Кіріспе

Артур Джулиус Маркс (21 шілде 1921 – 14 сәуір 2011) – американдық жазушы, әзілкеш Граучо Маркс пен оның бірінші әйелі Рут Джонсонның ұлы.

Ерте өмір

Ол Граучоның Харпо есімді бауырласының құрметіне аталған. Маркс балалық шағын әкесімен бірге Америка Құрама Штаттары мен шетелдегі водевиль сахналарында өткізді. Ол 10 жасқа келгенде, отбасы Оңтүстік Калифорнияға көшіп, Маркс ағайындылары кинодағы карьераларын жалғастырды.

Теннис

Маркс 18 жасқа толғанға дейін елдегі үздік теннисшілердің қатарында болды. Оңтүстік Калифорния университетінде оқып жүргенде, ол Нью-Джерси штатының Монтклэр қаласында өткен Ұлттық жаңа студенттер арасындағы теннис турнирінде жеңіске жетті. Бүгінгі Синсинати Мастерс турнирінің алғашқы нұсқасы болған Три-штат теннис турнирінде Маркс 1940 жылы жекелей сында финалға дейін жетіп, Боби Риггске есе жіберді. Финалға өту үшін Маркс 16-шы турда болашақ Халықаралық Теннис Даңқы залының мүшесі Джон Дойгті, ширек финалда Фрэнк Фрёлингті кіші, ал жартылай финалда Гарднер Ларнедті жеңді. Риггс қарсыластарын жеңіп финалға шықты, ал Маркс оған турнирде ең қиын сынақ жасады, болашақ Даңқ залының мүшесін бес сетке дейін тартып, 11–9, 6–2, 4–6, 6–8, 6–1 есебімен жеңілді.

Соғыс қызметі

Маркс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оңтүстік Тынық мұхитында төрт жыл бойы АҚШ жағалау күзетінде қызмет етті. Ол жағалау күзетінің экипажымен әскери теңіз кемелерін жөндеуге арналған «Дулут» кемесіне тағайындалды, ол жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін әскери теңіз кемелерін жөндеуші компанияны алып жүрді. Маркс, ямсаушы (yeoman) болып, 1944 жылғы 21 тамызда Сан-Францискодан Финшхафенге кемемен аттанды, 24 қыркүйекте жетті, ал қазанның басында Филиппинге шабуылға дайындалу үшін Жаңа Гвинеядағы Голландияға келді. Өте баяу конвойдан кейін кеме 23 қазанда Лейтеге қонғаннан үш күн соң жетті. Маркс безгекке шалдығып, Таклобандағы ауруханаға жатты. Жазылғаннан кейін, ол U.S.O. шоулары өтпеген тыл аймақтарындағы әскерилерге ойын-сауық ұйымдастыру үшін әуесқойлар шоуын құруға және жүргізуге бекітілді. Маркс осы оқиға туралы «Граучоның ұлы» кітабында жазды.

Әдеби, радио және теледидар мансабы

Соғыстан кейін ол жарнамалық копирайтер, Милтон Берлдің радиодағы шуақшысы, Голливуд фильмдерінің (оның ішінде Боб Хоуп үшін төрт фильм), Бродвей пьесалары және "My Three Sons", "All in the Family" және "Alice" сияқты хит-шоулардың сценарийлерін жазды. Ол және оның серігі Роберт Фишер "Alice" сериалының бас сценаристтері болды және осы шоудың 40 эпизодын жазды. Олар сондай-ақ қысқа ғұмырлы комедиялық "The Good Guys" үшін де жазды, ал "The Paul Lynde Show" сериалының тоғыз эпизодын және қысқа ғұмырлы "Life with Lucy" сериалының төрт эпизодын жазды. Маркс сонымен қатар Микки Рунидің басты рөлде ойнаған "Mickey" телесериалының түпнұсқа авторларының бірі болды. Өмірінің бар сағатында Маркс журналдарға көркем (көбінесе әзілді) және ғылыми-популярлы (көбінесе шоу-бизнеске қатысты) туындылар жазды. Фишермен бірге ол Бродвейде үш маусым бойы көрсетілген "Мүмкін емес жылдар" пьесасын жазды, онда Алан Кинг ойнады, ал "Минидің жігіттері" - Маркс ағайындарының водевиль жылдары туралы музыкалық спектакльде Шелли Винтерс басты рөлде болды. Олар сондай-ақ жазғы театрлардағы үздік жаңа комедия үшін "Straw Hat" сыйлығын жеңіп алған "Менің қызымның X бағасы" және Нью-Йорктің "Outer Critics Circle" сыйлығына ең жақсы пьеса және Лондонның "Laurence Olivier" сыйлығына комедиялық өндіріс сыйлығына ие болған "Граучо: Ревюдегі өмір" пьесаларын жазды. Басқа пьесалардың ішінде "The Chic Life" және "Hello, My Name Is Marx" бар. Маркс 2011 жылы қайтыс болғанға дейін Майкл Р. Кридермен бірлесіп "Минидің жігіттері" пьесасын қайта қоюды жоспарлап отырды. Маркс сонымен қатар оннан астам кітап жазды, оның ішінде оның теннис жылдары туралы әзілді көркем туындысы "Вилли Браунның сынағы" (1951) және отбасылық юмор эсселерінің жинағы "Крокодил емес" (1958). Оның кітаптарына "Мифтің артындағы адам: Голдвин өмірбаяны" (1976), "Рэд Скелтон: Рұхсатсыз өмірбаяны" (1979), "Микки Рунидің тоғыз өмірі" (1986), "Боб Хоуптың құпия өмірі: Рұхсатсыз өмірбаяны" (1993) және теннис тақырыбындағы детективтік роман "Құтқаруға дайындалған" (екеуі де 1993) кіреді. Оның келесі романы "Tulip" (2004) триллерлік детектив болды, ал 2008 жылы Боб Хоуп сияқты кейіпкер туралы роман-а-клеф "Өлімге құштарлық" жарық көрді. 1974 жылы Дин Мартин мен Джерри Льюис туралы жазған "Әркім кейде біреуді жақсы көреді (әсіресе өзін)" кітабы 2002 жылы "Мартин мен Льюис" телефильміне бейімделді. Маркс сонымен қатар әкесімен қарым-қатынасын әртүрлі қырынан көрсететін бірнеше кітап жазды, оның ішінде "Граучомен өмір" (1954), "Граучоның ұлы" (1973), 1954 жылғы "Граучомен менің өмірім" томның қайта өңдеуі және жаңартылуы "Граучомен менің өмірім: Ұлының көзқарасы" (1992) және "Артур Маркстың Граучо: Фотографиялық саяхат" (2001). Маркс Майкл Р. Кридердің 2007 жылғы "Кездесу, үйлену және некелік алғашқы жылға қатысты нұсқаулық" кітабына алғысөз жазды, ол қарым-қатынастарға күлкілі көзқараспен қарады.

Жеке өмір

1993 жылы жазған "Боб Хоуптың құпия өмірі" кітабында Маркс, басқа нәрселермен қатар, Бинг Кросби мен Боб Хоуптың әйелдерді кезекпен ауыстырып отырған адамдар болғанын мәлімдеді. Маркс "Граучоның ұлы" кітабында өзінің алғашқы әйелі Иренге үйленген кезде, оның қарындасының күйеуі Лоис Канмен (сонда Иреннің ағасы Дональдқа үйленген) байланыста болғанын, ал Иреннен ажырасқаннан кейін оған үйленгенін жазды.