Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қозғалыс көмегі
Mobility aid
Қозғалыс скутері – физикалық кемістігі бар адамдарға қозғалыс көмегі ретінде қолданылатын электрлік жеке тасымалдау құралы. Көбінесе ол электрмен жүретін дөңгелекті креслоға қосымша болып табылады, бірақ мотоскутерге ұқсас. Моторы бар скутерлер микроқозғалыс құрылғылары ретінде жұмыс істейді және оларды көбінесе электрлік скутер немесе қозғалтқышты скутер деп атайды. Моторы жоқ скутерлер сирек кездеседі, бірақ олар дөңгелекті креслода жүретін адамдардың шамамен 60 пайызына, кем дегенде аяқтарын қозғала алатындарға арналған. Скутерді пайдалану себебі көбінесе аяқтармен байланысты проблемалар деп есептелсе де, оларды омыртқа жарақаттарынан неврологиялық ауруларға дейін әртүрлі жағдайлары бар адамдар қолданады. Қозғалыс скутерлері электрлік дөңгелекті креслолардан арзанға түседі, тегіс емес жерде жылжуы оңай және оларды қажеттілікке қарай өзгертуге болады. Бұл скутерлер жүруі қиын адамдарға арналған, бірақ олар әрқашан электрлік дөңгелекті креслоға мұқтаж болмайды. Оларды аралық қашықтыққа немесе ұзақ тұруға электрлік креслоға мұқтаж адамдар, сондай-ақ медициналық себептермен автокөлікті жүргізуге рұқсат етілмегендер де пайдаланады.
A mobility scooter is an electric personal transporter used as mobility aid for people with physical impairment, mostly auxiliary to a powered wheelchair but configured like a motorscooter. When motorized they function as micromobility devices and are commonly referred to as a powered vehicle/scooter, or electric scooter. Non motorized mobility scooters are less common, but are intended for the estimated 60% of wheelchair users who have at least some use of their legs. Whilst leg issues are commonly assumed to be the reason for using scooters, the vehicles are used by those with a wide range of conditions from spinal injuries to neurological disorders. Mobility scooters differ from power wheelchairs in that they are usually cheaper, somewhat easier to move across uneven ground, and are more customizable. These scooters are built for people who have trouble walking or getting around, but don't always need a power wheelchair. They are also used by people who do need a powerchair for intermediate distances or extended standing, or those not permitted to drive cars for medical reasons.
Тарих
Мобильді скутерге ең алғашқы ұқсас көлік 1954 жылы ұсынылды және Sears компаниясы оны электрлік мүгедектер арбасы деп таныстырды. Ол үлкен отырғышқа, өте үлкен батарея сыйымдылығына және үш дөңгелекті конструкцияға ие болды. Бірақ отырғышы мотоцикл отырғышына ұқсас болды, арқаға тіреуі болмады, сондықтан қаңқа-бұлшық ет аурулары немесе шаршау сияқты аурулардан зардап шегетін мүгедектерге қолайсыз болды. Ол коммерциялық сәттілікке жете алмады.
The first vehicle somewhat resembling a mobility scooter was introduced in 1954, and billed by Sears as an electric wheelchair. It bore a large seat, an extra large battery capacity and a three wheeled design. However the seat was shaped like a motorcycle seat which offered no back support making it unsuitable for disabled people suffering from common conditions such as skeletomuscular disorders or fatigue. It was not a commercial success.
Артықшылықтар
Көмекші және кішкентай электрлік скутерлер бүкіл әлемде қозғалыс қиындықтары бар адамдарға маңызды артықшылықтар ұсынады. Скутерлер, қолмен басқарылатын мүгедектер арбасын пайдалануға қажетті төзімділік немесе қол-білек икемділігі жетпейтін адамдар үшін пайдалы. Сонымен қатар, электрлік скутердің орындығын бұру, көптеген дәстүрлі мүгедектер арбаларындағы аяқ тіректерін жылжытудан әдетте оңайырақ. Жүйелік немесе бүкіл денеге мүгедектік әкелетін жағдайларға (жүрек немесе өкпе аурулары, көптік склероз, Элерс-Данлос синдромы, артриттің кейбір түрлері, семіздік және т.б.) шалдыққан, бірақ әлі де тұрып, бірнеше қадам баса алатын, тік отыра алатын және рульді басқара алатын адамдар үшін мобильді скутерлер өте тиімді. Көптеген пайдаланушылар үшін мобильді скутерлердің басты артықшылығы – олар нашар жасалған тротуарларды (сәл) жақсырақ еңсере алады, сонымен қатар автомобиль сатып алуға кеткен шығындар мен жүргізуші куәлігінің қажеті болмай, сауда жасаған заттарды тасымалдауға мүмкіндік береді. Кейбір адамдар мобильді скутерлерді ұнатады, себебі оларды дені сау адамдар кем мүгедектік белгісі деп қарастырады. Мобильді скутерлердің электрлі креслоларға қарағанда орташа қашықтықтағы артықшылығы – олардың үлкен дөңгелектері, қуатты моторлары және аспалары: бұл оларға тегіс емес жабындар мен тік көтерілістерді жақсырақ басқаруға мүмкіндік береді. Сондықтан мобильді скутерлер қала ішінде, бірақ қала сыртында автомобильге балама ретінде қолданылуы мүмкін; (үлкен дөңгелектері бар креслолардан басқа) электрлі креслолардың мұндай мүмкіндігі жоқ. Скутерлер мүгедектер арбасын толық алмастыра алмайды, керісінше, электрлі креслолардың қиындық көтеретін жерлерінде оңай жүреді. Алайда, электрлі креслолар, қоғамдық көлік жүйесіне сыйып қалу тұрғысынан, көптеген скутерлерден артықшылыққа ие. Скутерлер электрлі мүгедектер арбаларына қарағанда арзан болуы мүмкін. Соңғы кезде өндірушілер скутерлердің сыртқы түрін пайдаланушыларға ұнату үшін өзгертіп жатыр. Қазір скутерлердің кейбіреулері қысқа, жұқа, кішкентай автомобильдерге, ал енді біреулері мотоциклдерге ұқсайды. Бұл мобильді скутер пайдаланушыларының сезіміндегі жалақы мен барлық көліктердің кез келген ауа райына төтеп беру қажеттілігін көрсетеді, бұл әлі де көптеген мүгедектер үшін мәселе болып табылады.
Assistive and small sit down electric mobility scooters provide important advantages to people with mobility problems throughout the world. A scooter is useful for persons without the stamina or arm/shoulder flexibility necessary to use a manual wheelchair. Also, swiveling the seat of an electric scooter is generally easier than moving the foot supports on most conventional wheelchairs. A mobility scooter is very helpful for persons with systemic or whole body disabling conditions (coronary or lung issues, multiple sclerosis, ehlers danlos syndrome, some forms of arthritis, obesity, etc.) who are still able to stand and walk a few steps, sit upright without torso support, and control the steering tiller. A major selling point of mobility scooters for many users is that they are (slightly) better able to traverse poorly designed kerbs, whilst also being able to carry belongings such as shopping without the expense or license requirements of having a car. Some people say they like mobility scooters because they are assigned less disability stigma by abled people. The intermediate distance advantages of mobility scooters versus powerchairs is due to their bigger wheels, large motors and suspension systems: this gives them the ability to better handle uneven pavements and steeper hills. Mobility scooters can therefore be used as alternatives to the car within towns but outside cities; in ways that (aside from chairs with chunky powerwheel attachments) power wheelchairs cannot. Scooters are not replacements for wheelchairs; rather, they go easily over challenging ground where power wheelchairs struggle. Conversely, powerchairs have advantages over most scooters when it comes to fitting into accessible public transport systems. Scooters can be more affordable than powered wheelchairs. Recently, manufacturers have been modifying the appearance of scooters to appeal to users. There are now mobility scooters which look like short, thin, small cars, and others that look very much like motorcycles. This illustrates the stigma carried by mobility scooter users, and the requirement for all vehicles to handle all weather conditions which is still problematic for many disabled vehicles.
Шектеулер
Мобильді скутер мүгедектер арбасының қолмен күш салу қажеттігін азайтады, бірақ оның рульдік басқару механизмі тік отыру, иық және қол күшімен қатар, дененің жоғарғы бөлігінің қозғалмалылығын да талап етеді. Дельта руль бұл шектеулерді азайтуға көмектеседі. Көлік креслоларындағы қол тіреуіне орнатылған басқару пульті көптеген пайдаланушылар үшін ыңғайлырақ болуы мүмкін. Скутерлерде бас немесе аяқ тіреуіш сияқты денені қолдау мүмкіндіктері шектеулі. Олар пациентті орыннан төсекке ауыстыруды жеңілдету үшін көбінесе жасалмайды. Басқа кемшіліктері – ұзын корпусы, ол бұрылу радиусын шектейді және кейбір лифттерді немесе мүгедектер арбасына арналған лифттерді пайдалануды қиындатады. Ұзындығының артуы есіктерді ашуға арналған түймелерге немесе есік тұтқаларына қол жеткізуді қиындатуы мүмкін. Кейбір скутерлердің жерден арақашықтығы төмен болуы, қалаларда дұрыс жасалмаған тротуарлардың болмауы салдарынан кедергілерді айналып өтуді қиындатады. Үйде немесе қоғамдық орындарда тар кеңістікте жүріп өту де қиындық тудыруы мүмкін. Жаңа ғимараттар көбінесе қолжетімділік ерекшеліктерімен салынса да, Солтүстік Америкада скутердің ұзындығы мен кең бұрылу радиусы оларды пайдалануды қиындатуы мүмкін. Бұл ескі ғимараттарда жиі кездеседі, онда қолжетімділік құралдарын орнату кезінде компромисске келуге тура келеді. Мысалы, лифт мүгедектер арбасына арналған болса, скутерге тым кішкентай болуы мүмкін. Коридорлар тік бұрылыс жасау үшін тым тар болуы мүмкін. Немесе жуынатын бөлмелердегі "жекелендіру" қабырғалары кіруді шектеп, скутердің айналып өтуіне мүмкіндік бермейді. Алайда, скутерлер жуынатын бөлмелерде пациентті ауыстыруға арналған емес. Скутерді пайдалану үшін ең төменгі және ең жоғары салмақ талаптары да алаңдау тудыруы мүмкін. Бұл шектеулер кейбір мүгедектердің скутерді пайдалануына кедергі келтіруі мүмкін. Скутердің мүмкіндіктері модельге және өндірушіге байланысты өзгеруі мүмкін. Бір модельдің шектеулері барлық модельдерге қатысты емес. Жеке қажеттіліктер нақты модельдің қолайлылығына әсер етуі мүмкін. Жалпы алғанда, төрт дөңгелекті скутерлердің бұрылу радиусы үш дөңгелекті скутерлерге қарағанда үлкен. Сатып алушы скутердің пайдаланушының ортасында жиі кездесетін кедергілерге сәйкес келетінін анықтау үшін ұзындығын, енін, бұрылу радиусын және жерден арақашықтығын салыстыруы керек. Қазіргі уақытта АҚШ-та Medicare, егер адам "өз үйінде" креслоны пайдалану қажеттілігі болмаса, электрлік мүгедектер арбасын мақұлдамайды, тіпті оның медициналық қажеттіліктері скутерді пайдалануды шектесе де. Мысалы, екі иығы мен қолында ауыр артрит бар адам скутерді пайдалануға қолайлы емес, бірақ ол өз үйінде бірнеше қадам баса алатындықтан, мұндай адамдар да электрлік мүгедектер арбасын алуға лайық деп есептелмейді. Мүгедектер құқығын қорғау тобы әртүрлі Medicare осы саясатты өзгертуге шақырып отыр. Medicare-ге жарамды адамдар скутердің Medicare-ге бекітілген құнының 80%-ын қайтара алады. Мұндай шектеулер Канаданың кейбір провинцияларында да қолданылады. Мысалы, Онтарионың көмекші құрылғылар бағдарламасынан ішінара қаржыландыру алу үшін пайдаланушы скутерді өз үйінде пайдалану қажеттілігін көрсетуі керек. Скутерлер орташа үйдің ішінде пайдалануға тым үлкен. Ұлыбританиядағы NHS мүгедектер арбасын беруге қатысты ұқсас шектеулер бар: қолмен басқарылатын мүгедектер арбалары тек қашықтықты жүре алмайтын адамдарға ғана тағайындалады. Олар аздап жүре алатын немесе аздап жылжи алатын адамдарға қол жетімді емес, тіпті бұл қабілет бірнеше қиын қадаммен шектелген болса да. Бұл мүгедектерге үйден шығуға, азық-түлік сатып алуға және өмір сүруге мүмкіндік бермейді. Пациенттер жеке тәуелсіздік төлемі арқылы электрлік креслоға немесе скутерге лайықты екенін анықтау үшін 8 айға созылатын мүгедектікті бағалау процесінен өтуі керек. Бұл әдіс 65 жастан асқан адамдарға қол жетімді емес. Кейбір пайдаланушылар электрлік кресломен жақсы қызмет көрсетуге болатындықтан, скутерді арзан балама ретінде жеке сатып алады. Алайда, скутер үйге кірмейді, сондықтан оны үй ішінде пайдалануға болмайды. Үйден тыс жерлерде электрлік креслолар тегіс емес жерде жақсы жұмыс істемейді. Бірақ олар тегіс асфальтталған қалаларда жұмыс істей алады.
While a mobility scooter eliminates much of the manual strength problems of an unpowered wheelchair, its tiller steering mechanism still requires upright posture, shoulder and hand strength, and some upper body mobility and strength, although the delta tiller goes some way to alleviate these constraints. The arm rest mounted controller typical of powerchair designs may be more suitable for many users. Scooters also have fewer options for body support, such as head or leg rests. They are rarely designed for ease of patient transfer from seat to bed. Other drawbacks include longer length, which limits their turning radius and ability to use some lifts or wheelchair designed access technologies such as kneeling bus lifts. The longer length may also make it difficult to reach door opener buttons or doorknobs. Some mobility scooter have low ground clearance which can make it difficult to navigate certain obstacles, such as travelling in cities without proper curb cuts (aka dropped kerbs). Navigating in restricted spaces, whether in the home or in public spaces and buildings, can also be a problem. While new public buildings are usually designed with accessibility features, at least in North America, the longer length and wider turning radius may make it difficult to use them. This is a greater problem in older buildings which may have had to make compromises in retrofitting accessibility aids. For example, an elevator or lift may be adequate for a wheelchair, but too short for a mobility scooter. Hallways may be too narrow to make a right angle turn. Or the "privacy" wall in most washrooms may restrict the entry so that the scooter cannot maneuver around it. However mobility scooters do not have the patient transfer capability to be used inside washrooms anyway. The weight minimum and limitations may be cause for concern as well with the minimum weight requirement being and the maximum being between depending on the make. These limitations may prevent some disabled individuals from using scooters. In addition, scooter limitations may vary depending on model and manufacturer. A limitation of one make/model does not necessarily carry over to all. Individual needs may affect the suitability of a particular model. In general, four wheel scooters have a larger turning radius than three wheel scooters. In particular, a purchaser should compare length, width, turning radius and ground clearance to ensure the scooter will fit with most commonly encountered obstacles in the user's environment. Currently in the United States, Medicare will not approve a power wheelchair for persons who do not need to use the chair "inside their own home", even if their medical needs restrict the use of a mobility scooter. For example, a person with severe arthritis of both shoulders and hands may not be the best candidate for a scooter, but because they can walk a few steps in their own home, such persons are not seen as approved candidates for a power wheelchair either. Various disability rights groups are campaigning for Medicare to change this policy. For those who do qualify for Medicare, they can reimburse up to 80% of the Medicare allowable value of the scooter. Such restrictions are also applied in at least some Canadian provinces. For example, to be eligible for partial funding by the Ontario Assistive Devices Program, the user must need the scooter for use in their own home. Scooters are too big to be used inside the average home. Similar restrictions on NHS powerchair provision exist in the UK; manual wheelchairs are only prescribed for users who cannot walk any distance at all. They are not available to people who can shuffle or walk a little way even if that ability is limited to just a few painful steps. This means leaves people who become disabled with no way go to out of the house; no way to buy food; no way to live. Patients must go through an extended disability assessment process of around 8 months to find out if they are judged to be deserving of a powerchair or scooter through Personal Independence Payment. This route is also not available to people over 65. It is claimed that some users who might be better served by a powerchair are privately procuring a mobility scooter as a cheaper substitute. However mobility scooters do not fit inside a house and so cannot be a substitute there. Outside of the house most powerchairs do not do well over uneven ground. They can however operate in smooth paved cities.
Құқықтық мәселелер
Ұлыбританияда мобильділік скутерлері мемлекеттік субсидиямен қол жетімді, бірақ тек 65 жасқа дейінгілер үшін, олар PIP (Жеке тәуелсіздік төлемі) бағалауы кезінде "жоғары мобильділік қажеттіліктері" бар деп табылса. Заңдық мақсаттарда олар 1988 жылғы "Жолдардағы мүгедектер көлік құралдарын пайдалану туралы" ережеде II немесе III сыныптағы мүгедектер көлік құралдары ретінде жіктеледі. II сыныптағы скутер жаяу жүргіншілер жолында пайдалану үшін ғана шектелуі керек, ал III сыныптағы скутер жол/автожолда пайдалану үшін шектелуі керек және жаяу жүргіншілер жолында пайдалану үшін қосымша жылдамдық шектегіші болуы тиіс. Ұлыбритания мен Еуроодақ арасындағы ең жоғары рұқсат етілген жылдамдық айырмашылығына байланысты (Ұлыбритания үшін және Еуроодақ үшін ), кейбір электрлік мобильділік скутерлері жылдамдық шектегіш қосқышымен жабдықталған. Алайда, Еуроодақ елдерінің пайдаланушылары өз елінде жүріп-тұра алатын көлік құралын тіркеуге құқылы, ал Ұлыбританиядағы мобильділік скутерінің пайдаланушылары мұны істей алмайды, егер көлік құралы қандай да бір жолмен жылдамдығынан асып кетсе, DVLA талаптарына сәйкес. 2010 жылдың наурызынан бастап скутерлерді пайдаланудың өсуіне заңның қалай бейімделу керектігін, жол жылдамдығын арттыруға рұқсат етуге және "мүгедектер көлігі" деген архаикалық терминге жаңасын табу туралы үкіметтік кеңес жүргізілуде. Қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтар мен қолданыстағы заңдар бойынша жауапкершілігі жоқ пайдаланушыларға қарсы қудалау мәселелеріне байланысты кеңес кезінде үшінші тарап сақтандыруын міндетті ету, пайдаланушыларға міндетті оқытуды енгізу және скутер пайдаланушыларын кеңінен жол қозғалысы заңнамасына қалай енгізу мәселелерін де қарастыру жоспарлануда. Электрлік мобильділік скутерлері медициналық көмек санатына жататындықтан, мұндай көлік құралын сатып алатын мүгедектер немесе созылмалы ауруы бар адамдар ҚҚС жеңілдіктеріне ие болуы мүмкін. Сонымен қатар, HMRC ҚҚС бойынша жеңілдіктермен сатып алынған тауарларға арналған кез келген қосалқы бөлшектер мен қызмет көрсетулер ҚҚС-сыз сатылуы тиіс деп мәлімдейді. Алайда, салық салу мақсатында пайдаланылуы мүмкін бөлшектер (мысалы, аккумуляторлар) ҚҚС-тан босатылмайды. efn|Бөлшектер мен аксессуарлар: "Аккумуляторлар сияқты жалпы пайдалануға арналған заттарға ҚҚС жеңілдігі қолданбастан, тіпті олар ҚҚС-сыз сатып алынған жабдықтарда пайдалануға арналған болса да". Канадада мобильділік скутерінің пайдаланушылары жаяу жүргіншілер ретінде жіктеледі және осылайша заңды түрде тротуарларды пайдалана алады. Бұл жіктеу дөңгелек диаметріне негізделген. Алайда, мобильділік скутері жүргізушісіз шамамен салмақтайды және ауыр жарақаттарға немесе өлімге әкелуі мүмкін. Пайдаланушылар тротуарда жаяу жүргіншілердің қасында жүргенде сақтық танытуы керек. Қалалық аймақтарда мобильділік скутерлерін пайдалану туралы алаңдаушылық пен тіпті наразылық күшейіп келеді, бұл жалпы мүгедектерге деген өсе түскен жауыздықпен байланысты. 2017 жылы саясаткер Джон Уильямстың әйелі Нэнси скутермен жарақаттанғаннан кейін Австралия Сенаты мобильділік скутерлері бойынша тергеу бастарды.
In the UK, mobility scooters are available with government subsidy under the Motability scheme; but only to under 65s judged as having 'high mobility needs' during the PIP (Personal Independence Payment) assessment. For legal purposes they are classified by the Use of Invalid Carriages on Highways Regulations 1988 as either Class II or Class III Invalid Carriages. A Class II scooter must be limited to for use on a footway only, while a Class III scooter must be limited to for road/highway use and have an additional limiter for footway use. To be road safe in both UK and EU due to difference in maximum legal speed ( for UK and for EU), some electric mobility scooters come with speed limiter switch. However, while users of EU countries can register the vehicle which can travel in their own country, users of UK mobility scooters will not be able to do so, if the vehicle in any way can reach more than speed, as stated by DVLA requirements regarding mobility scooters. as of March 2010 a government consultation is underway to determine how the law should adapt to increasing scooter use, whether higher road speeds should be allowed and on a replacement for the archaic term "invalid carriage". Due to concerns over safety issues and problems with bringing prosecutions against irresponsible users under existing laws, the consultation will also consider whether to make third party insurance mandatory, consider the introduction of compulsory training for users and discuss how to bring scooter users under wider road traffic legislation. Because electric mobility scooters fall under the category of medical aid, when making a purchase of such vehicle, people with disability or long term illness might be eligible for VAT Relief. In addition HMRC states that any spare parts and servicing for goods purchased on VAT relief should also be sold without VAT. However parts which could be used for taxable purposes (such as batteries) are not VAT free. efn|Parts and Accessories: "VAT relief does not apply to general use items such as batteries even if they’re being bought for use in equipment that was bought VAT free." In Canada, mobility scooter users are classified as pedestrians and thus may legally use sidewalks for travel. This classification is based on wheel diameter. However, a mobility scooter weighs approximately without the driver and can cause serious injury or death. Users must take care while driving around pedestrians on sidewalks. There is growing concern, and even hostility, about the use of mobility scooters in crowded urban areas. tied to a growing hostility towards disabled people more generally. An Australian Senate enquiry into mobility scooters was announced in 2017, after politician John Williams' wife Nancy was injured by one.