Кіріспе

Kraton – Kraton Polymers компаниясы өндіретін, резеңкеге синтетикалық балама ретінде қолданылатын бірнеше жоғары өнімді эластомерлердің саудалық атауы. Кратон полимерлері табиғи каучук сияқты икемділік, жоғары сүйірлеу және тығыздау мүмкіндіктері сияқты көптеген қасиеттерді ұсынады, бірақ сонымен қатар жоғары температураға, ауа райына және химиялық заттарға төзімділігі де артық.

Компания

Kraton полимерлерінің тарихы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ үкіметінің қаржыландырған синтетикалық каучук (GR S) бағдарламасына дейін жетеді. Бұл бағдарламаның мақсаты табиғи каучукқа балама ретінде синтетикалық стирол-бутадиен каучугін (SBR) дамыту және отандық өндіріс мүмкіндігін құру болған. Shell Oil Company компаниясы АҚШ үкіметінен синтетикалық стирол-бутадиен каучугін өндіру үшін салынған Калифорния штатындағы Торранс зауытын сатып алды. Компания эластомерлер бөлімін құрды, ол кейіннен Kraton Corporation атанды. Shell Oil Company 1950-ші жылдары Мюррей Люфтгласс пен Норман Р. Ледждің техникалық жетекшілігімен эластомерлердің өнім портфелін кеңейтті. 1998 жылдың желтоқсанында Shell компаниясы жариялаған инвестицияларды сату бағдарламасы аясында Kraton эластомерлер бизнесі 2000 жылы Ripplewood Holdings жеке капитал фирмасына сатылды. Kraton 2009 жылдың 17 желтоқсанында IPO-ны аяқтады және жеке акционерлік компанияға айналды. 2021 жылы Kraton қызметкерлері "Биобазалық жабысу заттарының жаңа буыны REvolutionTM" үшін ASC инновациялық сыйлығын жеңіп алды. Kraton қызметкерлері ASC инновациялық сыйлығын қабылдады.

Қасиеттері

Кратон полимерлері – полистирол блоктары мен резеңке блоктарынан тұратын стиролды блок сополимерлер (SBC). Резеңке блоктары полибутадиен, полиизопрен немесе олардың гидрленген эквиваленттерінен құралады. SBC-де ең маңызды полимерлік құрылым – екі шетінде полистирол блоктары бар, резеңке блогымен байланысқан триблок. Егер резеңке блогы полибутадиеннен тұрса, тиісті триблок құрылымы: поли(стирен-бутадиен-стирен), әдетте SBS деп қысқартылады. Kraton D (SBS және SIS) және олардың селективті гидрленген түрлері Kraton G (SEBS және SEPS) – Kraton полимерлерінің негізгі құрылымдары. SBS микроқұрылымы полибутадиен матрицасында жүйелі түрде орналасқан полистирол домендерінен тұрады, бұл ТЭМ микрофотографиясында көрсетілген. Сурет полимердің ерітіндіштегі сынапқа құйылған жұқа пленкасынан алынып, кейін осмий тетроксидімен боялды. Полибутадиен блоктарының шыныға айналу температурасы (Tg) әдетте -90 °C, ал полистирол блоктарының Tg +100 °C құрайды. Осылайша, -90 °C мен +100 °C арасындағы кез келген температурада Kraton SBS физикалық байланысқан эластомер ретінде қасиет көрсетеді. Егер Kraton полимерлерін стиролдан туындаған блоктардың Tg-нен жоғары температурада, яғни 100 °C-тан асып, мысалы 170 °C-қа дейін қыздырса, физикалық байланыстар қатты, шыны тәрізді аймақтардан ағып жатқан балқыған аймақтарға өтеді, соның салдарынан материалдың барлығы ағып, кез келген қалаған пішінге құюға, қалыптауға немесе экструзиялауға болады. Салқындағанда бұл жаңа пішін эластомерлік қасиеттерін қайтадан иеленеді. Сондықтан мұндай материал термопластикалық эластомер (ТПЭ) деп аталады. Полистирол блоктары микроқұрылымда нанометрлік өлшемдегі домендерді құрайды және қалыпталған материалдың пішінін тұрақтандырады. Материалдағы резеңкеге шаққандағы полистирол мөлшеріне байланысты полистирол домендері шар тәрізді, цилиндрлер немесе қабаттар түрінде болуы мүмкін. Гидрленген Kraton полимерлері, Kraton G деп аталатындар, температураға (200–230 °C температурада өңдеу жиі кездеседі), тотығуға және ультракүлгін сәулелерге төзімділігін арттырады. SEBS және SEPS полиолефиндік резеңке табиғатына байланысты полиолефиндермен және парафиндік майлармен өте жақсы үйлесімділік көрсетеді.

Қолданбалар

Кратон полимерлері әрқашан парафиндік майлар, полиолефиндер, полистирол, битум, жабысу қасиетін арттыратын шайырлар және толтырғыштар сияқты әртүрлі басқа да ингредиенттермен қоспаларда қолданылады. Олар ыстық балқыту жабысқыштарынан бастап, соққыға төзімді мөлдір полипропилен ыдыстарға дейін, медициналық ТПЭ қосылыстарынан битумды шатыр материалдарына дейін, майлы гель ойыншықтарынан (секс-тойлар да бар) бекіткіштерге дейін қолданылатын өте кең ассортименттегі өнімдерді қамтамасыз етеді. Бұл асфальтты икемді етеді, асфальтты төменгі жатқан беттерді жабуға немесе F1 жарыс трассалары сияқты жоғары талаптарға жауап беретін асфальт жұмыстарына пайдалану үшін қажет. Кратон негізіндегі қоспалар сырғалмайтын пышақ саптарында да қолданылады. Kraton G (термопластикалық резеңке) қолданылған автомобиль өнеркәсібіндегі ең алғашқы коммерциялық бұйымдар 1970 жылдарда пайда болды. АҚШ-тың автомобиль бамперлеріне қатысты талаптар – автомобильдің қауіпсіздік құралдарына зақым келтірмей соққыны сіңіру – 1974 жылғы AMC Matador үшін фасад ретінде арнайы иілгіш полимерлерді табысты коммерциялық түрде қолдануға әкелді. American Motors Corporation (AMC) сондай-ақ AMC Eagle үшін осы полимерлі пластикті дөңгелек қанаттарының иілгіш жалаңаяқтарын жасау үшін қолданды, олар рокерлік панельге біріктірілді. Бұл Eagle-дің AMC Concord платформасына қарағанда 2 дюймге енірек доңғалақ іздеріне байланысты қажет болды, оған AWD машиналары негізделген. Eagle-дің Kraton корпусы жеңіл, иілгіш және әдеттегідей шыны талшықты автомобиль корпусының бұйымдары сияқты суық ауа райында жарылмайды. Kraton-ның кейбір түрлерін оптикалық талшықтары бар телекоммуникациялық кабельдерді өндіруде қолданылатын "қиып-түю" майына ұқсас өнімдерді жасау үшін көмірсутекті майларға ерітуге болады.