Кіріспе
Pekka and Pätkä - Финляндиядағы 1950-ші жылдары Suomen Filmiteollisuus шығарған бірнеше комедиялық фильмдердің атауы. Олар танымал фин комик кейіпкерлері Pekka Puupää (Эса Пакаринен ойнады) және Pätkä (Маса Ниеми) бойынша түсірілген.
Pekka and Pätkä is the name of several comedy films produced by Suomen Filmiteollisuus in the 1950s in Finland, based on the popular Finnish comic characters Pekka Puupää (played by Esa Pakarinen) and Pätkä (Masa Niemi), who can be said to be the Finnish version of Stan and Ollie.
Өндіріс тарихы
SF фильмдер фильмдерді шығаруды алғашқы суретші Ола Фогельберг қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң бастады. Алғашқы фильмді Вилле Сальминен режиссерлік етті, ал Арманд Лохикоски бастапқы фильмдердің 11-ін режиссерлік етті. Сценарийлерді негізінен Рейно Хелисмаа жазды, сонымен қатар Лохикоски да бірнешеуін жазды. Сериалдың соңғы фильмі Аарне Таркастың режиссерлігінде түсірілді, Лохикоски SF фильмнен шығарылғаннан кейін. Бірінші фильмнің табысы бірден байқалды, сондықтан сол жылы «Пекка Пуупээ кесэлайтумылла» атты алғашқы жалғасы шықты. Бірнеше Пекка және Пэткя фильмдері сол жылы түсірілді, оның ішінде 1955 және 1957 жылдары үш фильм, сондай-ақ 1958 жылы екі фильм түсірілді. Эса Пакаринен мен Сиири Ангеркоски «Рованиеменский нарығында» бірге түскендіктен, актерлік құрамға алынды. Пакаринен актерлік білімі жоқ, негізінен музыкант еді, бірақ оның Маса Ниемимен экрандағы үйлесімділігі байқалды. Ниеми мен Пакаринен 1953 жылы бірнеше фильмде бірге түсірілді, бұл олардың жұмыс қарым-қатынасын нығайтты. Пакариненнің кейіпкерге қосқан ең үлкен үлесі – оның Савон диалектісі болды. SF сценарийшілері диалогты көшіре алмады, сондықтан оның сөздерін тура жазып, Пакариненге өз диалектісін қолдануды тапсырды. Маса Ниемидің алкоголизмi кейде қиындықтар тудырды, себебі ол эмоционалды және жұмыс істей алмайтын жағдайға түсер еді. Ангеркоски Ниемиді осы себепті ұнатпады. Пакаринен екеуі бірге жұмыс істеген кезде Ниемиді тәртіпте ұстаумен айналысты. Пуупээ жұбайының пәтер ғимаратының орналасуы мен сыртқы келбеті алғашқы жеті фильмде түбегейлі өзгерді, бірақ олардың ойдан шығарылған мекенжайы, Войкуккакату 5 (Ақжелек көшесі) тұрақты болды. Сегізінші фильмнен бастап, «Пекка және Пэткя детективтер» фильмінен бастап тұрақты түсірілім орындары салынды. Фильмдер әдеттегі музыкалық комедиялық құрылымды ұстанды, Пекка мен Пэткяның жұмыс және/немесе ақша іздеуіне назар аударылды, сонымен қатар ән нөмірлері мен романтикалық сюжеттегі екіншілік ер және әйел басты кейіпкерлері болды. Бұған басты ерекшелік – «Киинни он я пысый» комедиялық сценарийі, ол Пекка мен Пэткені басты кейіпкерлер ретінде көрсету үшін өзгертілді, нәтижесінде Юстиина сюжеттен тыс қалды. Сериядағы бірнеше фильмдердің сюжеті эпизодтық бөлінген, бірінші және екінші жартысында әртүрлі оқиғаларға назар аударылған, мысалы, «Пекка және Пэткя қиын жағдайда», «Пекка және Пэткя тізбекті апатта», «Пекка және Пэткя су астында», «Пекка және Пэткя қара нәсілділерде». Екінші реттік ер адам кейіпкерлері жиі белгілі фин әншілері болды, мысалы, Олави Вирта сериядағы үш фильмде әртүрлі кейіпкерлер ретінде пайда болды. Тапио Раутаваара бірінші фильмде ойнады. Ол кездегі белгісіз Шпеде Пасанен де «Пекка және Пэткя су астында» және оның тікелей жалғасы «Пекка және Пэткя Сюэзиллада» фильмдерінде қосалқы рөлде ойнады. Ұсқынсыз үй басқарушысы Пиккарайнен төртінші фильмде дебют жасады, оны Армас Жокио ойнады. Кейіпкер соншалықты танымал болды, ол «Киинни он я пысыйдан» басқа барлық фильмдерде пайда болды. Лохикоски серияның 13-ші және соңғы фильміне арналған бастапқы сценарийін ұсынған кезде SF фильмнен шығарылды. Лохикоскидің алғашқы идеясы Пекка мен Пэткені Финляндия Парламентінің мүшелері ету еді. SF Film бас директоры Тоиво Сяркканың ашуы соншалық, ол Лохикоскиді сол сәтте-ақ жұмыстан босатты. «Пекка және Пэткя қара нәсілділерде» фильмінің қаржылық сәтсіздігі Сяркканы болашақ фильмдерді тоқтатуға мәжбүр етті. Осыдан қатты күйзелген Маса Ниеми сол жылы өз-өзіне қол жұмсады.
Кейіпкерлер
Кейіпкерлер түпнұсқа комикстерге шартты түрде негізделген. Пекка, Пэтка және Юстина актерлердің өзіндік интерпретациясымен маңызды өзгерістерге ұшырады. Пэтка бастапқыда эпизодтық актер болса да, фильмдерде Пекканың ең жақын досы атанды. Юстинаның қатал мінезі Сири Ангеркоскидің өте жылдам сөйлеу талантымен күшейді. Пуупялардың үйінің күзетшісі Пиккарайнен кейіпкері комикстерде болмаған, бірақ төртінші фильмдегі дебютінен кейін сериалдың тұрақты бөлігіне айналды. Пекка Пуупя – қатаң және басқаруға ұмтылған әйелі Юстинамен (Сири Ангеркоски ойнады) бірге Хельсинкиде тұратын бойы ұзын, жіңішке адам. Ол өте мейірімді, бірақ аса епті емес. Бойынан басқа, оның ең танымал ерекшелігі – шляпасына бекітілген дала гүлі. Оның тегі фин тілінде "ақымақ" деген мағынаны білдіреді. Фильмдерде ол ерекше Савон диалектісімен сөйлейді. Пекканың жақын досы Пэтка – бойы аласа, денелі адам, оның өткені белгісіз. Ол көптеген мақал-мәтелдерді біледі және мүмкіндігі болған сайын оларды айтуға тырысады. Ол бұл жұптың ең зиялы мүшесі.
Қабылдау
Фильмдер фин жұртшылығының өте сүйіктісі болғанымен (және YLE телеарнасында үнемі көрсетіліп тұрады), сериалдың жалпы сапасы жиі күмәндау тудырады. Арманд Лохикоски сұхбаттарында комедияларды түсірудің оңай болмағанын, фильмдердің жалпы сапасының төмен бюджет пен көлемдік мәселелерге баса назар аудару салдарынан төмендегенін айтты. Сондықтан фильмдер сыншылардың арасында ешқашан танымал болған емес. Бірнеше жағдайлардың ішінде, әсіресе 1954 жылғы фильмдегі сенуге қиын Йети костюмі Лохикоскиді ешқашан мақтан тұтқан емес. Сонымен қатар, Маса Ниемидің ішімдікке құмарлығы, ол түсірілімге келмеуге бас тартқанда, мәселе тудырды. Фильмдер сериясы Ниеми өзіне-өзі қол жұмсағаннан кейін аяқталды.
Дау
Сондай-ақ, афроамерикандықтар мен арабтардың стереотиптік бейнелері заманауи сыншылардың назарын аударды, бірақ 1958 жылғы фильмдегі арабтар қажеттілікке орай бейнеленген болуы мүмкін. Дегенмен, 1960 жылғы "Пекка мен Пэтка" фильмінде афроамерикандықтар рөлін сомдағандықтан көп сынға ұшырады. Бірақ көптеген адамдар бұл сынның тым қатал екенін ойлайды, себебі сол кезде фин тілінде бұл термин аса ерекше мағына бермеген, ал басты кейіпкерлердің қара түсті адамдар болып көрінуі фильмнің шағын бөлігін ғана құрайды. Пиккарайненнің оларды "адам жеушілер" деп атауы да назар аударуға лайық, бірақ бұл да фильмнің өте қысқа және маңызды емес бөлігі, ол (әдеттегідей) соңында Пиккарайненге қарсы қолданылады. Тағы бір айқын жағымсыз көрініс – фильмдердің біріндегі түс көрінісі, онда Пекка мен Пэтка қазанның ішінде шомылып жатыр, ал олардың айналасында африкалық тайпа өкілдері тұр, олардың тірідей пісіріліп жатқанын білмейді.
Мұра
Кейіннен фильмдер теледидарда көп рет көрсетіліп, YLE телеарнасының тұрақты хабар тарату циклының бір бөлігіне айналды. Фильмдер сондай-ақ әртүрлі жинақтарда DVD форматында жарық көрді. Эса Пакаринен 1960 жылы фильмдер сериясы аяқталғаннан кейін де Пекка Пуупая рөлін сахнада ойнауын жалғастырды. Ол осы қойылымдарда Пэтка рөлін ойнау үшін Пекка Лаппалайненді шақырды. 1980-ші жылдардың ортасында сериал қысқа ғана қайта жанданды. Режиссер Виса Мэйкинен 1985 жылы "Pekka & Pätkä ja tuplajättipotti" фильмін түсірді, онда Маури Куосманен Пекка, Яакко Каллио Пэтка, Кристина Эльстеля – Юстийна, ал Ильмари Саарелайнен – Сандықшы Пиккарайнен рөлінде ойнады. Фильмнің күтпеген сәттілігі 1986 жылы қысқа телешоуға жол ашты. Дегенмен, телешоуда тек үш эпизод түсірілді, сонымен қатар фильм үш бөлімді сюжеттік желіге де өңделді. Куосманен алғашқы фильмнен кейін рөлін қайталаған жоқ, оның орнына Эско Ройне келді. Мэйкинен келесі жылы тағы бір фильм, "Пекка Пуупая Полисина" фильмін түсірді, бірақ ол бұрынғыдай жақсы қабылданылмады.