Кіріспе

Кредиттік картаның пайыздық сымқысы – кредиттік карта эмитенттерінің табыс табуының бір жолы. Карта эмитенті – тұтынушыға (карта иесіне) төлемдер жасау және банктерден бірден ақша қарыз алу үшін түрлі төлем алушылармен қолданылатын карта немесе шот нөмірін беретін банк немесе несие одағы. Банк төлем алушыға ақша төлейді, содан кейін карта иесінен қарыз алған ақшаның сақталу мерзімі үшін пайыздық сымқы алады. Карта иелері қарыз алған ақшаны келісім бойынша уақтылы төлемесе, банктер шығынға ұшырайды. Сондықтан, карта иесінің кредиттік тәуекелі туралы барлық ақпарат негізінде пайыздық сымқыны дұрыс есептеу карта эмитентінің табыстылығы үшін өте маңызды. Банктер қандай пайыздық мөлшерлеме ұсынатынын шешу үшін, әдетте, ұлттық және халықаралық (қажет болған жағдайда) кредиттік бюролардың мәліметтерін тексеріп, карта иесі болып тілек білдірушінің басқа банктердегі қарыз алу тарихын анықтайды, сондай-ақ өтініш берушінің қаржылық жағдайын жан-жақты зерттейді және құжаттап алады.

Пайыздық мөлшерлемелері

Пайыздық мөлшерлемелер кең ауқымда өзгереді. Кейбір несие карталары жылжымайтын мүлікпен кепілдендірілген және АҚШ-та 6-12% (2005) дейін төмен болуы мүмкін. Типик несие карталарының пайыздық мөлшерлемесі АҚШ-та 7-36% аралығында, бұл банктің тәуекелді бағалау әдістеріне және қарыз алушының несие тарихына көп байланысты. Бразилиядағы пайыздық мөлшерлемелер көптеген дамушы елдердегі орташа көрсеткіштен (шамамен 200%, Economist, 2006 жылғы мамыр) 50%-ға жоғары. Бразилиялық банк жаңа шот иесіне Visa немесе MasterCard шығарған жағдайда жылдық пайыздық мөлшерлеме 240%-ға дейін жетеді, инфляция жылдық көрсеткіш бойынша өскеніне қарамастан (Economist, 2006 жылғы мамыр). Banco do Brasil жаңа есепшотының иелеріне Visa және MasterCard несиелік шоттарын жылдық 192% пайызбен ұсынды, ал тұрақты кірісі мен мүлігі бар адамдарға мөлшерлемелер аздап төмен болды (2005 жылғы шілде). Бұл жоғары пайыздық шоттар әдетте өте төмен несие лимитін ұсынады (40-400 АҚШ доллары). Олар сондай-ақ төлем мерзіміне дейін пайызсыз кезең ұсынады, бұл оларды ликвидтілік шоты ретінде пайдалануға ыңғайлы етеді, яғни көптеген тұтынушылар оларды тек айлық бюджет шегінде тауарлар сатып алу үшін пайдаланады және оларды әдетте әр ай сайын толық төлейді. 2016 жылғы тамыз айының мәліметтері бойынша, Бразилиядағы пайыздық мөлшерлеме жылына 450%-ға дейін жетеді.

Пайыздық мөлшерлемелерді есептеу

АҚШ-тағы көптеген кредит карталары номиналды жылдық пайыздық ставканы (APR) күнделікті немесе кейде (әсіресе бұрын) ай сайын күрделендірілген түрде көрсетеді, бұл екі жағдайда да тиімді жылдық ставкамен (EAR) бірдей емес. «Жылдық» дегеніне қарамастан, APR тұрақты баланс бойынша бір жыл ішінде төленген пайыздық мөлшерлемеге тікелей сілтеме емес. Бір жылдық пайыздық мөлшерлемеге тікелей сілтеме – EAR. APR-ді EAR-ға айналдырудың жалпы формуласы , мұнда – EAR кезеңіне шаққандағы APR күрделендірілу кезеңдерінің саны. Күнделікті 12,99% APR-мен көрсетілген әдеттегі кредит картасы үшін бір жылдық EAR 13,87%-ды құрайды; ал ай сайын күрделендірілген жағдайда бір жылдық EAR 13,79%-ды құрайды. Жылдық негізде, ай сайын күрделендірілген бір жылдық EAR күнделікті күрделендірілген EAR-дан әрқашан төмен болады. Дегенмен, жеке есептесу кезеңдеріндегі олардың арақатынасы APR-ға және есептесу кезеңіндегі күндер санына байланысты. Мысалы, жылына он екі есептесу кезеңі, 365 күн және 12,99% APR болған жағдайда, егер есептесу кезеңі 28 күн болса, айлық күрделендіру бойынша есептелген мөлшерлеме күнделікті күрделендіру бойынша есептелген мөлшерлемеден жоғары болады (айлық күрделендіру бойынша есептелген мөлшерлеме күнделікті күрделендіру бойынша есептелген мөлшерлемеден жоғары). Бірақ 31 күндік есептесу мерзімі үшін рет кері болады (кем). Жалпы алғанда, 1000 доллардан 30 000 долларға дейінгі несие лимиті бар орта таптық карта иелеріне қолжетімді кредит карталар қаржылық төлемдерді күнделікті күрделендірілген айнымалы пайызбен дәл тең әдістермен есептейді, бірақ пайыздар шотқа есептесу циклының соңына дейін жазылмайды. АҚШ-тың 29,99% жоғары жылдық ставкасы он екі есептесу кезеңі мен 365 күнді ескере отырып, күнделікті күрделендіру үшін 34,96% және ай сайынғы күрделендіру үшін 34,48% тиімді жылдық мөлшерлемеге ие. Prosper (2005) ұсынған 1-кестеде АҚШ және Ұлыбританияның үш негізгі несие бюросының бірі (Ұлыбританиядағы Equifax және АҚШ және халықаралық деңгейде TransUnion) Experian деректері көрсетілген. (Деректер нақты төлемді несиелерден [жабық несиелер] алынған, бірақ кредиттік карталар бойынша несиелерге де шамамен сәйкес келеді [ашық несиелер]). Кестеде әртүрлі кредиттік рейтингтері бар қарыз алушылардан түскен шығын мөлшерлемелері көрсетілген. Күтілетін табыс деңгейін алу үшін несие беруші күтілетін шығын мөлшерлемесіне қосып, пайыздық мөлшерлемені анықтайды. Жеке қарыз алушылардың жағдайы әртүрлі болғанымен, несие берушілер қарыз алушылардың жалпы алғанда бұрынғы кредиттік көрсеткіштерімен бірдей төлем мінез-құлқын көрсетуге бейім екенін болжайды. Банктер содан кейін осы сияқты деректерді және карта иесінің өтінішінен және тарихынан жинаған басқа деректерді пайдалану арқылы басқа банктермен бәсекеге қабілетті болып, қарыз алушыларды тартатын пайыздық мөлшерлемені анықтау үшін талдау жасайды және пайданы қамтамасыз етеді. Қарыздың табысқа қатынасы (DTI) пайыздық мөлшерлемені анықтау үшін тағы бір маңызды фактор болып табылады. Банк оны қарыз алушының қарыз бойынша міндетті ең төменгі төлемдерін қосып, карта иесінің табысына бөлу арқылы есептейді. Егер ол белгіленген мөлшерден артық болса (мысалы, осы мысалда 20%), онда осы өтініш берушіге берілген несиелер осы кестеде көрсетілгеннен жоғары тәуекел ретінде қарастырылады. Бұл шығын мөлшерлемелері несие берушілердің өндіріп алу бойынша төлемдерден, яғни дефолттан кейін қарыздарды өндіріп алудан не қарыздарды үшінші тұлғаларға одан әрі өндіріп алу үшін сатудан алынған кірістерді, қарыздар сомасының бір бөлігін қамтиды. +1-кесте: 2004 жылғы төлемді несиелер бойынша күтілетін өтелмеу шығындарының мөлшерлемелері берілген кредиттік рейтингтер мен 20% DTI Experian баллы бойынша Жылдық күтілетін шығын мөлшерлемесі (кредит сальдосының %-ы ретінде) 760+ төмен тәуекел 0.2 720–759 0.9 680–719 1.8 640–679 3.3 600–639 6.2 540–599 11.1 540 жоғары тәуекел 19.1 Кредиттік рейтинг жоқ деректер жоқ (несие беруші өз бетімен жұмыс істейді) Диаграмманы несие беру үшін пайдалану үшін инвестициядан күтілетін пайда мөлшерлемесін (X) анықтаңыз және оны диаграммадан күтілетін шығын мөлшерлемесіне қосыңыз. Бұл сома күтілетін табысқа жету үшін қарыз алушымен келісімшарт жасалуы тиіс пайыздық мөлшерлеменің шамамен тең.

Бір-бірімен байланысты алымдар

Банктер көптеген басқа да алымдарды қабылдайды, олар пайыздан түсетін төлемдермен күрделі байланыста болады (өйткені олар осы жиыннан пайда табады), соның ішінде саудагерлер мен карта иелері төлейтін транзакциялық алымдар және айыппұлдар, мысалы, белгіленген кредиттік лимиттен аса қарыз алу немесе ең төменгі төлемді уақтылы жасамау үшін. Банктер несиелік картадан түсетін кірістің қанша пайызы пайыздық төлемдерден түсетіні бойынша (олардың маркетингтік стратегиясына байланысты) әртүрлі болады. Типикалық Ұлыбританиялық карта шығарушының 80%-дан 90%-ға дейінгі кірісі пайыздық төлемдерден түседі. Ал қалған 10% - төлемді өтеусіз қалдырудан түсетін алымдар.

Үлескерлік

Көптеген елдер алынатын пайыз мөлшерін шектейді (көбінесе өсімпұл заңдары деп аталады). Көптеген мемлекеттер пайыздық ставкаларды келісу, есептеу және жариялау жолдарын қатаң түрде реттейді. Кейбір елдер (особында мұсылмандық ықпалы бар елдер) пайыз алуға толығымен тыйым салады (және басқа тәсілдер қолданылады, мысалы, банк карта иесінің кәсіптік табысына сатып алынған сомаға сәйкес үлестік иелік құқығы беріледі).

Қарыз беру туралы заңдағы шындық

АҚШ-та пайыздарды есептеудің қалыпты қабылданған төрт әдісі бар, олар төмендегі «Пайыз есептеу әдістері» бөлімінде тізімделген. Бұл мәліметтер «Несие беру туралы ақиқат» заңының RegulationZ-де егжей-тегжейлі сипатталған. АҚШ эмитенттері үшін пайыздарды есептеу әдісін жариялау және оның әділ болу үшін жеткілікті түрде түсінікті болуы міндетті. Әдетте, бұл «Шумер жәшігі» арқылы жасалады, онда карта иесіне үміткерге стандартты форматта тарифтер мен шарттар жазбаша түрде ұсынылады. RegulationZ пайыздарды есептеудің төрт негізгі әдісін көрсетеді. Салыстыру мақсатында «күтілетін мөлшерлеме» – жыл ішіндегі орташа күндік қалдыққа қолданылатын жылдық пайыздық мөлшерлеме (APR), яғни банк берген нақты қалдық сомасына әрбір бизнес күнінің соңында есептелген пайыз. Дегенмен, RegulationZ-де көрсетілген әдістер ғана емес, пайыздарды есептеудің тек төрт белгіленген тәсілі бар. АҚШ эмитенттері карта иесінің келісімімен кез келген орынды әдіс бойынша пайыз алуға құқылы. RegulationZ пайыздарды сипаттау және есептеудің төрт (немесе, мүмкін, алты) «қауіпсіз бейім» әдісін егжей-тегжейлі сипаттайды. Егер эмитент осы әдістердің бірін пайдаланса, RegulationZ осы әдістің қысқаша сипаттамасын ұсынады, оны қолдануға болады. Егер несие беруші осы сипаттаманы пайдаланып, осылайша пайыз алса, оның жариялануы жеткілікті түрде түсінікті және әділ деп есептеледі. Әйтпесе, қолданылған әдісті түсіндіруі керек. «Қауіпсіз бейім» анықтамаларының арқасында АҚШ несие берушілері осы әдістерді пайдалануға және пайыз есептеу тәсілін сипаттауға бейім, себебі бұл оңай және заңнамалық талаптарға сәйкестік кепілдендірілген. Бұл тәсіл эмитенттерге де икемділік береді, пайыз есептеу әдісін жақсартады, соның салдарынан өнімнің маңызды ерекшелігі болып табылатын өнімдік ерекшеленуді арттырады.

Алдын ала төлеу үшін айыппұлдар

Келісілгеннен артық төлегені үшін айыппұл салуды көздейтін шарттар бұрын бөліп төлеу несиелері сияқты басқа бір несие түрінде жиі кездесетін, ал қазір несие карталары бойынша несиелерді реттейтін үкіметтерді қатты алаңдатады. Бүгінде, көбінесе қатаң заңдардың арқасында, көптеген карта берушілер ешқандай алдын ала төлем айыбын алмайды (пайызды есептеу әдісінен туындайтын айыптардан басқа). Бұл карта иелері кез келген уақытта қарызды толығымен өтеу арқылы оны "жабуға" мүмкіндігін білдіреді және олардан қарыз алынған кезеңге есептелген пайыздық төлемнен артық ештеңе талап етілмейді.

Несиелерді жою

Карта иелері банктің несиелерін жоюына немесе шарттарын өзгертуіне көбінесе таңғалады. Көптеген карта берушілерге (заң шегінде) кез келген уақытта пайыздық ставканы көтеруге рұқсат беріледі. Әдетте олар 30 немесе 60 күн бұрын жазбаша хабарлама беруі керек. Егер карта иесі жаңа ставка немесе шарттармен келіспесе, шоттың толығымен жабылуы күтіледі. Бұл көп жылдар бойы төлемдер жасауды жоспарлаған үлкен қарызы бар карта иесі үшін қиындық тудыруы мүмкін. Банктер сондай-ақ несиені жоюға және келісімшарт бойынша кез келген бұзушылық үшін барлық соманы дереу қайтаруды талап етуге құқылы, бұл тек қана кешіктірілген төлем немесе тіпті басқа банкке алынған несие бойынша бұзушылық сияқты қарапайым нәрсе болуы мүмкін (сонымен аталған "жалпы дефолт"). Кейбір жағдайларда қарыз алушы белгіленген мерзім ішінде шотты жапқанда, оны толығымен төлемеуге құқылы. Егер қарыз алушы шотқа жаңа операциялар жасамаса, онда ол жаңа шарттармен келіспеген болып саналады және ескі шарттар бойынша шотты төлей алады.

Орташа тәуліктік қалдық

Күнделікті есептелмеген қалдықтардың қосындысы циклдағы күндер санына бөлінеді, нәтижесінде осы кезең үшін орташа қалдық шығады. Бұл сома тұрақты коэффициентке көбейтіліп, есептелген сыйақы мөлшері анықталады. Алынған сыйақы, әр күнінің соңында есептелген сыйақыға тең, бірақ ол айына бір рет ғана негізгі сомаға қосылады. Бұл әдіс төртіншісінің ең оңайы болып табылады, себебі ол күтілетін сыйақы мөлшерлемесіне жуық немесе тең пайыздық мөлшерлеме береді.

Түзетілген қалдық

Есептеу циклының соңындағы қалдық пайыздық төлемді есептеу үшін белгілі бір коэффициентке көбейтіледі. Бұл күтілген пайыздық мөлшерлемеден төмен немесе жоғары нақты пайыздық мөлшерлемеге әкелуі мүмкін, себебі ол орташа күндік қалдық пен банктің берген ақшаның уақыт құнын ескермейді. Дегенмен, бұл бірнеше айға берілген ақшаны ескереді.

Бұрынғы баланс

Керісінше, алдыңғы есептік циклдің басындағы қалдық пайыздық коэффициентке көбейтіліп, соның нәтижесінде төлем мөлшері есептелінеді. Түзетілген баланс әдісі сияқты, бұл әдіс те күтілгеннен жоғары немесе төмен пайыздық ставкаға алып келуі мүмкін, бірақ екі толық циклдан астам уақыт бойы көтерілген қалдық күтілген ставка бойынша есептеледі.

Екі циклдегі орташа тәуліктік қалдық

Алдыңғы екі циклдің күндізгі баланстарының қосындысы қолданылады, бірақ осы сомаға тек ағымдағы цикл үшін ғана пайыз есептеледі. Бұл, уақыт өте қарыз алынған ақшаның нақты сомасын көрсетпейтін, күтілетін пайыздық төлемнен мүлдем өзгеше сомаға жарнамаланған ставканы қолдану арқылы нақты пайыздық төлемге әкелуі мүмкін. Уақыт өте қарыз алынған нақты ақшаға есептелген пайыз мөлшері ай сайын күрт өзгеруі мүмкін (орташа жылдық пайыздық ставка тұрақты болатын орнына). Мысалы, маусым, шілде және тамыз айларында күндізгі орташа балансы 100 доллар, 1000 доллар, 100 доллар болған карта иесі шілде айында 550 долларға пайыз есептеуге ие болады, бұл 1000 доллардан күтілетін пайыздың 55% ғана, ал тамыз айында қайтадан 550 долларға пайыз есептеледі, бұл сол айда нақты қарыз алынған ақшаға (100 доллар) күтілетін пайыздан 550% жоғары. Дегенмен, талдау көрсеткендей, барлық кезең бойы қарызда болып қалатын баланстағы пайыз (осы жағдайда 100 доллар) басқа әдістер сияқты күтілетін пайыздық ставкаға жақындасады, сондықтан өзгергіштік тек ай сайын өзгеретін баланста ғана болады. Сондықтан, пайыздық ставканы тұрақты және «күтілетін ставкаға» (күндізгі орташа баланс әдісімен берілгендей) жақын ұстап тұрудың кілті – балансты әр айда бірдей ұстау. Осы типтегі шотты пайдаланатын сақ естіген тұтынушы оны әр ай сайын толығымен төлейді немесе цикл соңында көптеген операцияларды жасап, цикл басында төлемдерді жүзеге асырады, осылайша пайыздық ставка бойынша күтілетін пайыздан артық пайыз төлеуден аулақ болады; ал корпоративтік карта иелері осы шотты ең жоғары ақша ағыны қажеттіліктері үшін талдау және пайдаланудың күрделі әдістеріне ие және жақсы бизнес жүргізу үшін «қосымша» пайыз төлеуге дайын. Осы әдіспен пайызды есептеу туралы көптеген жаңылыстар мен дұрыс емес ақпараттар бар. Тұтынушылар үшін оның күрделілігіне байланысты Motley Fool (2005) және Credit Advisors (2005) кеңесшілері тұтынушыларға осы әдіске өте сақтықпен қарауға кеңес береді (егер олар оны талдап, одан нақты пайда көре алмаса). Өзгермелі пайыздық ставкалардың шатастырғыштығына қарамастан, осы әдісті қолданатын банктың да себебі бар; ақша сомасын ай сайын өзгерту банктің стратегиялық мүмкіндік шығындарына әкеледі, өйткені олар күтпеген жерден қарыз алынған кезде ақша табу үшін активтерді түзетуі керек, ал ақша қайтарылған кезде оны не істеу керектігін табуы керек. Осыған байланысты, екі циклдың күндізгі орташа балансын өнеркәсіптік клиенттерге арналған электр энергиясының төлемақысына теңеуге болады, онда төлем нақты пайдаланудың орнына ең жоғары пайдалануға негізделген. Шындығында, осы пайыз есептеу әдісі жоғарыда айтылғандай, корпоративтік карта иелері үшін де жиі қолданылады. Бұл шоттардың несиелік лимиті әдеттегі тұтынушылық шоттарға қарағанда әлдеқайда жоғары (мыңдаған доллардың орнына ондаған немесе жүздеген мыңдаған доллар).

Күнделікті жинақтау

Ұлыбританияда күнделікті есептеу әдісі жиі қолданылады. Жылдық ставка 365-ке бөлінеді, нәтижесінде күнделікті ставка шығады. Әр күні шоттың қалдығы осы ставкаға көбейтіледі, ал цикл аяқталғанда шотқа есептелген жалпы сыйақы қосылады. Бұл әдістің нәтижесі теориялық тұрғыдан математикалық жағынан орташа күнделікті баланс әдісімен бір жыл ішінде бірдей болады, себебі сыйақы ай сайын есептеледі, бірақ күнделікті баланс бойынша жинақталады. Толық талдау көрсетсе, қолданылған егжей-тегжейлі есептеу процедурасы мен әр айдағы күндер санына байланысты тиімді сыйақы ай сайын орташа күнделікті баланс әдісімен салыстырғанда сәл төмен немесе жоғары болуы мүмкін. Алайда, жыл бойындағы әсер арбитражға минимал мүмкіндіктер ғана береді.

Әдістер мен маркетинг

Шындығында, әдістердегі айырмашылықтар көбінесе ең соңғы циклдың өзгеретін қалдығына әсер етеді (және циклдар арасында ауыстырылатын қалдықтар үшін де шамалы айырмашылықтар болады). Банктер мен тұтынушылар транзакциялық төлемдердің бар екенін біледі, ал банктер саудагерлерден әр транзакция үшін төлем алып, оның үстіне жаңа несие алып, банк бизнесін кеңейтеді. Сондықтан, ең соңғы циклдағы пайыздық ставка карта иесі мен банкқа түсетін басқа да кірістермен және пайдамен байланысты, мысалы, транзакциялық төлемдер, банкке транзакциялық комиссиялар, әрбір жаңа несие алу үшін маркетингтік шығындар (банк үшін бұл сатуға ұқсас) және жалпы карта иесінің қабылдауына жұмсалатын маркетингтік шығындар, бұл нарық үлесін арттыруға мүмкіндік береді. Демек, ең соңғы цикл үшін есептелетін ставка көбінесе ставканы максималды деңгейге жеткізуден гөрі, карта иесінің қабылдауына негізделген маркетингтік стратегияның нәтижесі болып табылады.

Банктік комиссиялар арбитражы және оның шектері

Жалпы алғанда, әдістер арасындағы айырмашылықтар күтілетін пайыздық мөлшерлемені есептеудегі дәлдік деңгейін көрсетеді. Дәлдік маңызды, себебі күтілетін мөлшерлемеден кез келген байқалатын айырмашылықты карта иелері (қай уақытта төлеуге және қай уақытта қарыз алуға болатынын өздері бақылай алады) теориялық түрде арбитраж арқылы пайдалана алады, бұл банктердің табыстылығын төмендетуі мүмкін. Бірақ, шындығында, транзакциялық шығындар, транзакциялық кірістер, қолма-қол ақша алу комиссиялары және несие лимиттері салдарынан әдістер арасындағы айырмашылықтар тривиальды болып табылады, карта иелерінің қабылдауы мен маркетингтік әрекеттерден басқа. Карта иелері күнделікті баланстарын басқару арқылы (мысалы, есептеу әдісіне байланысты айдың басында немесе соңында сатып алу немесе төлеу арқылы) жалпы шығындарына әсер ете алатыны белгілі, бірақ олардың осы арбитраждың көлемін ұлғайтып үлкен пайда табу мүмкіндігі өте шектеулі. Мысалы, картадан максималды соманы алу және есептеу әдістеріндегі кез келген арбитраждық айырмашылықты пайдалану үшін, карта иелері сол құнды затты нақты уақытта сатып алуы керек, ал күтілетін мөлшерлемеден шамалы математикалық айырмашылықты пайдалану үшін ғана бұл өте қиын болуы мүмкін. Бұл әрбір транзакцияға қосымша шығындарды тудырады, бұл кез келген пайданы жасырады. Несие лимиттері алынатын соманы, демек пайданы шектейді (маргіналды сомалар), ал банктер қолма-қол ақша алу комиссияларын ішінара еркін қозғалыстың көлемін шектеу үшін алады. (Комиссиясыз, карта иелері бірнеше қолма-қол ақша алу және төлемдер арқылы өздеріне тиімді күнделікті баланстарды құра алады).

Ақшалай мөлшерлеме

Көптеген банктер қолма-қол ақша немесе қолма-қол ақшаға ұқсас операциялар үшін жеке, жоғары пайыздық мөлшерлеме және қолма-қол ақша алу комиссиясы (алынған қолма-қол ақша сомасының 1-ден 5%-ға дейін) тартады (көптеген банктер мұны "квази-қолма-қол ақша" деп атайды). Мұндай операциялар көбінесе банк төлем иесінен транзакция үшін комиссия алмайтын жағдайларда болады, мысалы, банк немесе банкоматтан алынған ақша, казино фишкалары және мемлекетке жасалған кейбір төлемдер (сондай-ақ банк өз қалауынша ақша алмасуға ұқсас деп санайтын кез келген операция, мысалы, бірнеше инвойс бойынша төлем). Фактически, сатып алынған заттарға есептелген пайыздық мөлшерлеме банкке басқа табыстар есебінен субсидияланады.

Дефолт мөлшерлемесі

2000 және 2009 жылдар аралығында көптеген АҚШ банктерінде келісімшарт бойынша төлемді өтеусіз қалдыру мөлшерлемесі болды (АҚШ-та 2005 жылы 10-36% аралығында), бұл әдетте жайлы жылдық пайыздық мөлшерлемеден (APR) әлдеқайда жоғары. Мөлшерлеме тізімдегі шарттардың кез келгені орындалған жағдайда автоматты түрде қолданылады, оларға мыналар кіруі мүмкін: бір немесе екі кешіктірілген төлем, мерзімінен кейін немесе бір циклден асып кеткен кез келген сома, қайтарылған төлем (мысалы, жеткіліксіз қаражат чегі), кредиттік лимиттен асып кету (кейде банк комиссиясын қоса алғанда) және кейбір жағдайларда кредиттік рейтингтің төмендеуі немесе басқа кредитормен дефолт, банктің қалауынша. Фактически, карта иесі қарыз сомасы бойынша дефолт мөлшерлемесін төлеуге келіседі, егер тізімдегі барлық жағдайлар орын алмауына кепілдік берілмесе. Тек бір рет кешіктірілген төлем, тіпті кез келген шоттағы келісімсіз қателік, несие мерзімі бойы жүздеген немесе мыңдаған долларлық шығындарға әкелуі мүмкін. Бұл жоғары тиімді алымдар карта иелерін барлық кредиттік карталары мен есепшоттарының (кредиттік карта төлемдері жасалатын) қалдықтарын қадағалауға және үлкен резервтерді (қосымша ақша немесе қолжетімді ақша) сақтауға ынталандырады. Дегенмен, көптеген кредиттік карталар мен есепшоттарының дизайнында (1990 және 2005 жылдар аралығында зерттелген) "есепшот балансына иелік етудің" нақты дәлелінің болмауы осы "айып алымдарын" күрделі мәселеге айналдырады. 2009 жылы АҚШ-та қабылданған жаңа заңдар дефолт мөлшерлемелерін пайдалануды шектейді, сатып алынған тауарлар бойынша мөлшерлемені тек 60 күннен асып кеткен шоттарға ғана көтеруге рұқсат береді.

Өзгермелі мөлшерлеме

Көптеген несие карталарын шығаратын компаниялар белгілі бір экономикалық көрсеткіш, оны құрметті журнал жариялайды, негізінде мөлшерлеме береді. Мысалы, АҚШ-тағы банктердің көпшілігі күнтізбелік айдың басына дейінгі жұмыс күніне дейін Wall Street Journal газетінде жарияланған АҚШ-тың ең төменгі бағалау мөлшерлемесіне негізделген несие карталарын ұсынады. Мысалы, егер бағалау мөлшерлемесі 7,00% болса (2005 жылдың соңындағыдай), 9,99% плюс бағалау мөлшерлемесі 16,99% болады. Бұл мөлшерлемелерде тұтынушыны (немесе банкті) бағалау мөлшерлемесінің күрт өзгеруінен қорғау үшін әдетте келісімшарт бойынша белгіленген ең төменгі және ең жоғары шектеулер болады. Бұл есептерді бюджеттеу қиын болғанымен, теориялық тұрғыдан алғанда олар арзан болуы мүмкін, себебі банк нарықтың құбылу тәуекелін қабылдауға міндетті емес (бағалау мөлшерлемесі инфляция деңгейіне байланысты, ол несиелердің тиімділігіне әсер етеді). Тұрақты табысы бар немесе төлемдерін бақылау қажеттігі туындайтын тұтынушылар үшін тұрақты мөлшерлеме жақсырақ болуы мүмкін. Бұл мөлшерлемелер әртүрлі ұйымдардың саясатына қарай өзгеріп отыруы мүмкін.

Ауыстау мерзімі

Көптеген банктер әдеттегі пайыз есептеу әдісінен ерекшелік жасайды, яғни мерзіміне дейін төленген есептік шоттың сомасына пайыз есептелмейді. Банктердің түрлі талаптары бар. Кейде жеңілдік алу үшін есептік шотты екі ай қатарынан толық төлеу керек. Егер талап етілген сома төленбесе, стандартты пайыздық мөлшерлеме қолданылады. Бұл карта иелеріне төлем жасаудың ыңғайлылығы үшін несие карталарын пайдалануға мүмкіндік береді (бір айда бір чекпен төленетін жалғыз шот-фактура, көптеген жекелеген қолма-қол ақша немесе чек операцияларының орнына), соның арқасында олар ақшаны табыс әкелетін қорға салған күйде ұстай алады, оны шотты төлеу үшін жылжытуға дейін. Банк, іс жүзінде, төлем жасаудың ыңғайлылығын (карта иесі төлемесе, алымдар мен жаңа несие беруден түсетін табыс алу үшін), сондай-ақ несиенің өзін жарнамалайды.

Жеңімпаздық пайыздық мөлшерлемелері

Көптеген банктер өте төмен пайыздық мөлшерлеме ұсынады, көбінесе 0%, белгілі бір есептік циклдар үшін, белгілі бір субсальдолар бойынша – барлық сальдодан бастап, сатып алуларға немесе (басқа шоттарды төлеу үшін қолданылатын) сальдо аударуларға дейін, немесе тек несие берушіге тиесілі немесе оның серіктес дүкендерінде белгілі бір тауарларды сатып алу үшін. Мұндай "нөлдік пайыздық мөлшерлеме" ұсынатын кредит карталары, қатысушы бөлшек саудагерлерге тұтынушыларды несиеге көбірек сатып алуға ынталандырып, сату көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, банк несиелендірілген соманың артуы арқылы табысын көбейтуге, сондай-ақ, сатуға үлес қосқандығы үшін (кейбір жағдайларда карта иесінен емес, төлем алушыдан немесе сатушыдан) қосымша маркетингтік транзакция төлемін алуға мүмкіндік алады – бұл төлем кейде барлық пайыздық төлемге тең болуы мүмкін. Бұл ұсыныстар көбінесе күрделі болып келеді, сондықтан карта иесі ұсыныстың шарттарын мұқият зерттеуі, мүмкін, субсальдоны белгілі бір мерзімге дейін толығымен төлеуі, кері есептеу бойынша пайыздық мөлшерлеме есептелуіне жол бермеуі немесе ең төменгі төлемнен артық белгілі бір соманы ай сайын төлеуі (яғни, "пайызсыз" ең төменгі төлем) қажет болуы мүмкін. Субсальдолар мен ережелерді есептерде көрсету әдістері әртүрлі және көбінесе стандартталмаған. Мысалы, субсальдоларды банкпен салыстыру мүмкін болмайды (осы сальдолар бойынша дебеттік және кредиттік тізілімдердің болмауына байланысты), тіпті "цикл" терминінің (циклдер саны үшін) анықтамасы банктерде жазбаша түрде берілмейді. Банктер төлемдерді субсальдоларға автоматты түрде, көбінесе түсініксіз жолдармен бөліп береді. Мысалы, олар шарты бойынша, жоғары пайыздық сальдолардан бұрын, акциялық сальдоларды жабуы мүмкін (егер шот толығымен төленбесе, жоғары пайыздық мөлшерлеме есептелінеді). Бұл әдістер, карта иесіне күтілетін пайыздық мөлшерлемеден ақша үнемдеуге көмектесуден басқа, банктің нақты мөлшерлемесін жасыруға да септігін тигізеді. Мысалы, тұтынушылар нөл пайыз төлеп жатыр деп ойлауы мүмкін, бірақ күнделікті есептелген сома көбірек болуы мүмкін. "Акциялық" мөлшерлеме мерзімі біткеннен кейін, қалыпты сальдо аудару мөлшерлемесі қолданылады және пайыздық төлемдер едәуір өсуі мүмкін, тіпті сальдо аударуды бастағанға дейін болғаннан да жоғары болуы мүмкін.

Ұстаздық

Stoozing – бұл 0% пайыздық мөлшерлемемен ақша қарыздану, бұл мөлшерлеме әдетте несиелік карта компаниялары жаңа клиенттерге жеңілдік ретінде ұсынады. Алынған ақша жоғары пайыздық банктік шотқа салынды, осылайша алынған пайыз есебінен пайда табуға болады. Қарыз алушы (немесе "stoozer") 0% кезеңі аяқталуына дейін қарызды қайтарады. Қарыз алушыда әдетте төлеуге нақты қарыз болмайды, керісінше, оған берілген ақшаны пайыз табу үшін пайдаланады. Stoozing-ді арбитраждың бір түрі деп қарастыруға болады.

Сыйлық беру бағдарламалары

"Сыйлық бағдарламасы" термині – карта шығарушылардың карта иесімен транзакция ақысын бөлісу үшін жасалған ұсыныстарын (алғаш рет 1985 жылы Discover Card қолданған) білдіретін термин. Бұл бөлісу әртүрлі ойындар мен бонус бағдарламалары арқылы жүзеге асырылады. Карта иелері әдетте картаға жұмсалған әрбір доллар үшін бір "ұпай", "миль" немесе нақты цент (транзакцияның 1%) алады, сондай-ақ белгілі бір саудагерлерден немесе серіктес саудагерлерден сатып алу арқылы одан да көп ұпай жинауы мүмкін. Одан кейін олар қарызды төлей алады немесе ұпайларды әуе билеттеріне, каталогтағы тауарларға, төмен пайыздық мөлшерлемелерге, сыйлық карталарына немесе ақшаға айырбастай алады. Кейде ұпайларды әртүрлі банктердің өзара ынтымақтастық бағдарламалары арасында да алмастыруға болады, бұл оларды валютаға ұқсатады. Бұл бағдарламалардың құны соншалық, оларды толығымен әзіл деп қарауға болмайды, тіпті оларды валюталар жиынтығы деп санауға да болады. Осы біріктірілген "валюталардың" жалпы сомасы бүкіл әлемде АҚШ долларынан асып кетті және компанияларды тарату, сондай-ақ ажырасу мәселелерінде дау тудыруға себеп болады (Economist, 2005). Олардың жоғары инфляциялық екендігі және карта шығарушылардың қалауына (ұпай жиналғаннан кейін бағаны көтеру) тәуелді екендігі сынға ұшырайды. Көптеген карта иелері ұпай жинау үшін жаңа карта алады немесе картаны пайдаланады, бірақ кейін ұпайларды пайдалануды ұмытып қалады немесе қаламайды. Маркетинг және бәсекелестікке жаңа мүмкіндіктер ашса да, сыйлық бағдарламалары тұтынушыларға стандартты тәсілдермен (мысалы, АҚШ-тың қарыз туралы ақпарат беру заңына сәйкес) әртүрлі бәсекелестік пайыздық ұсыныстарды салыстыруға мүмкіндік бермейді, себебі бонус бағдарламасымен бірге басқа да маркетингтік тәсілдер арқылы жасалған қосымша шарттар, төлемдер мен пайдалар бар.