Индонезиялық коммунист саяхатшысы Дипа Нусантара Аидит

Кіріспе

Индонезия коммунистік саясаткері (1923–1965)

Дипа Нусантара Аидит (туған Ахмад Аидит; 30 шілде 1923 – 22 қараша 1965) – Индонезия коммунистік саясаткері, 1951 жылдан бастап Индонезия Коммунистік партиясының (ПКИ) Бас хатшысы қызметін атқарды. 1965–66 жылдарғы жаппай қырғын кезіндегі төтенше ату арқылы өлімге кесілген. Белитунг аралында туған, ол "Амат" деп аталған.

Өмірбаян

Аидт Ахмад Аидт 1923 жылдың 30 шілдесінде Белитунг аралының Танжунг Пандан қаласында дүниеге келді. Ол төрт баланың ағасы еді. Оның ата-анасы – Абдулла Аидт пен Майлан. Ахмад пен оның бауырлары Холландш Инландш мектебінде оқыды. 1936 жылдың басында Ахмад әкесінен Жакартада (сол кезде Батавия деп аталған) оқуын жалғастыруға рұқсат сұрады. Ол Meer Uitgebreid Lager Onderwijs емес, Middestand Handel мектебіне түсті, себебі тіркеу аяқталған еді. Үш жыл бойы ол әкесінің әріптесімен бірге Цемпака Путих қаласында тұрды. Содан кейін Сена қаласына көшіп, Ахмадтың ізбасары болған ағасы Мурадпен бірге өмір сүрді. Әке-шешесінен келген ақшаға тәуелді болғысы келмей, Ахмад пен Мурад өздері ақша табуға тырысты. Сол кезде Ахмад Әмір Сжарифудин мен Аднан Капау Гани басқарған Гериндо (Индонезия халық қозғалысы) аясындағы Персатуан Тимур Муданың белсенді мүшесі болды, кейін оның төрағасы болды. Ахмад өзінің есімін Дипа Нусантара деп өзгертті, ол D.N. деп қысқартылды және көбінесе Джафар Навави деп жаңылыстырылды, өйткені ол әкесі бұрын қабылдамаған тегін жасыру қажеттігі туды. Жапондық оккупация кезінде, Ментең 31 жатақханасында Д.Н. Аидт пен оның достары Сукарнодан, Хаттадан, Әмір Сжарифудиннен, Ахмад Субарджодан және Ки Хаджар Девантородан саяси лекциялар тыңдады. 1943 жылы Айдит М.Х. Лукманмен алғаш рет кездесті. Олар «Геракан Индонезия Мердека» ұйымының мүшелері болды, Айдит ұйымның саяси кеңесінің төрағасы, ал Лукман – оның мүшесі. 1944 жылы олар Сукарноға ең адал 100 адамнан тұратын Барисан Пелопор Индонезия мүшелері болып сайланды. Индонезия тәуелсіздігіне бір жыл қалғанда Айдит, М.Х. Лукман, Сидик Кертапати, Халид Раджиди және басқа жастар Контр-адмирал Маеда құрған және Уикана басқарған Асрама Кемесуботта саясатты оқыды. 1945 жылдың қыркүйек айының басында Индонезия жастар күші (Angkatan Pemuda Indonesia) құрылды. Айдит Джакарта Рая бөлімінің төрағасы болып тағайындалды. 5 қарашада Айдит, Ализар Тайб және басқа API мүшелері Koninklijk Nederlands Indisch Leger бекетіне шабуыл жасады, бірақ соңында тұтқындалды. Олар Онуст аралына жер аударылды. Жеті айдан кейін Айдит пен Лукман босатылды. Бостандыққа шыққаннан кейін бір күн өткен соң олар Уиканамен кездесу үшін Йогьякартаға барды. Йогьякартада Айдит пен Лукман екі айда рет шығатын «Бинтанг Мерах» журналын басқарды. Сол жерде олар ПКИ-нің Банювангидегі өкілі Ньотомен танысты. 1947 жылдың наурыз айында Айдит КНИП отырысында ПКИ фракциясының төрағасы болып тағайындалды. 1948 жылдың басында Айдит, Лукман және Ньотоға «Коммунистік манифест» кітабын индонезия тіліне аудару тапсырылды. Тамыз айында үш адам Орталық Комитетке мүше болып, тиісінше жер мәселесі, агитация және үгіт-насихат, басқа ұйымдармен қарым-қатынас салаларына жауапты болды. Үшеуі мен Судисман 1948 жылдың 1 қыркүйегінде Муссо құрған ПКИ-нің жаңа Политбюросына мүше болды. Айдит партияның еңбек бөлімінің жетекшісі болды. Айдит пен Лукман Мадиун оқиғасында ПКИ-нің жағдайы қиын болғаннан кейін Қытай мен Вьетнамға қашып кетті, ал Мурад Айдиттің Танжунг Приок қаласында жасырғанын мәлімдеді. Жасырынып жүргенде Айдит пен Лукман 1950 жылдың 15 тамызында «Бинтанг Мерах» журналын қайта жаңартты. Сондай-ақ, олар аптасына екі рет шығатын «Суара Рақжат» басылымын шығарды. 1951 жылдың қаңтарында Ньото да осы басылымға қосылды. 1948 жылғы оқиғадан кейін партияның бесінші съезінде 1951 жылдың қаңтарында Политбюроның төрт жас мүшесі – Айдит, Ньото, Лукман және Судисман ескі басшыларды алмастырды. Айдит партияның бас хатшысы болып тағайындалды, кейіннен оның төрағасы болып қайта аталды, ал Ньото мен Лукман – оның орынбасарлары болды. Айдит басқаратын ПКИ еңбекшілер мен плантация жұмысшыларына ғана емес, сонымен қатар шаруаларға да негізделген. Марксист болғанымен, Айдит Сукарноның марханизм саясатына мойынсұнып, партияның билікке ұмтылмауына мүмкіндік жасады. Сукарноны қолдағандығы үшін ол ПКИ-нің бас хатшысы лауазымына көтерілді. Оның басшылығымен партия әлемдегі үшінші ірі коммунистік партияға айналды, Совет Одағы мен Қытайдан кейін. Ол жастарға арналған Pemuda Rakyat және әйелдер лигасы Gerwani сияқты бірқатар бағдарламаларды құрды. 1955 жылғы жалпы сайлау науқаны кезінде Айдит пен ПКИ көптеген жақтастар жинады. Келесі он жылда ПКИ мұсылман саяси партиялары мен армияның консервативті топтарына қарсы солшыл бәсекелес болып қалыптасты. 1965 жылы ПКИ Индонезиядағы ең ірі саяси партияға айналды, ал Айдит билікке ұмтылысын күшейтті. 1958 жылы ол Индонезия киножұлдыздарын қолдау мақсатымен PKI атынан кинофестиваль өткізді, онда Нун Зайрина, Гордон Тобинг және Бинг Сламет сияқты бірнеше суретшілер қатысты. Білім министрі Прижоно да шараға қатысып, қоғамдағы моральды құндылықтарды қалыптастыруда индонезиялық киноиндустрияға көбірек назар аудару қажеттігі туралы сөз сөйледі.

Aidit was born Achmad Aidit in Tanjung Pandan, Belitung, 30 July 1923. He was the first son of four. His parents were Abdullah Aidit and Mailan. Achmad and his siblings studied at Hollandsche Inlandsch School. In early 1936, Achmad asked his father to continue his studies in Jakarta (then called Batavia). Achmad then attended Middestand Handel School, instead of Meer Uitgebreid Lager Onderwijs, because the registration had already been closed. For three years he lived in Cempaka Putih with his father's colleague. He moved to Senen and lived with his brother Murad who followed in Achmad's footsteps. Unwilling to rely on money sent by their parents, Achmad and Murad tried to earn money themselves. In those times, Achmad was an active as member of Persatuan Timur Muda, under Gerindo (Indonesian People's Movement), led by Amir Sjarifudin and Adnan Kapau Gani, and later became the chairman. Achmad also changed his name to Dipa Nusantara, which was shortened as D. N. and was often mistaken for Djafar Nawawi, to conceal his descent which was at first, rejected by his father. During the Japanese occupation, in Asrama Menteng 31 D. N. Aidit and his friends received political lectures from Sukarno, Hatta, Amir Sjarifudin, Achmad Subardjo, and Ki Hajar Dewantoro. There, in 1943, Aidit first met M. H. Lukman. They were members of Gerakan Indonesia Merdeka while Aidit as the chairman of political council of the organization and Lukman as his member. In 1944, they were elected as the member of Barisan Pelopor Indonesia, the 100 men who were most loyal to Sukarno. About one year before Indonesian independence, Aidit, M. H. Lukman, Sidik Kertapati, Chalid Rasjidi, and the other young men studied politics at Asrama Kemerdekaan founded by Rear Admiral Maeda and headed by Wikana. In early September 1945, Angkatan Pemuda Indonesia was formed. Aidit was appointed as the chairman of API section Jakarta Raya. On 5 November, Aidit, Alizar Thaib, and the other API member attacked Koninklijk Nederlands Indisch Leger's post but eventually were arrested. They were then exiled to Onrust island. After seven months, Aidit and Lukman were released. One day after released, they went to Yogyakarta to meet Wikana. In Yogyakarta, Aidit and Lukman ran the bimonthly magazine, Bintang Merah. There, they met Njoto, PKI's Banyuwangi representative. In March 1947, Aidit was appointed as chairman of a PKI faction in a KNIP meeting. In early 1948, Aidit, Lukman, and Njoto were assigned to translate The Communist Manifesto into Indonesian. In August, the three became members of the Central Committee, respectively responsible for land affair, agitation and propaganda, and relation to other organizations. The three and Sudisman became members of the new PKI Politburo formed by Musso on 1 September 1948. Aidit was responsible for the labor section of the party. Aidit and Lukman managed to escape to China and Vietnam after PKI position was pressed in Madiun Affair, while Murad claimed that Aidit took shelter in Tanjung Priok. While in hiding, Aidit and Lukman reran Bintang Merah on 15 August 1950. They also published Suara Rakjat two weekly. In January 1951, Njoto joined the latter. After the 1948 affair, the four young members of the Politburo, Aidit, Njoto, Lukman, and Sudisman replaced the old leaders in January 1951 as a result of the fifth congress of the party. Aidit was appointed as the secretary general of the party, which was later renamed as chairman, while Njoto and Lukman as his deputies. PKI led by Aidit was not only based on labor and plantation worker, but also farmer. Though a Marxist, Aidit submitted to Sukarno's Marhaenism policy and allowed the party to grow without any overt intentions towards power. In return for his support of Sukarno, he rose to the position of Secretary General of the PKI. Under his administration, the party became the 3rd largest Communist party in the world, behind those of the Soviet Union and China. He set up a number of programs including the Pemuda Rakyat for the youth, and Gerwani, a women's league. During the 1955 general election campaign, Aidit and the PKI drew a large following. In the next decade, the PKI became a leftist rival to conservative elements among the Muslim political parties and the Army. By 1965, the PKI had become the largest political party in Indonesia, and Aidit became bolder in overtures towards power. In 1958, he held a film convention festival under PKI name to support Indonesian film stars and was attended by several artist, such as Nun Zairina, Gordon Tobing, and Bing Slamet, to contribute their talent during the festival. Minister of Education Prijono also attended the event and gave a speech which invited to pay more attention to the Indonesian film industry as an important aspect in building morals in society.

Жеке өмір

1948 жылдың басында Айдит Суэтанғиға үйленді. Айдиттің екінші ұлы Ильхам 1959 жылдың 18 мамырында Мәскеуде туды.