Кіріспе

Шоалвотер шығанағы – Австралияның Орталық Квинсленд штатының Козерог жағалауындағы ірі шығанақ. Ол жағалаудағы Йепун қаласынан 100 км солтүстікке және штат астанасы Брисбеннен 628 км солтүстік-батысқа қарай орналасқан. 1966 жылдан бері Шоалвотер шығанағын қоршаған жерлер әскери оқу-жаттығулар үшін Австралия қорғаныс күштерінің меншігінде. Шоалвотер шығанағы сонымен қатар дугоньдердің маңызды мекендеу орыны болып табылады және Ұлы Барьерлік Риф теңіз паркінің құрамына кіреді. Шығанақтың батыс жағын Торилла түбегі, ал шығыс жағын Уоргинбура түбегі, сондай-ақ Лестер және Тауншенд аралдары шектеуді.

Колонияға дейінгі кезең

Шоалвотер шығанағының дәстүрлі тұрғындары – Дарумбал халқы. Дарумбал (Тарумбул, Тарумбол) тілінің аймағына Рокгемптон қаласы, оңтүстікке қарай Раглан сағасы және солтүстікке қарай Стайкс өзені, сондай-ақ Broad Sound тауларының ішкі жағы кіреді. Бұл аймақта бұрын және кейбір жағдайларда қазір де өмір сүріп жатқан тайпалар: Кукибюра (Варгинбурра түбегіндегі жасыл басты құмырсқа тайпасы), Ристебура (Распберри Криктің құмшаңырауқұлақ тайпасы), Куинмурбура (Торилла жазығының халқы) және Воппабура (аймақтағы аралдардың халқы).

Колониалды

Шоалвотер шығанағын алғаш көрген еуропалық – британдық теңізші Джеймс Кук, ол 1770 жылдың 28 мамырында осы шығанақты көріп өткен. Кук Палмерстон мүйісінен (Макейдің оңтүстігінде) Тауншенд мүйісіне дейінгі, Шоалвотер шығанағын да қамтитын бүкіл аймақты "Құйындар шығанағы" деп атады, алайда бұл атау қазір қолданылмайды. Жергілікті полиция шақырылып, олар "қаралардың" ізін Торилла төбесіне дейін салған, онда тағы бірнешеуі атып өлтірілді.

Мамыралы сағасы

Raspberry Creek бастапқыда Джеймс Росс және Джеймс Хаттон иелігіне көшкен. Хаттон Raspberry Creek шаруашылығының құрылысын бастады және 1861 жылы отбасын станцияға әкелді. Ристебура тайпасы Хаттонның малын найзалап өлтірді, содан кейін тайпаны "тарату" үшін жергілікті полиция шақырылды. Көптеген адамдар оққа ұшты немесе полигондық жотаға қуып жеткеннен кейін тік жардан құлап қайтыс болды. Raspberry Creek 1917 жылға дейін Хаттон отбасының меншігінде болды.

Жарық арал

Peninsula Station Эдвард Хэмптон Бейкер (сонымен қатар "Cranky" Бейкер деп белгілі) иеленді, ол қазіргі Варгинбурра түбегі деп аталатын аумақтың барлық бөлігін қамтыды. Бейкер жергілікті Кукибурра халқымен үнемі соғысқан, олар оның азығын алып, малын сөңге салған. Бейкер үйін өздігінен оқ атар мылтықтармен қаптады және Кукибурра халқын арсен қосылған ұнмен улады. 1860 жылдары түбекте жергілікті полиция операциялары жиі жүргізілді, Бейкер инспекторлар Аубин мен Компиньедің "жергілікті халықты олардың патшалық туына лайықты құрметпен қарауға" тырысқандарына риза болды. Бейкер Рокхэмптон тұрғындарына өзінің жеріндегі аборигендерді ату үшін ақша ұсынды және егер үкімет оған "қараларға" қарсы одан да көп көмек көрсетпесе, жергілікті газетте "бас сүйектері үшін сыйлық" жариялайтынын айтты. 1873 жылы жергілікті полиция инспекторы Александр Дуглас түбек және оған жақын аралдарды аралап үлкен күзеттік шара қолданды. Кейіннен жергілікті колонист осы операцияны былай сипаттады: "қаралар түбекте шатырларды тонап, басқа да зиян келтірген, сонда иесі полициядан қорғау сұрады. Билік бірнеше отрядтарды жинап, түбектің бір шетінен екінші шетіне ашық түзілісте жүріп, оларды, мысық немесе кенгуру сияқты, теңізге тікелей қуды, кері қайтқандарын атып тастады. Қалғандары аралға жүзу үшін теңізге түсті, бірақ қайық қол жетімді болды, полиция жүзу кезінде мүмкіндігінше көбін атып тастады. Инспектор өзінің бастығына жетпіс қара нәсілді адамды "таратып жібергенін" хабарлағанда, оған мынадай жазбаша жауап келді: "Жергілікті полиция офицері өз міндетін жарияламай орындауы керек". 1876 жылы Бейкер "The Peninsula" станциясын көршілес Raspberry Creek фермасының иесі Джеймс Хаттонға сатты және саяхатшы фотограф болды. 1868 жылы қырыққа жуық Куинмурбура Ньюболдтың үйіне шабуыл жасап, оның ұлы Уильям Ньюболдты қаза таптырды. Шамамен жиырма абориген атып өлтірілді. 2005 жылы федералды үкімет АҚШ-пен әскери жаттығулар үшін Шоалвотер шығанағын пайдалану туралы ұзақ мерзімді келісімге келді. Ұзақ мерзімге емес, бірақ Сингапур қорғаныс министрлігімен де ұқсас келісімдер жасалды. АҚШ-пен әскери жаттығулар Рокхэмптон және Йеппун аймағында Шоалвотер шығанағы аймағына экологиялық зиян келтіру қаупіне байланысты үлкен дау тудырды. Соңғы жылдары, Шоалвотер шығанағындағы жаттығуларда кемітілген ураннан жасалған қару-жарақ қолданылуы мүмкін деген алаңдаушылық туды, бірақ бұл негізсіз болды. 2009 жылы "Талисман Сабыры" жаттығуына қарсы наразылық білдірген бейбітшілік белсенділері тұтқындалды. 2011 жылы Рокхэмптонның бұрынғы мэрі Брэд Картер және қазіргі мэрі Маргарет Стрелоу АҚШ-тың тұрақты қатысуын қолдады. Тікұшақ USS Green Bay кемесінен келген.

Қоршаған орта

Бұғазда Ұлы Барьерлі Риф теңіз паркіндегі ең маңызды теңіз шөптерінің мекендеу орындарының бірі орналасқан. 1997 жылы бұл бұғаздағы дугонгтар популяциясын қорғау және теңіз шөптерін қорғау үшін басқару жоспары жарияланды.

Құстардың маңызды аймағы

483 км² аумақты қамтитын және көшпенді құстарға қолайлы барлық мекендеу түрлерін қамтитын бұл шығанақ және оның төңірегі BirdLife International ұйымы тарапынан Маңызды құс аймағы (IBA) деп танылған, себебі ол ақ-қара ұсақжемiс жеушiлер, Тынық мұхитының шұбарқұйрықтары және сұрқұйрықты шағалалардың әлемдік популяциясының 1% -дан астамын, сондай-ақ Азия-Австралия көшпенді құстар жолының қызылқұйрықты құрлықаяқтар, Еуропалық шағалалар және Тирек құмқұстардың 1% -дан астамын қамтиды. Бұдан басқа, мұнда жағажайдағы тасқұрттар мен мангрде мекендейтін балжегіштер де кездеседі.

Танымал мәдениетте

Шоувотер шығанағы Redgum тобының 1983 жылғы "Caught in the Act" альбомынан шыққан "I Was Only Nineteen" әнінде еске алынады. Сондай-ақ, бұл туралы ARMA 2 видео ойынында Ковальски есімді АҚШ теңіз корпусының қатардағы жауынгері "Шоувотер шығанағында австралиялықтармен қызықты уақыт өткізгенімді" деп айтады.