Кіріспе

Қозғалыс көмегі

Қозғалыс скутері – физикалық кемістігі бар адамдарға қозғалыс көмегі ретінде қолданылатын электрлік жеке тасымалдау құралы. Көбінесе ол электрмен жүретін дөңгелекті креслоға қосымша болып табылады, бірақ мотоскутерге ұқсас. Моторы бар скутерлер микроқозғалыс құрылғылары ретінде жұмыс істейді және оларды көбінесе электрлік скутер немесе қозғалтқышты скутер деп атайды. Моторы жоқ скутерлер сирек кездеседі, бірақ олар дөңгелекті креслода жүретін адамдардың шамамен 60 пайызына, кем дегенде аяқтарын қозғала алатындарға арналған. Скутерді пайдалану себебі көбінесе аяқтармен байланысты проблемалар деп есептелсе де, оларды омыртқа жарақаттарынан неврологиялық ауруларға дейін әртүрлі жағдайлары бар адамдар қолданады. Қозғалыс скутерлері электрлік дөңгелекті креслолардан арзанға түседі, тегіс емес жерде жылжуы оңай және оларды қажеттілікке қарай өзгертуге болады. Бұл скутерлер жүруі қиын адамдарға арналған, бірақ олар әрқашан электрлік дөңгелекті креслоға мұқтаж болмайды. Оларды аралық қашықтыққа немесе ұзақ тұруға электрлік креслоға мұқтаж адамдар, сондай-ақ медициналық себептермен автокөлікті жүргізуге рұқсат етілмегендер де пайдаланады.

Тарих

Мобильді скутерге ең алғашқы ұқсас көлік 1954 жылы ұсынылды және Sears компаниясы оны электрлік мүгедектер арбасы деп таныстырды. Ол үлкен отырғышқа, өте үлкен батарея сыйымдылығына және үш дөңгелекті конструкцияға ие болды. Бірақ отырғышы мотоцикл отырғышына ұқсас болды, арқаға тіреуі болмады, сондықтан қаңқа-бұлшық ет аурулары немесе шаршау сияқты аурулардан зардап шегетін мүгедектерге қолайсыз болды. Ол коммерциялық сәттілікке жете алмады.

Артықшылықтар

Көмекші және кішкентай электрлік скутерлер бүкіл әлемде қозғалыс қиындықтары бар адамдарға маңызды артықшылықтар ұсынады. Скутерлер, қолмен басқарылатын мүгедектер арбасын пайдалануға қажетті төзімділік немесе қол-білек икемділігі жетпейтін адамдар үшін пайдалы. Сонымен қатар, электрлік скутердің орындығын бұру, көптеген дәстүрлі мүгедектер арбаларындағы аяқ тіректерін жылжытудан әдетте оңайырақ. Жүйелік немесе бүкіл денеге мүгедектік әкелетін жағдайларға (жүрек немесе өкпе аурулары, көптік склероз, Элерс-Данлос синдромы, артриттің кейбір түрлері, семіздік және т.б.) шалдыққан, бірақ әлі де тұрып, бірнеше қадам баса алатын, тік отыра алатын және рульді басқара алатын адамдар үшін мобильді скутерлер өте тиімді. Көптеген пайдаланушылар үшін мобильді скутерлердің басты артықшылығы – олар нашар жасалған тротуарларды (сәл) жақсырақ еңсере алады, сонымен қатар автомобиль сатып алуға кеткен шығындар мен жүргізуші куәлігінің қажеті болмай, сауда жасаған заттарды тасымалдауға мүмкіндік береді. Кейбір адамдар мобильді скутерлерді ұнатады, себебі оларды дені сау адамдар кем мүгедектік белгісі деп қарастырады. Мобильді скутерлердің электрлі креслоларға қарағанда орташа қашықтықтағы артықшылығы – олардың үлкен дөңгелектері, қуатты моторлары және аспалары: бұл оларға тегіс емес жабындар мен тік көтерілістерді жақсырақ басқаруға мүмкіндік береді. Сондықтан мобильді скутерлер қала ішінде, бірақ қала сыртында автомобильге балама ретінде қолданылуы мүмкін; (үлкен дөңгелектері бар креслолардан басқа) электрлі креслолардың мұндай мүмкіндігі жоқ. Скутерлер мүгедектер арбасын толық алмастыра алмайды, керісінше, электрлі креслолардың қиындық көтеретін жерлерінде оңай жүреді. Алайда, электрлі креслолар, қоғамдық көлік жүйесіне сыйып қалу тұрғысынан, көптеген скутерлерден артықшылыққа ие. Скутерлер электрлі мүгедектер арбаларына қарағанда арзан болуы мүмкін. Соңғы кезде өндірушілер скутерлердің сыртқы түрін пайдаланушыларға ұнату үшін өзгертіп жатыр. Қазір скутерлердің кейбіреулері қысқа, жұқа, кішкентай автомобильдерге, ал енді біреулері мотоциклдерге ұқсайды. Бұл мобильді скутер пайдаланушыларының сезіміндегі жалақы мен барлық көліктердің кез келген ауа райына төтеп беру қажеттілігін көрсетеді, бұл әлі де көптеген мүгедектер үшін мәселе болып табылады.

Шектеулер

Мобильді скутер мүгедектер арбасының қолмен күш салу қажеттігін азайтады, бірақ оның рульдік басқару механизмі тік отыру, иық және қол күшімен қатар, дененің жоғарғы бөлігінің қозғалмалылығын да талап етеді. Дельта руль бұл шектеулерді азайтуға көмектеседі. Көлік креслоларындағы қол тіреуіне орнатылған басқару пульті көптеген пайдаланушылар үшін ыңғайлырақ болуы мүмкін. Скутерлерде бас немесе аяқ тіреуіш сияқты денені қолдау мүмкіндіктері шектеулі. Олар пациентті орыннан төсекке ауыстыруды жеңілдету үшін көбінесе жасалмайды. Басқа кемшіліктері – ұзын корпусы, ол бұрылу радиусын шектейді және кейбір лифттерді немесе мүгедектер арбасына арналған лифттерді пайдалануды қиындатады. Ұзындығының артуы есіктерді ашуға арналған түймелерге немесе есік тұтқаларына қол жеткізуді қиындатуы мүмкін. Кейбір скутерлердің жерден арақашықтығы төмен болуы, қалаларда дұрыс жасалмаған тротуарлардың болмауы салдарынан кедергілерді айналып өтуді қиындатады. Үйде немесе қоғамдық орындарда тар кеңістікте жүріп өту де қиындық тудыруы мүмкін. Жаңа ғимараттар көбінесе қолжетімділік ерекшеліктерімен салынса да, Солтүстік Америкада скутердің ұзындығы мен кең бұрылу радиусы оларды пайдалануды қиындатуы мүмкін. Бұл ескі ғимараттарда жиі кездеседі, онда қолжетімділік құралдарын орнату кезінде компромисске келуге тура келеді. Мысалы, лифт мүгедектер арбасына арналған болса, скутерге тым кішкентай болуы мүмкін. Коридорлар тік бұрылыс жасау үшін тым тар болуы мүмкін. Немесе жуынатын бөлмелердегі "жекелендіру" қабырғалары кіруді шектеп, скутердің айналып өтуіне мүмкіндік бермейді. Алайда, скутерлер жуынатын бөлмелерде пациентті ауыстыруға арналған емес. Скутерді пайдалану үшін ең төменгі және ең жоғары салмақ талаптары да алаңдау тудыруы мүмкін. Бұл шектеулер кейбір мүгедектердің скутерді пайдалануына кедергі келтіруі мүмкін. Скутердің мүмкіндіктері модельге және өндірушіге байланысты өзгеруі мүмкін. Бір модельдің шектеулері барлық модельдерге қатысты емес. Жеке қажеттіліктер нақты модельдің қолайлылығына әсер етуі мүмкін. Жалпы алғанда, төрт дөңгелекті скутерлердің бұрылу радиусы үш дөңгелекті скутерлерге қарағанда үлкен. Сатып алушы скутердің пайдаланушының ортасында жиі кездесетін кедергілерге сәйкес келетінін анықтау үшін ұзындығын, енін, бұрылу радиусын және жерден арақашықтығын салыстыруы керек. Қазіргі уақытта АҚШ-та Medicare, егер адам "өз үйінде" креслоны пайдалану қажеттілігі болмаса, электрлік мүгедектер арбасын мақұлдамайды, тіпті оның медициналық қажеттіліктері скутерді пайдалануды шектесе де. Мысалы, екі иығы мен қолында ауыр артрит бар адам скутерді пайдалануға қолайлы емес, бірақ ол өз үйінде бірнеше қадам баса алатындықтан, мұндай адамдар да электрлік мүгедектер арбасын алуға лайық деп есептелмейді. Мүгедектер құқығын қорғау тобы әртүрлі Medicare осы саясатты өзгертуге шақырып отыр. Medicare-ге жарамды адамдар скутердің Medicare-ге бекітілген құнының 80%-ын қайтара алады. Мұндай шектеулер Канаданың кейбір провинцияларында да қолданылады. Мысалы, Онтарионың көмекші құрылғылар бағдарламасынан ішінара қаржыландыру алу үшін пайдаланушы скутерді өз үйінде пайдалану қажеттілігін көрсетуі керек. Скутерлер орташа үйдің ішінде пайдалануға тым үлкен. Ұлыбританиядағы NHS мүгедектер арбасын беруге қатысты ұқсас шектеулер бар: қолмен басқарылатын мүгедектер арбалары тек қашықтықты жүре алмайтын адамдарға ғана тағайындалады. Олар аздап жүре алатын немесе аздап жылжи алатын адамдарға қол жетімді емес, тіпті бұл қабілет бірнеше қиын қадаммен шектелген болса да. Бұл мүгедектерге үйден шығуға, азық-түлік сатып алуға және өмір сүруге мүмкіндік бермейді. Пациенттер жеке тәуелсіздік төлемі арқылы электрлік креслоға немесе скутерге лайықты екенін анықтау үшін 8 айға созылатын мүгедектікті бағалау процесінен өтуі керек. Бұл әдіс 65 жастан асқан адамдарға қол жетімді емес. Кейбір пайдаланушылар электрлік кресломен жақсы қызмет көрсетуге болатындықтан, скутерді арзан балама ретінде жеке сатып алады. Алайда, скутер үйге кірмейді, сондықтан оны үй ішінде пайдалануға болмайды. Үйден тыс жерлерде электрлік креслолар тегіс емес жерде жақсы жұмыс істемейді. Бірақ олар тегіс асфальтталған қалаларда жұмыс істей алады.

Құқықтық мәселелер

Ұлыбританияда мобильділік скутерлері мемлекеттік субсидиямен қол жетімді, бірақ тек 65 жасқа дейінгілер үшін, олар PIP (Жеке тәуелсіздік төлемі) бағалауы кезінде "жоғары мобильділік қажеттіліктері" бар деп табылса. Заңдық мақсаттарда олар 1988 жылғы "Жолдардағы мүгедектер көлік құралдарын пайдалану туралы" ережеде II немесе III сыныптағы мүгедектер көлік құралдары ретінде жіктеледі. II сыныптағы скутер жаяу жүргіншілер жолында пайдалану үшін ғана шектелуі керек, ал III сыныптағы скутер жол/автожолда пайдалану үшін шектелуі керек және жаяу жүргіншілер жолында пайдалану үшін қосымша жылдамдық шектегіші болуы тиіс. Ұлыбритания мен Еуроодақ арасындағы ең жоғары рұқсат етілген жылдамдық айырмашылығына байланысты (Ұлыбритания үшін және Еуроодақ үшін ), кейбір электрлік мобильділік скутерлері жылдамдық шектегіш қосқышымен жабдықталған. Алайда, Еуроодақ елдерінің пайдаланушылары өз елінде жүріп-тұра алатын көлік құралын тіркеуге құқылы, ал Ұлыбританиядағы мобильділік скутерінің пайдаланушылары мұны істей алмайды, егер көлік құралы қандай да бір жолмен жылдамдығынан асып кетсе, DVLA талаптарына сәйкес. 2010 жылдың наурызынан бастап скутерлерді пайдаланудың өсуіне заңның қалай бейімделу керектігін, жол жылдамдығын арттыруға рұқсат етуге және "мүгедектер көлігі" деген архаикалық терминге жаңасын табу туралы үкіметтік кеңес жүргізілуде. Қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтар мен қолданыстағы заңдар бойынша жауапкершілігі жоқ пайдаланушыларға қарсы қудалау мәселелеріне байланысты кеңес кезінде үшінші тарап сақтандыруын міндетті ету, пайдаланушыларға міндетті оқытуды енгізу және скутер пайдаланушыларын кеңінен жол қозғалысы заңнамасына қалай енгізу мәселелерін де қарастыру жоспарлануда. Электрлік мобильділік скутерлері медициналық көмек санатына жататындықтан, мұндай көлік құралын сатып алатын мүгедектер немесе созылмалы ауруы бар адамдар ҚҚС жеңілдіктеріне ие болуы мүмкін. Сонымен қатар, HMRC ҚҚС бойынша жеңілдіктермен сатып алынған тауарларға арналған кез келген қосалқы бөлшектер мен қызмет көрсетулер ҚҚС-сыз сатылуы тиіс деп мәлімдейді. Алайда, салық салу мақсатында пайдаланылуы мүмкін бөлшектер (мысалы, аккумуляторлар) ҚҚС-тан босатылмайды. efn|Бөлшектер мен аксессуарлар: "Аккумуляторлар сияқты жалпы пайдалануға арналған заттарға ҚҚС жеңілдігі қолданбастан, тіпті олар ҚҚС-сыз сатып алынған жабдықтарда пайдалануға арналған болса да". Канадада мобильділік скутерінің пайдаланушылары жаяу жүргіншілер ретінде жіктеледі және осылайша заңды түрде тротуарларды пайдалана алады. Бұл жіктеу дөңгелек диаметріне негізделген. Алайда, мобильділік скутері жүргізушісіз шамамен салмақтайды және ауыр жарақаттарға немесе өлімге әкелуі мүмкін. Пайдаланушылар тротуарда жаяу жүргіншілердің қасында жүргенде сақтық танытуы керек. Қалалық аймақтарда мобильділік скутерлерін пайдалану туралы алаңдаушылық пен тіпті наразылық күшейіп келеді, бұл жалпы мүгедектерге деген өсе түскен жауыздықпен байланысты. 2017 жылы саясаткер Джон Уильямстың әйелі Нэнси скутермен жарақаттанғаннан кейін Австралия Сенаты мобильділік скутерлері бойынша тергеу бастарды.