Кіріспе

1952–1965 жылдар аралығындағы Оңтүстік Корея жариялаған теңіз шекарасы

Сингман Ри желісі (Ханжа: 李承晩 線) – Оңтүстік Корея президенті Сингман Ридің 1952 жылғы 18 қаңтардағы «Бейбітшілік желісі» (Ханжа: 平和線) декларациясымен белгіленген теңіз шекарасы. Бұл Корея түбегінің төңірегіндегі халықаралық құқық бойынша қабылданған аумақтық сулардан асып түсетін кең теңіз кеңістігінде Кореяның егемендігін орнатуға бағытталған. Бұл Лианкорт тастарындағы (Докдо/Такешима) Оңтүстік Кореяның аумағында болуын да қамтиды. 1965 жылы Жапония мен Оңтүстік Корея арасындағы балық аулау туралы келісімге қол қойылғаннан кейін бұл желі таратылды.

Өмірбаян

Корея соғысы басталғаннан кейін генерал Дуглас Макартур Корея түбегін қоршаған теңіз қауіпсіздік аймағын жариялады, бұл шетелдік кемелердің кіруіне тиым салды. Оңтүстік Корея Макартур шебінің күшінде қалуын қалады. Бірақ 1951 жылдың 10 тамызында АҚШ Корея елшісі Ян Ю Чанға Раск құжаттарын жіберіп, АҚШ-тың ресми саясаты Сан-Франциско шарты арқылы Макартур шебінің жойылмақ екенін мәлімдеді. Шарты сол жылдың 8 қыркүйегінде, құжаттар жіберілгеннен кейін шамамен бір ай өткен соң қол қойылды және 1952 жылдың 28 сәуірінде күшіне енуге тиіс болды. Оған жауап ретінде Оңтүстік Корея үкіметі Макартур шебінің жойылғаны және Жапонияға егемендік қайтарылғаны белгілі болғанша үш ай бұрын Сингман Ри шебін жариялады.

Бейбітшілік сызығы

Прокламацияда "Корея Республикасының Үкіметі теңіз аймағындағы ұлттық егемендікті иеленеді және жүзеге асырады" делінген, бұл аумақтық сулардың кеңейтілуіне бағытталған талап екенін көрсетеді. Бұл мәселе бойынша көптеген басқа үкіметтер наразылық білдірді, сондай-ақ Прокламация "ашық теңізде еркін қатынас құқығына кедергі келтірмейді" екені нақтыланды, демек Прокламация "аумақтық суларды ашық теңізге кеңейтуді мақсат етпейді". Сондай-ақ, Ридің Корея қауіпсіздігі немесе коммунизм қауіпі туралы мәселелерді көтермейтіні анық болды, өйткені декларацияның басты мақсаты Жапония еді. Бастапқы мәлімдемелерінде Ри бұл сызықтың мақсаты Жапон теңізі (Кореяның шығыс теңізі) маңындағы Кореяның теңіз ресурстарын қорғау екенін айтты; сондықтан Кореялық емес балық аулау кемелеріне, әсіресе Лианкорт аралдарына кіруге тыйым салынды.

Нәтиже

Шекара сызығын бұзған, көбінесе жапондық балық аулау кемелері Оңтүстік Корея тарапынан тәркіленді. Бұл көбінесе АҚШ ұсынған патрульдік қайықтар арқылы іске асырылды. Оның шешілуіне кедергі келтірген факторлар: сол кезде Жапония мен Оңтүстік Корея арасында ресми дипломатиялық қарым-қатынас болмауы, нормализация келіссөздерінің түрлі өтемақы талаптарымен қиынға түсуі, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарының бұл мәселеге араласудан бас тартуы және оны екіжақты мәселе деп қарауы. Бұл жанжал Жапония мен Оңтүстік Корея үшін ұлттық мақтаныш пен ұлтшылдыққа айналды, сондықтан соғыстан кейінгі жылдардағы келіссөздер барысында кез келген ұсынылған келісім немесе мойынбұру екі елде де сатқындыққа тең болды. Бұл процеске 14 жыл, бес жапон премьер-министрі және үш Оңтүстік Корея президенті қатысты. Пак Чун Хидің (1961-1979) Оңтүстік Кореяда билікті басып алғаннан кейін келіссөздер едәуір жақсарды. Осы кезде аумақтық дау екіжақты қарым-қатынастарды жақсартуға бағытталған күшті қысымға байланысты басты мәселе болмай қалды, назар "бейбітшілік сызығынан" дипломатиялық және экономикалық мәселелерге, мысалы балық аулау келіссөздеріне ауыстырылды.

Уақыт шкаласы

1945 жылдың 2 қыркүйегінде Жапония үкіметі Потсдам декларациясын қабылдады. 1946 жылдың 29 қаңтарында Жапониядан белгілі бір шет аймақтардың үкіметтік және әкімшілік бөлінуі күшіне енді. SCAPIN#677 (Одақтас әскерлерінің жоғарғы қолбасшысының нұсқаулық хаты №677)
1946 жылдың 22 маусымында жапондықтардың балық аулау және кит аулауға рұқсат етілген аймақ белгіленді. SCAPIN#1033 (Макартур сызығы)
1948 жылдың 13 тамызында Корея Республикасы құрылды және Сингман Ри Оңтүстік Кореяның бірінші президенті болып ант берді. 1951 жылдың 19 шілдесінде Оңтүстік Корея Макартур сызығының күшінде қалуын талап етті. 1951 жылдың 10 тамызында АҚШ үкіметі Раск құжаттары негізінде Оңтүстік Кореяның талаптарын қабылдамады. 1951 жылдың 8 қыркүйегінде Жапониямен бейбітшілік шарты жасалды. 1952 жылдың 18 қаңтарында Оңтүстік Корея үкіметі Сингман Ри сызығын Макартур сызығына балама ретінде жариялады. 1952 жылдың 28 сәуірінде Жапониямен бейбітшілік шарты күшіне енді. 1953 жылдың 12 қаңтарында Оңтүстік Корея үкіметі Сингман Ри сызығына өткен жапондық балық аулау кемесін ұстауға бұйрық берді. 1953 жылдың 12 шілдесінде Оңтүстік Корея полициясы Жапон жағалау күзетінің қарауылдық катеріне атыс жасады. 1954 жылы АҚШ-тың арнайы миссиясының елшісі Джеймс Ван Флит жазған Алыс Шығысқа Ван Флит миссиясының баяндамасында Оңтүстік Кореяға АҚШ Сингман Ри сызығын заңсыз деп есептейтінін хабарлады. 1965 жылы Жапония-Корея балық шаруашылығы жөніндегі келісімге қол қойылды және Сингман Ри сызығы жойылды.