Кіріспе

MW DX, орта толқынды іздеу деп қысқаша айтылатын, алыс жердегі орта толқын (сонымен қатар AM деп те аталады) радиостанцияларын қабылдау хоббиі. MW DX теледидар және FM іздеуге ұқсас, өйткені тарату жолағындағы (BCB) станциялар қабылдау мақсаты болып табылады. Дегенмен, орта толқынды радиостанциялар пайдаланатын төменгі жиіліктердің (530 – 1710 кГц) сипаты FM және теледидар хабар тарату станциялары пайдаланатын VHF және UHF жолақтарынан мүлдем өзгеше, сондықтан басқа қабылдау құралдарын, сигнал таралуын және қабылдау техникаларын қажет етеді.

Көбейту

Күндіз орта және жоғары қуатты орта толқынды АМ радиостанцияларының қабылдау радиусы шамамен 20-ден 250 мильге (32-ден 400+ км-ге) дейін жетеді, бұл хабар таратушының қуатына, орналасқан жеріне және қабылдау құралдарының сапасына, соның ішінде жасалған және табиғи электромагниттік шу деңгейіне байланысты. Күндізгі уақытта ионосфераның D қабаты орта толқын диапазонындағы сигналдарды сіңіріп алатындықтан, қашықтықтан қабылдау әдетте қиынға түседі. Күн батқан кезде D қабаты әлсірейді, бұл осындай станциялардан келетін орта толқынды радио толқындарының ионосфераның F қабатынан секіріп, (әсіресе) жоғары қуатты станцияларды түнде шамамен 1200 мильге (2000 км-ге) дейін сенімді қабылдауға мүмкіндік береді. Көптеген жағдайларда жоғары қуатты хабар таратушыларды тұрақты түрде қабылдауға қоса, өзгеретін жағдайлар әртүрлі уақытта әртүрлі станцияларды қабылдауға мүмкіндік береді. Мысалы, бір түні Огайо штатының Кливленд қаласынан орта қуатты хабар таратушы Дулут қаласында (Миннесота штаты) естілуі мүмкін, бірақ келесі түні естілмейді. Бұл хоббинің көп бөлігі мүмкіндігінше көп станцияны қабылдап, тіркеуге, сондай-ақ тыңдау және тіркеу үшін мақсатты станциялар мен жиіліктерді анықтаудан тұрады. Жағалауға жақын жерлерде немесе жағалауда мұхиттан тыс қабылдау жиі кездеседі және бұл аймақтардағы DXers-тер үшін танымал нысана болып табылады. Бірнеше мың шақырым қашықтықтағы станциялардан алыс континентаралық DX мүмкін, тіпті ішкі аймақтарда да, бірақ мұндай жағдайлар өте жақсы болуы керек және тыңдау жағынан жақсы қабылдағыш пен антенна қажет. Күн шыққанда DX станциялары эфирден жоғалады. Дегенмен, күннің шығуы мен батуы ("SRS" және "SSS") кезеңдері қызықты тіркелімдерді ұсынуы мүмкін.

MW DX Солтүстік Америкада

АҚШ және Канадада орта толқын диапазонында станциялар 520-дан 1710 кГц-ға дейін 10 кГц интервалмен орналасқан, бұл 1941 жылдан бері Солтүстік Америка аймақтық хабар тарату келісімімен белгіленген. Бұл аймақтағы радиостанциялардың көп саны және қол жетімді жиіліктердің шектеулі саны кесірлердің жиі кездесуіне әкеледі, ал DX-ерлер бір жиілікте екі, үш немесе одан да көп станцияны ести алады (әсіресе, көп қуаты төмен станциялар жұмыс істейтін кейбір "құрдымды" жиіліктерде). Екі елдегі ең қуатты станциялар – 50 киловатт қуатпен хабар тарата алатын ашық канал станциялары. Осы санаттағы станциялардың мысалдары: Чикагодағы WLS (890 кГц), Сент-Луистегі KMOX (1120 кГц), Атлантадағы WSB (750 кГц), Миннеаполистегі WCCO (830 кГц), Нью-Орлеандағы WWL (870 кГц), Торонтодағы CJBC (860 кГц), Нью-Йорктегі WABC (770 кГц), Цинциннатидегі WLW (700 кГц), Нью-Йорктегі WCBS (880 кГц) және Кливлендтегі WTAM (1100 кГц) – олардың барлығын Рокки тауларынан шығысқа қарай АҚШ пен Канаданың көп бөлігінде естуге болады. АҚШ-тың оңтүстік жартысында мексикалық бірнеше станцияларды естуге болады. Олардың көпшілігі "шекаралық хабар беру станциялары" деп аталады, себебі олар американдық нарыққа жету үшін ағылшын тілінде хабар таратады. Олардың кейбіреулері Мексиканың қалған бөлігінде кедергі тудырмау үшін солтүстікке бағытталған жоғары бағытталған антенналармен 100 кВт-тан астам қуатпен жұмыс істейді. Көптеген станцияларды түнгі уақытта тұрақты түрде естуге болады. Бұл станциялардың көпшілігі келісім бойынша ашық канал станциялары болып табылады, бұл бір жиілікте кедергінің болмауын немесе шектеулі кедергіні қамтамасыз етеді. Кейбір алыс тыңдаушылар мұндай станцияларды DX мақсаттары үшін емес, мысалы, белгілі бір ток-шоу немесе спорттық жарысты тыңдау үшін пайдаланса да, DX-ерлер әдетте хобби бастаған кезде осы станцияларды тіркеп алады, ал кейіннен оларға аз көңіл бөліп, жаңа, қуаты аз және жақсы естілетін станцияларды іздейді, көбінесе бірнеше киловатт қуатты немесе одан да аз қуатты, немесе ерекше алыстағы станцияларды. Бұл санаттағы ерекше құнды нәрсе – алыс саяхат ақпараттық қызмет (TIS) станцияларын қабылдау, оларды Көлік департаменті жұмыс істейді. Бұл станциялар әдетте өте төмен қуатта жұмыс істейді (10 Вт-қа дейін шектелген) және тек шағын аумақтарды қамту үшін арналған, бірақ белгілі бір жағдайларда мыңдаған шақырымға дейін жүруі мүмкін. Жоғары мектептердегі шағын радиостанциялар да осыған ұқсас. АҚШ-тың шығыс жағалауында DX-ерлер үшін 9 кГц интервалмен жұмыс істейтін жоғары қуатты еуропалық станцияларды есту әдеттегідей емес, себебі бұл АҚШ-тағы 10 кГц емес, Испания және Норвегия сияқты елдердің ішкі станцияларынан туындаған қос каналдық кедергілерді азайтуға көмектеседі. Африка және Таяу Шығыстағы станцияларды да жиі естуге болады. АҚШ-тың Тынық мұхиты жағалауы Азия елдерінен және Австралия/Жаңа Зеландиядан станциялармен ұқсас мүмкіндіктерді ұсынады, бірақ одан да ұзақ қашықтықты қамту қажет. Екі жағалауда да, сондай-ақ елдің орталық бөлігінде Латын Америкасы және Кариб теңізі елдерінен "Панамерикалық" DX ізделіп, тіркеледі. АМ кеңейтілген диапазоны немесе MW DX-ерлердің көбінесе "X диапазоны" деп атайтыны (микротолқынды жиіліктермен шатастырмау керек) 1610 кГц-тен 1710 кГц-ке дейін созылады. Бұл орта толқындық хабар тарату спектрінің салыстырмалы түрде жаңа бөлігі, алғашқы екі жиілікке рұқсаттар 1997 жылы берілді. Спектрдің осы аймағындағы станциялардың төмен тығыздығы, сондай-ақ АҚШ-та 10 кВт-тан астам қуаты бар станциялардың жетіспеушілігі көптеген DX-ерлердің осы салаға қызығушылығын тудырды.

MW DX Еуропадағы

Еуропалық станциялар көбінесе американдық станциялардан жоғары қуатпен жұмыс істейді, кейде бірнеше жүз киловаттқа дейін. Синхронды желілер де кеңінен қолданылады, соның салдарынан жергілікті тарату станцияларының жергілікті ерекшелігі АҚШ және Канададағы станцияларға қарағанда көбінесе аз болады. DXing ауқымында испан тілінен араб тіліне дейінгі көптеген тілдердің болуы аймақтағы DXing-ті күрделендіреді. Еуропадағы кейбір станциялар Digital Radio Mondiale жүйесімен хабар таратуды қолданды, бұл сигналдарды демодуляциялай алатын қабылдағыш немесе қабылдағышқа қосылған арнайы бағдарламалық жасақтамасы бар компьютерді талап етеді. Солтүстік Америка станцияларының DX қабылдауы көптеген рет байқалды. CJYQ 930 кГц және VOCM 590 кГц (екеуі де Сент-Джонс, Ньюфаундленд және Лабрадордан) қабылдауға ең оңай болып табылады, олардың болуы алыстағы станцияларды қабылдау мүмкін екенін көрсетеді. Солтүстік Америка станцияларының жиіліктері Еуропада қолданылатын 9 кГц еселігінен алшақ болғандықтан, оларды қабылдау оңайырақ, әсіресе Еуропада тәулік бойы хабар тарату қалыпты жағдай.

Азиядағы MW DX

Қытайдың оңтүстік жартысындағы және Жапониядағы станциялардың кейбіреулері, олардың қуаты 200 кВт-тан жоғары, сол сияқты түндері тұрақты түрде естілуі мүмкін. Осы станциялардың көпшілігі таза толқынды станциялар болып табылады, бұл бірдей жиілікте кедергінің болмауын немесе оны шектеуді қамтамасыз етеді.

Жабдық

Орта толқынды (AM радио) жолақты қамтитын кез келген радионы DX мақсаты үшін пайдалануға болады, бірақ шынайы DX-шілер әдетте жоғары сапалы қабылдағышқа, сондай-ақ көбінесе арнайы ішкі циклдық антеннаға немесе сыртқы ұзын сымды антеннаға инвестиция жасайды. Спектрдің төменгі шегінде ұзақ қашықтыққа арналған AM радио қабылдауына арналған, қалыптыдан үлкен ішкі ферриттік антеннасы бар портативтік радио қолданылуы мүмкін, мысалы, тоқтатылған GE Superadio, CC Radio немесе Panasonic RF 2200. Sony ICF SW7600G және жаңа GR үлгісі де бюджеттік MW DX үшін өте жақсы. Кәсіби DX-шілер сыртқы антеннаны қолдана отырып, төменгі орта толқынды жиіліктерде жақсы жұмыс істейтін үстелге қойылатын қысқа толқынды байланыс қабылдағышына AOR 7030+, Drake R8/R8A/R8B, Icom R 75 немесе Palstar R 30 сияқты үлгілерге көбірек ақша жұмсауы мүмкін. Hallicrafters, Hammarlund компанияларының әртүрлі үлгілері, тіпті Heathkit компаниясынан жасалған үлгілер де танымал болды. Соңғы жылдары бағдарламалық түрде анықталатын радиолар орта толқынды DX үшін танымал болды. Microtelecom Perseus және Elad FDM S2 сияқты радиолар орта толқынды жолақтың барлығын компьютердің қатты дискісіне жаза алады, одан кейін оны қайта ойнатып, кешіккен кезеңде талдауға болады. Мұндай қабылдағышпен бірге жоғары өнімді циклдық антеннаны немесе бір немесе бірнеше сыртқы ұзын сымды Beverage антенналарын, кейде жүздерше метрлік ұзындығын қолдануға болады. Қажетсіз станцияларды қабылдауды жою үшін кейбір DX тыңдаушылары бірнеше Beverage антенналарының күрделі фазалық тізімін қолданады. Атлант мұхиты немесе Тынық мұхиты арқылы қабылдау үшін, егер мақсатты станция 9 кГц емес, 10 кГц жиілігінде немесе керісінше болса, тар RF сүзгілері бар қабылдағыштар тыңдаушының өз континентіндегі жақын станцияларды жоюға көмектеседі. Құқыс бұзушылықпен күресу үшін DX-шілер сыртқы шуды азайту құрылғысын немесе цифрлық сигналды өңдеу мүмкіндіктері бар радионы пайдалана алады. Арнайы журналдау бағдарламалық қамтамасыз етілген жеке компьютер немесе қарапайым қағаз блокнот журналды жазу үшін қолданылады. Есте қалған DX сәттерін сақтау үшін немесе кейін анықтау қиын болған станцияларды анықтау үшін жазу құрылғыларын пайдалануға болады.