Кіріспе

Суды электролиздеуге арналған құрылғы

Хофман вольтаметрі – суды электролиздеуге арналған аппарат, оны 1866 жылы Август Вильгельм фон Хофман (1818–1892) ойлап тапқан. Ол әдетте шыныдан жасалған үш тік цилиндрден тұрады. Ішкі цилиндрдің жоғарғы жағы ашық болып келеді, бұл су қосуға мүмкіндік береді, онда өткізгіштігін жақсарту және тізбекті жабықтау үшін күкірт қышқылы сияқты қосылыстың төмен концентрациясы болады. Электр энергиясының көзінің оң және теріс терминалдарына қосылған платина электроды екі жақтан орналасқан цилиндрлердің әрқайсысының түбіне орналастырылады. Хофман вольтаметрі арқылы ток өткен кезде анодта газ тәрізді оттегі, ал катодта газ тәрізді сутек пайда болады. Әрбір газ суды ығыстырып, екі сыртқы түтіктердің жоғарғы бөлігінде жиналады. Газдың көлемін өлшеу үшін өнім газдарын жинақтайтын түтіктер әдетте градуировкаланған.

Атауы

"Вольтометр" атауын Даниэлл енгізді, ол Фарадейдің бастапқы "вольта электрометрі" атауын қысқартты. Хофман вольтметрлері енді электр өлшеу құрылғылары ретінде қолданылмайды. Дегенмен, амперметр ойлап табылғанға дейін вольтметрлер көбінесе тұрақты ток мөлшерін өлшеу үшін қолданылды, себебі темір немесе мыс электродтары бар вольтметр арқылы өтетін ток катодты анодтан алынған металлмен, өткен жалпы кулон санына пропорционалды түрде жабады (Фарадейдің электролиз заңы). Қазіргі атауы – "электрохимиялық кулометр". Хофман атының дұрыс жазылысында тек бір "f" әрпі болғанымен, оны көбінесе "Хофманн" деп қате жазады.

Қолданылуы

Осыдан кейін газдың көлемі арқылы жүйеден өткен электр энергиясының мөлшерін анықтауға болады. Томас Эдисон вольтометрлерді электр энергиясын өлшеуге пайдаланған. Хофманн вольтаметрі көбінесе стехиометриялық принциптерді көрсету үшін қолданылады, себебі аппарат өндіретін сутегі мен оттегі газдарының көлемдерінің 2:1 арақатынасы судың химиялық формуласын, H2O, көрсетеді. Дегенмен, бұл тек қана оттегі мен сутегі газдары екі атомды деп есептелген жағдайда ғана дұрыс. Егер сутек газы бір атомды, ал оттегі екі атомды болса, газ көлемдерінің арақатынасы 4:1 болар еді. Судың көлемдік құрамы – сутегі мен оттегінің көлемдерінің арақатынасы. Бұл мән тәжірибе жүзінде 2:1 болып табылады және Хофманнның су вольтаметрін пайдалану арқылы анықталады.