Кіріспе
Ирландиялық көпұлтты тұтынушылық несиелік есеп беру компаниясы
Experian – Дублин (Ирландия) қаласында штаб-пәтері орналасқан көпұлтты деректерді талдау және тұтынушылық несиелік есеп беру компаниясы. Experian 1 миллиардтан астам адам және кәсіпорны туралы ақпаратты жинап, қорытындылайды, оның ішінде 235 миллион жеке АҚШ тұтынушысы және 25 миллионнан астам АҚШ кәсіпорны бар. Ол Лондон қор биржасында тіркелген және FTSE 100 индексінің құрамына кіреді. Experian USPS мекенжайын растау бойынша серіктес. Ол TransUnion және Equifax қатарлы "Үш үлкен" кредиттік есеп беру агенттіктерінің бірі. Кредиттік қызметтерінен өзге, Experian бизнеске шешімдерді талдау және маркетингтік қолдау, соның ішінде жеке тұлғаны анықтау және нақты мақсатты аудиторияға бағыттау қызметтерін ұсынады. Оның тұтынушыларға арналған қызметтеріне кредиттік тарихқа онлайн қол жеткізу және алаяқтық пен жеке басын ұрлаудан қорғауға арналған өнімдер кіреді. Барлық кредиттік есеп беру агенттіктері сияқты, компания АҚШ заңнамасына сәйкес тұтынушыларға жыл сайын бір рет тегін кредиттік есеп беруге міндетті.
Тарих
Компанияның бастауы 1968 жылы TRW Inc. сатып алған және кейіннен TRW Information Systems and Services Inc. деп аталған Credit Data Corporation компаниясынан басталды. 1996 жылдың қарашасында TRW Experian-ды Bain Capital және Thomas H. Lee Partners компанияларына сатты. Бір айдан кейін екі компания Experian-ды Англияның Манчестер қаласындағы The Great Universal Stores Limited компаниясына сатты, бұл компанияның миллиондаған клиенттері тауарды несиеге сатып алатын (кейіннен GUS деп аталды). GUS өзінің несиелік ақпарат бизнесі CCN-ді Experian-мен біріктірді, ол сол кезде Ұлыбританиядағы ең ірі несиелік қызметтер компаниясы болды. 2006 жылдың қазан айында Experian GUS компаниясынан бөлініп, Лондон қор биржасына тіркелді. 2005 жылдың тамызында Experian Федералдық сауда комиссиясымен (FTC) бұрынғы келісімді бұзғаны туралы айыптаулар бойынша келісім жасады. FTC "тегін несиелік есеп" туралы жарнамалар Experian клиенттерінің Experian-ның 79,95 долларлық несиелік бақылау бағдарламасына автоматты түрде тіркелетінін жеткілікті түрде көрсетпегенін мәлімдеді. 2008 жылдың қаңтарында Experian Нотингемдегі кеңсесінде 200-ден астам жұмыс орнын қысқартатынын хабарлады. Experian 2009 жылдың 14 сәуірінде Канададағы қызметін тоқтатты. 2017 жылдың наурыз айында АҚШ Тұтынушыларды қаржылық қорғау бюросы Experian-ға тұтынушыларға дұрыс емес несиелік рейтинг бергені үшін 3 миллион доллар айыппұл салды. 2017 жылдың қазан айында Experian Clarity Services компаниясын сатып алды, бұл компания баламалы тұтынушы деректеріне маманданған несие бюросы.
Операциялар
АҚШ-та, басқа ірі кредиттік бюролар сияқты, Experian-ды негізінен Әділ несиелік есеп беру туралы заң (FCRA) реттейді. 2003 жылы қабылданған Әділ және нақты несиелік операциялар туралы заң FCRA-ға өзгеріс енгізіп, кредиттік бюроларға тұтынушыларға 12 айдың ішінде несиелік есептің бір тегін көшірмесін беруді міндеттеді. TransUnion және Equifax сияқты негізгі бәсекелестерінен өзгеше, Experian де тұтынушыларға тікелей несиелік есептерді ұсынады. Experian өзінің ақылы несиелік есеп беру қызметі FreeCreditReport.com-ды кеңінен таныстырады, және үш бюроның да тегін алуға болатын несиелік есептерді сатуы үшін сынға ұшырағаны және сотқа шағым түскені бар. Оның нарықты сегменттеу құралы Mosaic саяси партияларға сайлаушылардың топтарын анықтауға көмектеседі. Ұлыбританиялық нұсқасында 15 негізгі топ бар, олар 89 өте нақты санатқа бөлінген, "корпоративтік лидерлерден" бастап "алтын ұялы бос қалғандарға" дейін, тіпті жеке пошталық индекстерге дейін жіктеуге болады. Оны алғаш рет Лейборист партиясы қолданды, бірақ кейін Консерваторлар 2015 жылғы жалпы сайлау кампаниясында пайдаланды.
Жеке тұлғаларды ұрлаушыларға сату
2013 жылы вьетнамдық азамат Хью Минь Нго АҚШ Әділет департаментімен жүздеген мың АҚШ тұрғынының жеке басын анықтайтын мәліметтерін сатуға талпынғаны үшін айыпталды. Бұл мәліметтер Experian еншілес компаниясы және деректер жинақтаушысы Court Ventures-тен сатып алынған деген күдік болды. Алайда, Нго сотта сөйлегенде, ол жеке басын ұрлағандарға сатқан мәліметтердің іс жүзінде Experian немесе Court Ventures емес, Ресейдегі басқа бір хакерден алынғанын растады. Нго кейіннен орыс хакерден алған мәліметтерді Superget.info және Findget.me веб-сайттары арқылы қайта сатты, бұл сайттар жеке басты ұрлауға мүмкіндік берді. Осы сайттарда анонимді сатуға ұсынылған мәліметтерге жеке тұлғаның аты-жөні, мекенжайы, әлеуметтік қамсыздандыру нөмірі, туған күні, жұмыс орны, жұмыс стажы, штаттық жүргізуші куәлігінің нөмірі, анасының бойжеткен кезіндегі тегі, банк шоттарының нөмірлері, банк маршрутының нөмірлері, электрондық пошта шоттары және басқа да шоттардың парольдері кірді.
2020 жылғы деректерді бұзу
2020 жылы Experian компаниясы тағы бір деректер бұзушылығына ұшырағаны белгілі болды, бұл жолы Оңтүстік Африкада. Алғашқыда Experian оқиғаны тоқтатқан деп мәлімдеген, бірақ кейіннен бұл рас емес екені анықталды. 24 миллион оңтүстік африкалықтың және шамамен 800 мың кәсіпордың деректері жарияланды. Олардың 24 838-інің қаржылық ақпараты жарияланған.
2021 жылғы деректерді бұзу
2021 жылдың қаңтар айында Бразилияда жаңа деректер ағыны анықталды, оның көзі Experian компаниясының бразилиялық еншілес компаниясы Serasa Experian-мен байланысты. Бұл бұзушылықтың нәтижесінде 220 миллион азаматтың (соның ішінде қайтыс болғандардың да) деректері желіде сатылды. Бұл, тарихтағы ең ірі деректер бұзушылығы болуы мүмкін, себебі ол Бразилия азаматтарының дерлік барлығының есімдері, әлеуметтік қамсыздандыру нөмірлері, табыс салығы декларациялары, мекенжайлары және басқа да жеке ақпараттарын қамтиды. Experian компаниясы өз жүйелеріне ешқандай зиян келгенін көрсететін дәлел жоқ екенін мәлімдейді, бірақ дәлелдің жоқтығы оның деректердің жалғыз мүмкін көзі екенін түсіндірмейді. Бразилиялық тұтынушылар құқығын қорғау қоры компанияның бұзушылықты тиісінше басқармағанын хабарлады.