қарай және алдын ала брондау шартымен). Құрылысы және қазіргі құрылыстардың болуы экологтар, Аризона университетінің студенттері және аборигендер тайпалары үшін дау тудырып отыр, себебі обсерватория Батыс апачи халқы үшін қасиетті және ата-бабалары пайдаланған жерге салынған. Экологтар үшін ең маңызды мәселе – Маунт Грэм қызыл белгіршігі, ол тек осы жерде ғана кездеседі. Сан-Карлос апачи тайпасының кеңесі телескоптар салуға ресми қарсылық білдіргені туралы бірнеше жаңалықтарда хабарланды. 2021 жылғы мақалада таудың астрономиялық зерттеулер орталығы ретінде иеленуіне дейінгі тарихы қысқаша баяндалған. Обсерваторияның ұзақ және жағымсыз танымын қалдырды, оның аты басқа да жобалармен бірге аталады, олар аборигендер мен ғалымдар арасындағы осындай күреспен байланысты.
Mount Graham International Observatory (MGIO) is a division of Steward Observatory, the research arm for the Department of Astronomy at the University of Arizona, in the United States. It is located in southeastern Arizona's Pinaleño Mountains near Mount Graham. During development, it was first called the Columbus Project. Construction of MGIO began in 1989. MGIO currently operates and maintains facilities for three scientific organizations. The first two telescopes, the Vatican Advanced Technology Telescope and the Heinrich Hertz Submillimeter Telescope began operations in 1993. The Large Binocular Telescope, one of the world's largest and most powerful optical telescopes, began operations using mirrors independently in 2004, with joint operations between the two mirrors beginning in 2008. Public tours of the MGIO are conducted by the Eastern Arizona College's (EAC) Discovery Park Campus between mid April and mid October (weather permitting and subject to reservations). The construction and current presence of the structures continues to be a site of controversy for environmentalists, University of Arizona students, and Indigenous tribes, as the Observatory is built on grounds sacred to and ancestrally used by Western Apache peoples. To environmentalists, the concern was primarily the endemic Mount Graham red squirrel. Several news articles mention that the San Carlos Apache Tribal Council passed formal oppositions to the building of the telescopes and a 2021 article details a brief history of the mountain leading up to its acquisition as an astronomical research facility. The long and bitter reputation of the observatory has made its mark, its name taking place alongside other projects that have presented similar struggles between Indigenous peoples and scientists such as the Mauna Kea Observatories.
Құрылыстар тізімі
Үлкен бинокулярлы телескоп, Үлкен бинокулярлы телескоп корпорациясы басқарады. Генрих Герц субмиллиметрлік телескопы, Аризона радио обсерваториясы басқарады. Ватиканның жоғары технологиялық телескопы, Ватикан обсерваториясы басқарады.