Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
498 ж.б.э.д. Иония көтерілісі кезінде болған шайқас. Ефес шайқасы персиялық және грек әскерлері арасында өтті. Парсылықтар грек әскерін жеңіп, афиналықтар мен эретриялықтарды иониялықтармен одақтасудан бас тартуға мәжбүр етті.
498 BC battle during the Ionian Revolt
The Battle of Ephesus took place in 498 BC between Persian and Greek forces during the Ionian revolt. The Persians defeated the Greek army and compelled the Athenians and Eretrians to abandon their alliance with the Ionians.
Өмірбаян
Иониялық көтеріліс Кіші Азиядағы грек қалаларының Персия тағайындаған билеушілерге наразылығынан туындады. 499 ж.б. Милеттің сол кездегі тираны Аристагор, Милеттегі өзінің беделін нығайту мақсатымен, парсы сатрабы Артафернмен бірлесіп Наксос қаласын жаулап алуға экспедиция ұйымдастырды. Бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Өзінің тирандықтан алынатынын сезген Аристагор, бүкіл Ионияны Персия патшасы Дарий I-ге қарсы көтеріліске шақырды. Иониялықтар материктік Грекиядағы Афина және Эретриямен одақ құрды, ал олардың біріккен әскерлері Эфесте кездесіп, шабуылға дайындалды. Генералдар Харопинус және Гермофант басқарған грек әскері ішкі аймаққа жылжып, Артаферннің сатраптық астанасы Сардис қаласын қоршады. Олар қаланың төменгі бөлігін сәтті басып алып, (дегенмен, бұл жағдай кездейсоқ болды деседі) өртеп жіберді. Алайда, қаланың бекінісіндегі парсы әскерлерінің қарсы шабуылы гректерді кері шегінуге мәжбүр етті, сондай-ақ олар Эфеске қайтуды шешті. Геродоттың айтуынша, Кіші Азиядағы парсылар Сардисқа жасалған шабуыл туралы естіген соң, жиналып, Артафернге көмекке аттанды. Олар Сардиске келгенде, гректердің жақында ғана кетіп қалғанын көрді. Сондықтан олар гректердің ізімен Эфеске қарай жол тартты. Сол кездегі парсы атты әскері, көбінесе, жебе оқтарын атып, қарсыласты әлсірету тактикасын қолданған зымырандық атты әскерлерден құралған болды. Дем алысып, шаршаған гректердің парсыларға қарсы тұруға мүмкіндігі болмады және Эфесте болған шайқаста толық жеңіліске ұшырады. Алайда, иониялықтар көтеріліске берік болып қалды, ал парсылар Эфестегі жеңісін одан әрі дамытпады. Осылайша, Эфес шайқасы көтеріліске елеулі әсер етпеді.
The Ionian Revolt was triggered by the dissatisfaction of the Greek cities of Asia Minor with the tyrants appointed by Persia to rule them. In 499 BC, the then tyrant of Miletus, Aristagoras, launched a joint expedition with the Persian satrap Artaphernes to conquer Naxos, in an attempt to bolster his position in Miletus. The mission was a debacle, and sensing his imminent removal as tyrant, Aristagoras chose to incite the whole of Ionia into rebellion against the Persian king Darius the Great. The Ionians also secured alliances with Athens and Eretria in mainland Greece and their combined forces met at Ephesus and prepared to go on the offensive. The Greek army, led by the generals Charopinus and Hermophantus, moved inland and besieged Artaphernes’ satrapal capital of Sardis, successfully capturing and burning (supposedly accidentally) the lower section of the city. However a counterattack from Persian troops in the citadel of the city forced the Greeks back and they decided to retreat to Ephesus. Herodotus says that when the Persians in Asia Minor heard of the attack on Sardis, they gathered together, and marched to the relief of Artaphernes. When they arrived at Sardis, they found the Greeks recently departed. So they followed their tracks back towards Ephesus. The typical Persian cavalry of the time were probably missile cavalry, whose tactics were to wear down a static enemy with volley after volley of arrows. It is clear that the demoralised and tired Greeks were no match for the Persians, and were completely routed in the battle which ensued at Ephesus. However, the Ionians remained committed to their rebellion and the Persians did not seem to follow up their victory at Ephesus. Thus the Battle of Ephesus did not have a major effect on the revolt.