Кіріспе

Голландиялық футуролог Фредерик Лодевик Полак (21 мамыр 1907 жылы Амстердамда дүниеге келген, 17 қыркүйек 1985 жылы Вассенарда қайтыс болған) – болашақты зерттеу саласының голландиялық негізін қалаушылардың бірі. Ол еңбегінде «Болашақтың бейнесі» атты классикалық туындысында, ойдағы балама болашақтардың орталық рөлі туралы теориялық тұжырымдамаларын жасағандығы үшін бұл салада кеңінен танымал.

Өмір және жұмыс

Полак – скрипка жасаушы және Концертгебу оркестрінің концертмейстері Александр Полактың, сондай-ақ алғашқы үй шаруашылығы бюджет бюросын құрған Джанет Киктің ұлы. Ол Амстердамда құқық және экономика мамандықтарын оқыды, Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Нидерландыдағы ірі дүкендер желісінің директорлар кеңесіне мүше болды. 1936 жылы ол ақын Луиза Мурға үйленді. Еврей болғандықтан, Полак соғыс жылдарында жасырынып, философия ғылымдарының кандидаты (PhD) диссертациясын дайындады. Соғыстан кейін ол Нидерландының Орталық жоспарлау бюросының қызметкері және басқарушы директоры, Білім министрінің (Өнер және ғылым) жеке кеңесшісі, Нидерланд үкіметінің толық жұмыспен қамту жөніндегі кеңесшісі, Роттердам Эразм университетінің әлеуметтану профессоры және Твенттегі (Нидерланды) өнеркәсіптік ұйымның басқарушы директоры болды. Полак (социал-демократиялық) Еңбек партиясының сенаторы болды, кейін DS70 саяси партиясының негізін қалаушылардың бірі атанды. Полак 1946 жылы философия бойынша үздік дипломмен бітірді, ал 1947 жылы ғылым мен болашақ қоғамның эволюциясы туралы диссертациясын қорғағаннан және ашылу лекциясын оқығаннан бастап, адам мен қоғамның болашағына толыққанды берілді. Футурология саласында көптеген жарияланымдардың авторы, Полак ЮНЕСКО, Форд қоры және Еуропа Кеңесінен стипендия алды, сондай-ақ оның екі томдық «Болашақтың бейнесі» кітабы үшін сыйлыққа ие болды. Ол Teleac (Нидерланд теледидар академиясы) ұйымының негізін қалаушы және бірінші президенті, Эразм сыйлығы қорының негізін қалаушы және вице-президенті, сондай-ақ Нидерландыдағы көптеген компаниялар үшін ұзақ мерзімді жоспарлау жөніндегі ғылыми кеңесші болды. Ол Нидерландыда ұзақ мерзімді болашақты зерттеу және дамыту институтын құруға қатысты, сонымен қатар Технологияны бағалау жөніндегі халықаралық қоғамның бас хатшысы қызметін атқарды.

Қабылдау

2005 жылы Руд ван дер Хелмнің мақаласында былай делінген: «Болашақты зерттеу саласын қалыптастырушылардың бірі – голланд социологы Фред Полак есімді тұлға ең аз танымал. Оны әлі де бірнеше белгілі футуристер еске алады, бірақ Полак идеяларының қалыптасуы туралы аз ғана жазылған, және біз анықтағанша, ешқандай ретроспективтік еңбек жарияланбаған. Бүгінде Полак көбінесе өзінің «Болашақтың бейнесі» атты шедевр еңбегімен танымал, ол – қиял арқылы құрылған болашақ пен мәдениет динамикасы арасындағы байланысты зерттейтін әсерлі мәдени-тарихи зерттеу. Ол өте жаңашыл ойшыл болған, бірақ оның жұмысы тұрақты емес: оның энциклопедиялық және білімді стилі терең және беткей талдауларға соқтырды. Оның 1950-1960 жылдардағы ерте еңбектері әлі де құнды дереккөз болып табылады, бірақ оның көптеген идеяларын сақтықпен қарастыру керек. Дегенмен, оның 1970-ші жылдардағы кейінгі еңбектері болашақты зерттеуге қатысты сын тұрғысынан қараумен үйлеспейді».