Кіріспе
Шахрир бин Абдул Самад (Жауи: شهریار بن عبدالصمد; 22 қараша 1949 жылы туған) – малайзиялық саясаткер, 2008-2009 жылдары Малайзияның ішкі сауда және тұтынушылар істері министрі, Малайзия Парламентінің мүшесі және Барисан Насионал Бекбенчерлер клубының (BNBBC) бұрынғы төрағасы. Ол бұрынғы биліктегі Барисан Насионал (БН) коалициясының ең ірі саяси партиясы – Біріккен малайлар ұлттық ұйымының (БМҰҰ) мүшесі. Парламентте – атап айтқанда, Малайзия Парламентінің төменгі палатасы – Dewan Rakyat – ол Джохор штатындағы Джохор Бахру сайлау округін бес рет үзіліспен (1978–1990, 2004–2018) өкілдік етті. Халид Абдул Самад, бұрынғы Федералды аумақтар министрі және Пакатан Харапан (PH) коалициясының Ұлттық сенім партиясы (Амана) мүшесі, Селангор штатының Шах Алам сайлау округінің депутаты; Шахрирдің кіші інісі. Ол 2017 жылдың 1 қаңтарынан 2018 жылдың 14 мамырына дейін Федералды жерді дамыту агенттігінің (FELDA) төрағасы болып тағайындалды.
Shahrir bin Abdul Samad (Jawi: شهریار بن عبدالصمد; born 22 November 1949) is a Malaysian politician who was the Minister of Domestic Trade and Consumer Affairs (2008 2009), a Member of Parliament of Malaysia and the former chairman of the Barisan Nasional Backbenchers Club (BNBBC). He is a member of the United Malays National Organisation (UMNO), the largest political component party in the former ruling Barisan Nasional (BN) coalition. In Parliament – specifically the lower house of Parliament of Malaysia, the Dewan Rakyat – he represented the constituency of Johor Bahru in the state of Johor for six non consecutive terms. (1978 1990, 2004–2018). Khalid Abdul Samad, the former Minister of Federal Territories and the member of Parliament for Shah Alam, Selangor from the National Trust Party (Amanah) of Pakatan Harapan (PH) coalition; is the younger brother of Shahrir. He was appointed as the chairman of Federal Land Development Authority (FELDA) from 1 January 2017 to 14 May 2018.
Ерте өмір және мансап
Шахрир Паханг штатының Куантан қаласында дүниеге келді және жергілікті бастауыш мектептерде оқыды. Кейін ол орта білім алу үшін Куала-Кангсардың Малай колледжіне (MCKK) түсті. Ол Малайя университетінде статистика мамандығы бойынша экономика бакалавры және Швейцарияның Лозанна қаласындағы Халықаралық менеджментті дамыту институтында бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесін алды. 1973 жылы ол Мұса Хитамның, кейін вице-премьер болған саяси хатшысы болып тағайындалғанда елдегі ең жас саяси хатшы атанды. 1975 жылы өкілеттігі аяқталғаннан кейін 1976 жылға дейін премьер-министр Тун Абдул Разақтың саяси хатшысы қызметін атқарды. Шахрир алғаш рет 1978 жылғы жалпы сайлауда Жохор-Бахру парламенттік округін жеңіп алып, мемлекеттік қызметке жол ашты. Бастапқыда ол Сауда және өнеркәсіп вице-министрі болып тағайындалды, бірақ кейін Әл-ауқат, жастар және спорт министрі болды, ал 1987 жылы Федералды аумақ министрі лауазымын иеленді. Шахрир сол жылы 1988 жылғы Малайзия конституциялық дағдарысына және Тенгку Разалей Хамзаның премьер-министр және УМНО президенті Махатхир Мохамадқа қарсы күресіне байланысты қызметтен босатылды. 1988 жылы Шахрир парламенттік мандатын тапсырып, оның орнына өткен сайлауда тәуелсіз кандидат ретінде қайта сайлануға түсті. Бір жыл өткен соң ол қайтадан УМНО-ға қосылды, ал Разалей Parti Melayu Semangat 46 (S46) партиясын құрды. Кейіннен ол 1990, 1995 және 1999 жылғы жалпы сайлауларда УМНО кандидаттығынан бас тартылды.
Кейінгі саяси мансап
2004 жылы ол Жохор-Бахрудағы 11-ші жалпы сайлауға БН УМНО тікелей қатысып, жеңіске жетті. Кейін ол сол кездегі премьер-министр Тун Абдулла Ахмад Бадавидің үкіметте лауазым ұсынғанын айтты, бірақ көптеген білікті депутаттардың барын себеп етіп, одан бас тартты.
2006 жылғы дау
2006 жылғы 4 мамырда Шахрир Барисан Насионал Бекбенчерлер Клубының (BNBBC) төрағасы лауазымынан кеткенін мәлімдеді. Парламент депутаты Мелака кеден және акциз басқармасына заңсыз импортталған ағаш тасымалына «көз жұмып» қарауға өтініш білдірген. Демократиялық әрекет партиясының (ДПП) Лим Кит Сианг және Оппозиция жетекшісі аталған депутатты Dewan Rakyat House Committee of Rights and Privileges комитетіне жіберу туралы ұсыныс енгізді. Бірнеше BN депутаты тез арада бұл ұсынысқа қарсылық білдірді, бірақ Шахрир – бір дереккөзге сәйкес – «парламент мүшелері мен Парламенттің қадір-қасиетін сақтау үшін» тұрып, ұсынысты қолдап сөйлеген кезде «Палатаны таң қалдырды». Бұл ұсынысты BN-нің оппозиция ұсынған ұсыныстарды қолдамайтын саясатына сәйкес Палата қабылдамады. Шахрир Палатадан шығып, Парламент лоббисінде баспасөз мәслихатын өткізді, журналистерге: «Бұл оппозиция ұсынысы болғанымен, депутаттар мен Палата үшін маңыздылығы үшін оны қолдауымыз керек» деді. Содан кейін ол BNBBC төрағасы лауазымынан кеткенін мәлімдеді. Төрағаның орынбасары Раджа Ахмад Зайнуддин Раджа Омар кейіннен журналистерге Шахрирді қалдыруға көндіруге тырысатынын айтты. Шұғыл отырыстан кейін BNBBC Шахрирді қалдыруды сұрайтынын мәлімдеді. Джасин депутаты Мұхаммед Саид Юсуф бұл мәселеге қатысы бар екенін мәлімдеді. Алайда ол тек ағаш материалдарының заңсыз екендігі техникалық себептермен анықталғандықтан кешірім сұрағанын айтты. Премьер-министрдің Парламенттік істер жөніндегі департаментіндегі министр Датук Сери Мохамед Назри Азиз: «Біз Шахрирмен келіспейміз деген сөз емес, бұл оппозиция ұсынысы және біз олардың ұсыныстарын әдетте қабылдамаймыз» деді. Ол сондай-ақ баспасөзге Құқықтар және артықшылықтар жөніндегі комитетке газет хабары негізінде аты аталмаған депутаттың жүгінуі мүмкін емес екенін айтты. Назридің айтуынша, кеден бастығы спикерге шағымданып, депутаттың атын атауы керек. Сол аптаның соңында Шахрир сол кездегі Премьер-министрдің орынбасары және BN Бас Уипі Дато Шри Наджиб Тун Разакпен кездесіп, ресми түрде отставкаға кетуін ұсынды. Нажиб оны қабылдаса да, партиядан бөлініп кеткені үшін Шахрирге тәртіптік шара қолдануы белгісіз болды. Шахрир бастапқыда «Бұл партиялық мәселе емес» деді, бірақ кейін баспасөзге «Мен оппозиция ұсынысын қолдамауға қарсы партияның нұсқаулығын бұзғаным үшін отставкаға кетіп отырмын» деді. Кейіннен бірнеше депутаттар Шахрирдің отставкасын қайтаруды талап етті. BNBBC хатшысы Росли Мат Хассан (Дунгун депутаты) басқа депутаттар атынан мәлімдеме жасап: «BN депутаттарының кез келген оппозициялық ұсынысқа қарсы тұруын міндетті ететін жазба ереже, оның мәніне қарамастан, негізгі парламенттік практикаға қайшы келеді және депутаттардың міндеттерін бұзады» деді. Кота Бару депутаты Зайд Ибрагим Шахрирді BNBBC төрағасы етіп қайта сайлау науқанын бастағаны хабарланды. Шахрирдің жақтастары өздерін кім басқаратынын шешу олардың құқығы екенін айтты және бұл Нажибтің құқығы емес екенін білдірді. Сонымен қатар, BNBBC-нің ресми ұстанымы бойынша Шахрир ұсынысты қолдау арқылы процедуралық қателік жасады, өйткені бұл мәселе тек парламенттік артықшылықтарды бұзуға немесе теріс пайдалануға жол бермеу үшін құрылған комитеттің құзыретінен тыс болды. Сондай-ақ, бір өкіл: «Қазіргі процедура бойынша депутаттар спикерге жазбаша хабарлама беруі керек, спикер қанағаттанғаннан кейін ғана Палата мәселені комитетке жіберу керек пе, жоқ па, соны шеше алады. Бұл эпизодта бәрі бір көздің қарауымен болды» деді. Шахрир кейіннен: «Мен парламенттік процедураға қатысты қателік жасадым. Алайда, саяси модельге сүйенсек, қателік жоқ» деді. Келесі күні сол кездегі Премьер-министр Тун Абдулла Ахмад Бадави бұл мәселе бойынша ресми нұсқаулық шығарды, онда депутаттар тек партиялық бағыт бойынша дауыс бере алатыны мәлімделді. Зейд пен басқа да автономияны қолдаған депутаттар баспасөзге шешімді қабылдағанын айтты. Алайда, Росли Премьер-министрдің Парламенттік істер жөніндегі министрі және Бас Уиптің орынбасары Назри Азизбен келіспеді, ол: «Жалпы немесе Бас Уип оны көтергенде ғана Уип жеңілдетіледі» деді. Росли: «оның [Бас Уиптің] нұсқауы болмаған кезде, жалпы ереже бойынша, депутаттар өз ар-ожданына сай дауыс беруі керек» деді. Көптеген депутаттар Шахрирді BNBBC төрағасы деп санайтынын айтса да, Абдулла үкімет Шахрирді жұмыстан шығаруды жоспарлап отырған, «Бірақ одан бұрын ол отставкаға кетті, және біз оның шешімін құрметтейміз».
Министрлік 20082009
2008 жылы 12-ші жалпы сайлауда БН-нің көпшілігі күрт азайғаннан кейін, Тун Абдулла Ахмад Бадави Шахрирді Ішкі сауда және тұтынушылар істері министрі қызметіне тағайындады. 2009 жылғы УМНО-ның бас құрылтайында Шахрир Жоғарғы Кеңеске өтуге ұмтылысын жеңіп, нәтижесінде Министрлер кабинетінен кетті.
Зейнеткерлік
2023 жылғы 4 ақпанда Шахрир ондаған жылдық саяси қызметтен кейін, 1980 жылдан бері ұстап келген Жохор-Бахру УМНО бөлімше төрағасы лауазымын 2023 жылғы УМНО партиясы сайлауында қорғамау арқылы зейнетке шығуын жариялады. Ол партияда болашақта жақсы көшбасшылардың көп екеніне сенім білдірді. Оған жауап ретінде Жохор УМНО-ның штат төрағасы Мұхаммед Халед Нордин Шахрирдің партияға қосқан үлесі үшін алғыс айтты және құрметін білдірді.
Сайлау нәтижелері
Парламент Малайзиясы Жыл Сайлау округі Үміткер Дауыс % Оппонент(тер) Дауыс % Дауыс бергендердің саны Басымдық Қатысу 1978 P114 Джохор Бахру, Джохор Шахрир Абдул Самад (UMNO) 38,950 71.57% Чан Йейк Нунг @ Чан Хенг Жиб (DAP) 15,469 28.43% U/A 23,481 U/A 1982 Шахрир Абдул Самад (UMNO) 47,825 69.20% А. Разақ Ахмад (PSRM) 21,288 30.80% U/A 26,537 U/A 1986 P130 Джохор Бахру, Джохор Шахрир Абдул Самад (UMNO) 19,349 53.06% А. Разақ Ахмад (PSRM) 17,114 46.94% 37,368 2,235 62.36% 1988 Шахрир Абдул Самад (IND) 23,581 64.06% Масуд Абдул Рахман (UMNO) 10,968 29.80% 37,094 12,613 61.52% А. Разақ Ахмад (PSRM) 2,260 6.14% 2004 P160 Джохор Бахру, Джохор Шахрир Абдул Самад (UMNO) 54,073 88.13% Атан Ахмад (PAS) 7,281 11.87% 62,455 46,792 68.55% 2008 Шахрир Абдул Самад (UMNO) 43,143 70.80% Хассан Абдул Карим (PRM) 17,794 29.20% 62,440 25,349 69.59% 2013 Шахрир Абдул Самад (UMNO) 44,509 56.68% Мд Хашим Хусейн (PKR) 34,014 43.32% 79,965 10,134 83.02% 2018 Шахрир Абдул Самад (UMNO) 30,270 37.55% Акмал Насрулла Мохд Насир (PKR) 50,052 62.45% 81,645 19,782 80.50%
Басқа сілтемелер
Самад, Шахрир Абдул (2005). "Шаһрир УМНО". 2005 жылдың 29 қазанында алынды.