Кіріспе
Батыс Тынық мұхитындағы тайфун маусымы
1995 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун маусымы атаулы дауылдар саны бойынша орташа деңгейден сәл төмен болды, бұл 6 жылдық жоғары белсенділік кезеңінің аяқталуын білдірді. Бұл құбылыс жыл бойы жүреді, бірақ тропикалық циклондардың көп бөлігі мамыр мен қараша айлары аралығында қалыптасты. Осы мақаланың шегі Тынық мұхитымен, экватордың солтүстігінде және халықаралық күндік сызықтың батысындағы аймаққа дейін ғана қатысты. Күндік сызықтың шығысында және экватордың солтүстігінде қалыптасатын дауылдар "жұмыр дауылдар" деп аталады; 1995 жылғы Тынық мұхитындағы жұмыр дауылдар маусымына қараңыз. Батыс Тынық мұхиты бассейнінде қалыптасқан тропикалық дауылдардың барлығына Бірлескен тайфун ескерту орталығы (Joint Typhoon Warning Center) атау берді. Осы бассейндегі тропикалық депрессиялардың нөміріне "W" әрпі қосылады. Филиппин жауапкершілік аймағына кіретін немесе онда қалыптасатын тропикалық депрессияларға Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) атау береді. Осының салдарынан бір дауылдың екі атауы болуы мүмкін.
Маусым қорытындысы
Осы жылы Батыс Тынық мұхитында 31 тропикалық циклон қалыптасты, олардың 26-сы тропикалық дауылға дейін күшейді. 8 дауыл тайфун деңгейіне жетті, олардың бесеуі – супер тайфун деңгейіне жетті. Аталған дауылдар мен тайфундардың орташа көрсеткіштен төмен болуы жыл ішінде пайда болған Ла-Нинья құбылысына байланысты, мұндай жағдай 1988 жылдан бері алғаш рет тіркелді.
Тропикалық депрессия 01W
1994 жылдың 30 желтоқсанында экваторға жақын, бірақ Халықаралық дата сызығының шығысында айналым пайда бола бастады, ол тропикалық аласқұру тудырды. Жүйе бірнеше күн бойы қозғалмай тұрды, содан кейін 5 қаңтарда жылы сулар мен төменгі-орташа жел жылдамдығының өзгеруіне тап болды. Осыған байланысты, JTWC оны 7 қаңтарда бассейн арқылы өтетін кезде 01W тропикалық депрессия деп жіктеді. Солтүстік-шығысқа қарай жылжу барысында, ол жоғары вертикальды жел жылдамдығының өзгеруі, салқын сулар және әлсіз конвекция аймағына еніп, 9 қаңтарда тарап кетті.
Тропикалық дауыл
Чак мұхитта қалды.
Диана тропикалық даулы (Ауринг)
Деанна Оңтүстік Қытай теңізінің солтүстік-шығысында шеңбер жасады.
Тропикалық депрессия Илай
Илай теңізде қалды.
Тайфун Фэй (Бэбенг)
05W тропикалық даулы 15 шілдеде пайда болды және келесі күні тропикалық дауылға айналған кезде Фэй деп аталды. 19 шілдеде Фэй маусымның алғашқы тайфуны болды, 1977 жылғы алғашқы тайфунмен бірдей екінші соңғы күніне тең, тек 1998 жылғы Оттодан кейін ғана. Ол солтүстік-батыс бағытта жылжып, ең жоғары 1 минуттық жел жылдамдығына және 950 миллибардың ең төменгі қысымына жетті. Фэй солтүстікке бұрылып, 23-і күні сәл әлсірегеннен кейін Оңтүстік Кореяның оңтүстік жағалауына соқты. Су тасқынынан орташа зиян келтіріп, 16 адам қаза тапты. 1995 жылдың 23 шілдесінде тайфун Оңтүстік Кореядан өтіп бара жатқанда, Пюсан портына, Оңтүстік Кореяның ең ірі портына, күшті толқын соқтығысып, нәтижесінде екі кеме соқтығысты.
06W тропикалық депрессиясы
6W Филиппинге жақыннан өтті.
Гэри атты қатты тропикалық дауыл
27 шілдеде Филиппинге жақын жердегі төмен қысым аймағы кейіннен «Гари» тропикалық депрессиясына айналды. 28 шілдеде «Гари» одан әрі күшейіп тропикалық дауылға айналды. Филиппинде шектен тыс нөсер жаңбырлар мен су тасқынынан кейін «Гари» солтүстік-батысқа қарай Оңтүстік Қытай теңізіне қарай жылжыды. 30 шілдеде «Гари» одан да күшейіп қауіпті тропикалық дауылға айналып, 31 шілдеде Шанту маңында құрлыққа шықты. 2 тамызда құрлыққа өткен соң «Гари» тарап кетті. «Гари» Шантуда төрт адамның өмірін қиды. Тайвань жанында төрт балық аулау кемесі батып, екі адам қаза тауып, 19 адам жоғалып кетті.
Есілдік дауыл Хелен (Кэринг)
7 тамызда Маниладан шығысқа қарай 1200 км жерде тропикалық депрессия пайда болды. Солтүстік-батысқа қарай қозғалған Хелен 9 тамызда тропикалық дауылға айналды. 11 тамызда Хелен тайфунға дейін күшейіп, Гонконгтан солтүстік-шығысқа қарай 60 км жерде құрлыққа шықты. 13 тамызда Хелен тез әлсіреп, көп ұзамай тарап кетті. Гуандун провинциясында Хелен 23 адамның өмірін қиды. Сондай-ақ, көптеген жер көшкіні мен су тасқыны болды. Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA) сол күні бұл құбылысты тропикалық депрессия деңгейіне көтерді. Осымен қатар, Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) 12W кодына Gening деген ат берді. 26 тамызда Генинг тропикалық дауылға айналды және Біріккен тайфун ескерту орталығы оны Кент деп атады. Жер көшкіні кезінде бір адам қаза тапты, ал тағы біреуі су тасқынында мерт болды. Оскар тайфунынан бүкіл ел бойынша тағы жеті адам қаза тапты. Дауыл салдарынан үш адам да жоғалып кетті. Жапониядағы дауылдан келген шығын 612,3 миллион иенді (6,7 миллион АҚШ доллары) құрады.
Тайфун Полли (Исинг)
Поли теңізге қайта бұрылды.
Тайфун Райан (Луд)
14 қыркүйекте Оңтүстік Қытай теңізіндегі муссондық ойыс тропикалық депрессияны тудырды. Ол солтүстік-батысқа қарай итеріліп, 16-сы күні тропикалық дауылға, 19-сы күні тайфунға айналды. Раян солтүстік-шығысқа бұрылғанда, 21-ші күні 155 миль/сағат жылдамдықпен супер тайфунға дейін күшті қарқынмен өсті, Оңтүстік Қытай теңізінде алғаш рет осы деңгейге жеткен және қалыптасқан құбылыс. Супер тайфун Тайваньның оңтүстігінен өтіп, 23-ші күні Жапонияның оңтүстік-батысына қонғанда 110 миль/сағат жылдамдыққа дейін әлсіреген. Раян өз жолында 5 адамның қаза болуына себеп болды.
Сибиль (Маменг) қатты тропикалық дауыл
Сибил тропикалық дауылдың салдарынан 19 қыркүйекте Филиппиннің орталық аймағынан өткен кезде 108 адам қаза тауып, 38,5 миллион АҚШ доллары көлемінде материалдық залал тіркелді (1995 жылғы АҚШ доллары). Сибил архипелаг арқылы өтетін барысында жел аймағының тарылуына байланысты күшейді.
Тропикалық депрессия 21W
21W көп ұзамай тоқтатылды.
Тропикалық депрессия 22 Вт
22W тек JTWC бақылауында болды.
Тропикалық депрессия 23W
23W бір күнге созылды.
Тед атты қатты тропикалық дауыл
Тед Қытайды шарлады.
Вал тропикалық дауыл
Вал ашық суда шарлап қозғалды.
Тайфун Уорд (Нененг)
Уорд теңізге қайта бұрылып шықты.
Қатты тропикалық дауыл Иветта (Оньян)
Иветта Вьетнамға қатысты тропикалық дауыл ретінде келді.
Зак тайфуны (Пэпанг)
Сибил сияқты, Зак та 28 қазанда Филиппиннің орталық аймақтарынан өте келе күшейді. Тайфун Оңтүстік Қытай теңізінде сағатына 140 мильді құрайтын дауылға дейін күшті болды, бірақ 1-і күні Шығыс Вьетнамға қонғанда сағатына 115 мильді құрайтын тайфунға дейін әлсіреді. Зак су тасқынынан 110 адамның қаза болуына және ауыр зақымдарға себеп болды.
Анджела тайфуны (Росинг)
Иветта мен Зак пайда болған муссондық ойыс 25 қазанда тағы бір тропикалық депрессияны тудырды. Ол батысқа қарай жылжып, өте баяу ұйымдасып, 26-сы күні тропикалық дауылға айналды. 2 күннен кейін Анжела тайфунға айналды, ал 31-нен 1-ге дейін Анжела күшті тайфунға дейін қарқынды күшейді. Батысқа қарай жылжу кезінде ол сол қарқындылығын сақтап, 2-сі күні Филиппинге сәл әлсіреген дауыл ретінде соқты. Анжела батыс-солтүстік-батысқа қарай жалғасты, онда жоғарғы қабаттағы желдер оны 7-сі күні Тонкин шығанағының үстінде таратып жіберді. Анжела Филиппинде 9,33 миллиард филиппин песосы (1995 жылғы песо) көлемінде зиян келтірді, нәтижесінде 882 адам қаза тапты.
Брайан тропикалық дауыл
Брайан құрлыққа жақын болмады.
Тропикалық дауыл Колин
9 қарашада Гавайидің солтүстік-батысында тропикалық емес төмен қысым аймағы қалыптасты. Бұл төмен қысым аймағы 11 қарашада Халықаралық дата сызығын кесіп өтуге дейін оңтүстік-батысқа қарай жылжығанда субтропикалық қасиеттерін ала бастады, содан кейін JTWC сол күні TCFA жариялады. 12 қарашаның таңында төмен қысым аймағы жеткілікті тропикалық қасиеттерге ие болғандықтан JTWC «Коллин» тропикалық дауылы туралы ақпараттарды таратуды бастады. «Коллин» жарияланғаннан кейін көп ұзамай батысқа қарай жылжыды, бірақ күшті желдің әсерінен дауылдың құрылымы бұзылып, 13 қарашада тарап кетті. Жапон метеорологиялық агенттігі «Коллин» дауылын тропикалық дауыл ретінде тіркемеді.
Тропикалық депрессия 32W/33W (Сенданг)
32W және 33W тропикалық депрессиялары, операциялық түрде екі жеке циклон ретінде қарастырылғанымен, іс жүзінде бір жүйе болды; нашар ұйымдастырылған дауылдарды қадағалаудың қиындықтарын көрсететін сирек кездесетін жағдай. 32 қарашаның 30-ы күні Филиппиннің шығысында пайда болды. Операциялық мәліметтер бойынша, ол солтүстік-шығысқа қарай жылжып, тараған, ал батыстағы екінші конвекция аймағы 33W деп аталды. 32-нің конвекциясы жаңбырлы ауа райымен бірге солтүстік-шығысқа қарай бұзылды, бірақ төменгі деңгейдегі айналым артта қалды және батысқа қарай жылжып 33 деп аталды. Депрессия батыс-оңтүстік-батысқа қарай бағытталды, 4 және 5 желтоқсан күндері Филиппинде қатты жаңбыр жаудырып, 14 адамның өмірін қиды. Бұл жүйеге дейін екі есіммен аталған соңғы мысал – 1989 жылғы Тынық мұхиты тайфун маусымындағы «Кен Лола» тропикалық дауылы болды.
Тропикалық депрессия 34W
34W теңізде болды.
Дауылдың күшті әсері
Дан жерге әсер етпеді.
Зейнеткерлік
Филиппинде «Росинг» тайфунынан салдарынан көптеген адам қаза болғандықтан, PAGASA кейіннен «Росинг» атауын қолданудан алып тастап, 1999 жылғы маусымда оны «Ренинг» деп өзгертті.