Кіріспе

Adlon Kempinski Berlin қонақ үйі – Германияның Берлин қаласындағы сәнді қонақ үй. Ол Unter den Linden көшесінде, орталық Митте ауданындағы басты бульварда, Pariser Platz бұрышында, Бранденбург қақпасының тікелей қарсысында орналасқан. Алғашқы Адлон қонақ үйі Еуропадағы ең әйгілі қонақ үйлердің бірі болды. Ол 1907 жылы ашылып, 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталған күндерінде көп бөлігі қиратылды, алайда шағын бөлімі 1984 жылға дейін жұмыс істеді. 1997 жылдың 23 тамызында ашылған қазіргі қонақ үйі – түпнұсқаның дизайнымен шабыттанған жаңа ғимарат.

Бірінші Адлон қонақ үйі

XIX ғасырдың соңында еуропалық қонақүйлер, көбінесе бір түнгі ғана тұруға мүмкіндік берген, ақсүйектер мен байлар ұйымдастырған ірі қабылдауларға арналған әлеуметтік жиын орындарына айналды. Америкадағы «Волдорф Астория» сияқты қонақүйлердің үлгісімен континенттің барлық жерінде сәнді залдары, асханалары, галереялары, темекі шегу бөлмелері, кітапханалары және кофеханалары бар жаңа қонақүйлер бой көтерді. 1873 жылы Венада «Империал» қонақ үйі, 1898 жылы Парижде «Риц» қонақ үйі, ал 1906 жылы Лондон «Риц» қонақ үйі ашылды. Германия империясының астанасы Берлинде Вильгельм дәуірінің жоғарғы қауымы қарсыластарымен тең деңгейде болуға құштар еді. 1905 жылы Майнцтен келген сәтті шарап сатушы және мейрамхана иесі Лоренц Адлон Унтер-ден-Линденде екі мүлік сатып алды. Адлон Берлинде, оның ішінде Берлин зоологиялық бағында бірнеше кофехана басқарды және Германия астанасының ортасында, Паризер-Плацта қонақ үй салу үшін капитал жинады. Ол кайзер Вильгельм II-ні Берлинге Париж, Лондон және басқа еуропалық астаналар деңгейінде сәнді қонақ үйдің қажет екеніне көндірді, сондықтан кайзер жеке өзі 1830 жылы Карл Фридрих Шинкель салған нео-ренессанс стиліндегі Редерн сарайының иелерімен келісім жасады. Кайзер Адлонның сарайды сатып алуына және тарихи ғимаратты бұзуына жол ашты. Карл Гаузе мен Роберт Лейбниц жобалаған қонақ үй 20 миллион алтын маркаға салынды, оның екі миллионы Адлонның жеке капиталының басым бөлігін құрады. Сыртқы жағы қарапайым болғанымен, қонақ үй Германиядағы ең заманауи қонақ үй болатын, онда ыстық және суық су жүргізілген, кір жуу қызметі және электр энергиясын өндіретін жеке электр станциясы болды. Онда үлкен мәрмәр бағаналары бар кең вестибюль, мейрамхана, кафе, пальма ағаштары бар зал, әйелдерге арналған бөлме, кітапхана, музыка залы, темекі шегу бөлмесі, шаштараз, сигареттер дүкені, жапондық үлгідегі піл мүсіні бар ішкі бақша және көптеген салтанатты залдар бар еді. Жаңа ғимаратта 260 бөлме, 322 төсек және 110 ванна бөлмесі болды. Адлон 1892 жылы ашылған «Рейхсхоф» қонақ үйін де сатып алып, оны өзінің қонақ үйімен біріктірді, осылайша тағы 45 бөлме, 69 төсек және 30 ванна бөлмесі қосылды. Бұл «Адлон» қонақ үйінің жалпы саны 305 бөлме, 391 төсек және 140 ванна бөлмесіне жеткізді. Қонақ үй нео-барокко және Людовик XVI стильдерінде безендірілген және Лоренц Адлон жас кезінде шебер болған Бембе компаниясымен жабдықталған. Ол Вильгельмштрасседегі британдық елшілікке жақын, Париж алаңына қарай француз және американдық елшіліктеріне қарап тұрды және Вильгельмштрасседегі рейхс канцеляриясы мен басқа да үкіметтік министрліктерден оңтүстікке қарай орналасқан. «Адлон» 1907 жылдың 23 қазанында кайзер, оның әйелі және көптеген басқа да көрнекті тұлғалардың қатысуымен ашылды. Ол тез арада Берлиннің әлеуметтік орталығына айналды. Штадт-қалалық сарайдағы бөлмелер суық және желдетілген болғандықтан, кайзер қонақтарына люкс бөлмелерді ұстап тұру үшін жыл сайын төлем жасады. Сондай-ақ Сыртқы істер министрлігі мемлекеттік сапарлар кезінде «Адлонды» Ресей императоры Николай II және Патиала махаражасы Бхупиндр Сингх сияқты қонақтарды орналастыру үшін пайдаланды. Алғашқы жылдардағы көрнекті қонақтардың арасында Томас Эдисон, Генри Форд және Джон Д. Рокфеллер сияқты өнеркәсіпшілер, сондай-ақ Уолтер Ратенау, Густав Стреземан және француз премьер-министрі Аристид Бриан сияқты саясаткерлер болды. Көптеген бай берлиндіктер қонақ үйде ұзақ уақыт тұрды, ал оның залдары ресми үкіметтік шаралар мен қоғамдық іс-шараларды өткізді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және кайзердің тақтан басқанынан кейін Лоренц Адлон монархияға адал болды және сондықтан Бранденбург қақпасының орталық аркасынан тек кайзер ғана өтетінін ешқашан ойламады. Сондықтан ол оның алдынан өтер алдында қараған емес. 1918 жылы Адлонды сол жерде көлік қағып кетті. Үш жылдан кейін оны дәл сол жерде тағы бір көлік қағып кетті, ал ол алған жарақаттарынан 1921 жылдың 7 сәуірінде қайтыс болды. Лоренцтің ұлы Луи Адлон әйелі Тилли және бес баласымен бірге қонақ үйді басқаруды өз міндетіне алды. Бірнеше айдан кейін, Жаңа жылдық кеште Луи Хедвиг Лейтенмен танысты, ол Хедда деп аталды, ол Америкада тәрбиеленген неміс қонақ. Луи жақын арада Тиллиден ажырасып, Хеддаға үйленді. Нацистік кезеңде қонақ үй қаланың әлеуметтік орталығы болып қала берді, бірақ нацистердің өзі Вильгельмплацтағы Ұлттық пропаганда министрлігі мен Гитлер кеңсесінің оңтүстігінде орналасқан «Кейзерхоф» қонақ үйін ұнатты. 1938 жылы қаржылық қиындықтар Луи Адлонды қонақ үйдің 70a Вильгельмштрасседегі шағын бөлігін, бұрынғы «Рейхсхоф» қонақ үйін үкіметке сатуға мәжбүр етті, ол оны Ұлттық тағам және ауыл шаруашылығы министрлігінің кеңселеріне айналдырды. Луи Адлонның өзі 25 сәуірде Потсдам маңындағы үйінде кеңес әскерлерімен «генерал-директор» лауазымына байланысты генерал деп жаңылысқандықтан тұтқынға алынды. Ол 1945 жылдың 7 мамырында Фалькензеедегі көшеде жүрек жеткішсіздігінен қайтыс болды, өлім туралы куәлігінде көрсетілгендей.

Шығыс Германиядағы Адлон қонақ үйі

Парис алаңындағы қонақ үйдің басты қанаты қиратылған болса да, Вильгельмштрасседегі 70а және 70б нөмірлі зақымдалған, бірақ сақталған қанаттары 1945 жылдың тамызында 16 қонақ бөлмесі және бұрынғы мерекелік залдың орнындағы шағын мейрамханамен қайта ашылды. Бұл қонақ үй «Адлон» атымен жұмыс істесе де, енді Адлон отбасымен ешқандай байланысы болмады, себебі ол қаланың советтік секторда орналасқан еді. Оның орнына, Георг Белерт деген адам басқарғаны хабарланды. Осы кітап 1955 жылы режиссер Йозеф фон Бакидің «Адлон қонақ үйі» атты неміс фильміне түсірілді, онда Нелли Боргео басты рөлде ойнады. 1957 жылы Хедда Кемпински компаниясымен келісімшарт жасасты, осы арқылы оларға «Адлон» қонақ үйінің атын сатып алу және, егер мүмкін болса, қонақ үйді қайта жаңарту үшін мүлікті алу құқығы берілді. Хедда 1967 жылы қайтыс болды. «Адлон Палаис» деп аталатын бірінші қанаты 2003 жылы, ал «Адлон Резиденс» деп аталатын екінші қанаты 2004 жылы ашылды.

Орналасқан жері

Салынған кезде Адлон қонақ үйі әйгілі болды, ол Бранденбург қақпасының батыс жағынан басталатын Унтер ден Линден даңғылының бірінші нөмірінде орналасқан. Бұл мекенжай қонақ үйдің жарнамасында пайдаланылып, оның атасымен біртегі болды. 1936 жылдың соңынан бастап, Унтер ден Линден даңғылы Берлин сарайының шығыс жағынан бастап қайта нөмірленді, нәтижесінде Адлонның мекенжайы Унтер ден Линден 77-ге өзгерді. Қазіргі Адлон Кемпински қонақ үйі осы мекенжайды сақтап тұр.

Танымал мәдениетте

Мейманхана Үшінші рейх туралы көптеген көркем және ғылыми-танымдық кітаптарда кеңінен суреттелген, соның ішінде Джозеф Канонның "Жақсы неміс" романы, Филип Керрдің Берни Гунтер романдары, Дэвид Даунингтің Джон Рассел романдары және Уильям Л. Ширердің "Берлин күнделігі" естеліктері. Грета Гарбоның 1932 жылғы "Гранд-отель" фильмі Адлоннан шабыттанған берлиндегі қонақ үйде түсірілген. Ол бір бөлмеде өзінің мәшһүр сөзін айтады: "Мен жалғыз болғым келеді". Шығыс Берлиндегі соғысқа дейінгі, жартылай қираған, жоғары деңгейдегі (қияли) қонақ үй (оған да Адлонның ықпалы тиген), Билли Уайлдердің 1961 жылғы "Бір, екі, үш" фильмінде көрінеді. (Самуэль Уайлдер, "Билли" деп аталған, кейін Билли, 1920 жылдары Джулиан Циммерманның әріптесі/журналисі, қонақ үйде жиголо/биші болуға тырысқан, бірақ одан бас тартқан.) 1972 жылғы "Кабарет" фильмінде Лиза Миннелли сомдаған Салли Боулз әкесімен кездесу үшін "Адлонға" барғанын айтады, бірақ ол келмейді. Британдық авангардты рок-тобы Henry Cow-дың 1974 жылғы "Unrest" альбомында "Upon Entering the Hotel Adlon" атты ән бар. Мейманхана 1990 жылғы британдық ситком "Heil Honey, I'm Home!" кіріспесіндегі тұрақты кадр ретінде пайда болады, онда Адольф Гитлер мен Ева Браун басты рөлдерде ойнайды, бірақ оның дәмсіздігіне байланысты бір бөлімнен кейін жабылады. Кинорежиссер Перси Адлон, Лоренц Адлонның шөбересі, 1996 жылы "Адлон қонақ үйінің сұлу әлемі" атты деректі фильмін жасады. Лиам Нисонның 2011 жылғы "Белгісіз" фильмінің көп бөлігі, соның ішінде соңғы сахналары, Адлонда түсірілді. Майкл Джексон 2002 жылдың қараша айында Берлинге келген кезде өзінің кішкентай ұлы Майкл "Бланкет" II-ні қонақ үйдің терезесінен көрсетіп, кейін "Мен болған оқиға үшін ешқандай түсіндірме бермеймін, мен сол сәттегі қызығуға еріп кеттім. Мен ешқашан балаларымның өмірін қасақана қауіпке тікпеймін" деп кешірім сұрады. 2011 жылғы "Доктор Ху" эпизоды "Let's Kill Hitler" эпизодында ТАРДИС 1938 жылы Адлон қонақ үйінің асханасына қонады, Доктор Ривер Сонгтың уытты сүйісімен қаза табады, және ол өзінің регенерациялық энергиясын және болашақтағы барлық регенерацияларын Эми Понд пен Рори Уильямстың көз алдында Докторды қайта тірілту үшін пайдаланады. 2013 жылдың қаңтар айында неміс телеарнасы ZDF "Адлон қонақ үйі: Отбасылық сага" атты үш бөлімді драмалық мини-сериалын көрсетті. Сондай-ақ, 2013 жылдың қаңтар айында ZDF телеарнасы "Das Adlon – Die Dokumentation" (Адлон: Документальді фильм) көрсетті.