Жанкүйерлерге танымал, символдық мәні бар ірі жануарлар – "харизматикалық мегафауна". Қорғау шараларына қолдау үшін қолданылады. Тізімде жолбарыс, арыстан, піл бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Символикалық мәні немесе кең таралған танымалдығы бар ірі жануарлар түрлері
Large animal species with symbolic value or widespread popular appeal
Харизматикалық мегафауна – бұл олар өкілдік ететін сәйкес санаттағы ірі жануарлар түрлері, олар символикалық мәніне немесе кең таралған танымалдығына ие және экологиялық белсенділер оларды көбінесе экологиялық мақсаттарға жұртшылық қолдауын алу үшін пайдаланады. Осы анықтама бойынша, пингвиндер немесе қарқынды бүркіт сияқты жануарлар да мегафауна саналады, өйткені олар жергілікті жануарлар қоғамындағы ең ірі жануарлардың қатарында болады және олар өздерінің қоршаған ортасына диспропорционалды әсер етеді. Харизматикалық мегафауна түрлерінің көп бөлігі аң аурудан, браконьерлік, қара нарықтан, климаттың өзгеруінен, мекендеу орындарының жойылуынан, жат түрлерден және тағы да басқа себептерден қорғауға алынып, құрып кету қаупінде тұр. 2018 жылғы зерттеуде ең танымал жиырма харизматикалық мегафауна (біріншіден соңғысына дейін) мыналар болып табылды: жолбарыс, арыстан, піл, жираф, барыс, алып панда, гепард, ақ аю, қасқыр, горилла, шимпанзе, зебра, бегемот, үлкен ақ акула, крокодил, дельфин, қара мүйізді бұғы, қоңыр аю, коала және көк кит.
Charismatic megafauna are animal species that are large—in the relevant category that they represent—with symbolic value or widespread popular appeal, and are often used by environmental activists to gain public support for environmentalist goals. In this definition, animals such as penguins or bald eagles can be considered megafauna because they are among the largest animals within the local animal community, and they disproportionately affect their environment. The vast majority of charismatic megafauna species are threatened and endangered by overhunting, poaching, black market trade, climate change, habitat destruction, invasive species, and many more causes. In a 2018 study, the top twenty most popular charismatic megafauna were found to be (first to last): the tiger, lion, elephant, giraffe, leopard, giant panda, cheetah, polar bear, wolf, gorilla, chimpanzee, zebra, hippopotamus, great white shark, crocodile, dolphin, rhinoceros, brown bear, koala and blue whale.
Қорғауда пайдалану
Каризматикалық түрлер көбінесе табиғатты қорғау бағдарламаларында туынды түрлер ретінде қолданылады, себебі олар адамдардың сезімдеріне күшті әсер етеді деп есептеледі. Түрлер, мысалы, еуропалық бизон (висент), жануарлар бағындағы тұтқындықта өсіру бағдарламаларынан Польшаның Беловежский орманына қайта қоныстандырылды. Бұл және Пржевальскийдің жылқысы сияқты басқа да каризматикалық ірі жануарлардың Монғолияға қайта енгізілуі, әлдеқандай түрлердің тарихи ареалдарымен салыстырғанда шектеулі және көбінесе үзіліс-құбылысты аймақтарда жүзеге асты. Қоршаған ортаны қорғаушылар мен экожүмыс туризмінің жақтастары, түрлерді және биологиялық әртүрлілікті сақтаудағы күрделірек және ауқымды мақсаттарға жету үшін каризматикалық және жақсы танымал түрлердің мүмкіндіктерін пайдалануға тырысады. Мысалы, панданың қоныс ортасының жойылуына байланысты санының азаюына халықтың назарын аудару арқылы, табиғатты қорғау ұйымдары панданы және оның құрамындағы бүкіл экожүйені қорғау үшін қолдау жинауға мүмкіндік алады.
Charismatic species are often used as flagship species in conservation programs, as they are supposed to affect people's feelings more. Species have been reintroduced from captive breeding programs in zoos, such as the wisent (the European bison) to Poland's Białowieża Forest. These and other reintroductions of charismatic megafauna, such as Przewalski's horse to Mongolia, have been to areas of limited, and often patchy, range compared to the historic ranges of the respective species. Environmental activists and proponents of ecotourism seek to use the leverage provided by charismatic and well known species to achieve more subtle and far reaching goals in species and biodiversity conservation. By directing public attention to the diminishing numbers of giant panda due to habitat loss, for example, conservation groups can raise support for the protection of the panda and for the entire ecosystem of which it is a part.
Таксономиялық бейімділік
Харизматикалық мегафауна таксономиялық инфляцияға ұшырауы мүмкін, яғни таксономистер жаңа ғылыми деректерге емес, бірегей түрді қолдаудың артықшылықтарына байланысты, түрдің ішкі түрін жеке түр деп жариялауы мүмкін. Экотуризм индустриясы арқылы сатылатын түрлерге қоғамның көңіл бөлуі таксономиялық инфляцияның туындауына себеп болуы мүмкін. Биоартүрлілік деректер жиынтығындағы таксономиялық бұрмалаушылық пен құрлықтағы мегафаунаның харизмасы арасында байланыс болуы мүмкін, оның салдарынан харизматикалық түрлер жиірек тіркеледі. Дегенмен, харизматикалық мегафаунаның басқа түрлерге қарағанда көпшілікке көбірек әсер ететіні туралы мәлімдемелер күмәнді.
Charismatic megafauna may be subject to taxonomic inflation, in that taxonomists will declare a subspecies to be a species because of the advocacy benefits of a unique species, rather than because of new scientific evidence. The public's preference to identify with species sold through the ecotourism industry may be a factor for creating taxonomic inflation. A correlation may exist between the taxonomic bias in biodiversity datasets and the charisma of terrestrial megafauna, with the more charismatic species being largely over reported. However, reports that charismatic megafauna are more engaging to the public than other species have been questioned.