«Төртінші адам» (1983) – Пол Верхувеннің психологиялық триллері. Голланд фильмi, құпиялы әйел, махаббат, қылмыс және көңілді көріністер. Академия марапатына ұсынылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1983 жылы Пол Верховеннің түсірген фильмі
1983 film by Paul Verhoeven
"Төртінші адам" (De vierde man) – 1983 жылы түсірілген голландтық психологиялық триллер. Режиссері – Пол Верховен, басты рөлдерде Йерун Краббе, Рене Саутендик және Том Хоффман. 1981 жылы Жерар Ревтің осы аттас романының негізінде түсірілген бұл фильмде екі жынысты жазушы Джерардтың таинсты әйел Кристинмен болған романтикалық кездесуі және одан кейін оның тағы бір сүйіктісі Германға ғашық болуы оқиғасы баяндалады. Германды іздеу барысында Джерардты Кристиннің төртінші құрбаны болуы мүмкін деген алаңдататын ойлар мазалайды, оның кісі өлтіруші болу ықтималдығы көріністер арқылы білдіріледі. 1983 жылы шыққан фильм Голландияда табысқа жетті, бірақ АҚШ-та одан да сәтті болды, барлық уақыттағы ең табысты голланд фильмі атанды. Бұл фильм Голландиядан 56-шы "Оскар" марафонына "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясына ұсынылған, бірақ номинацияға ілікпеді. Фильмде жыныстық мазмұнға толы сахналар бар, сондай-ақ Верховеннің көптеген фильмдеріндегідей, зорлық-зомбылық пен қанды көріністер кеңінен көрсетілген.
The Fourth Man (De vierde man) is a 1983 Dutch psychological thriller film directed by Paul Verhoeven and starring Jeroen Krabbé, Renée Soutendijk and Thom Hoffman. Based on the 1981 novel of the same name by Gerard Reve, it follows Gerard, a bisexual writer who has a romantic encounter with a mysterious woman, Christine, and subsequently becomes enamored of Herman, another of her male lovers; while attempting to pursue Herman, Gerard is plagued by a series of disturbing visions suggesting Christine may be a murderess who has chosen him as her fourth victim. Released in 1983, the film was a box office success in the Netherlands, though it was a more significant commercial success in the United States, where it became the highest grossing Dutch film of all time. It was the Dutch entry for the Best Foreign Language Film at the 56th Academy Awards, but was not accepted as a nominee. The film is sexually explicit and, like many of Verhoeven's other films, shows graphic violence and gore.
Сюжет
Алкоголикті, бисексуалды романдар жазушы Жерар Рев Амстердамнан Влиссингенге барып, қаланың әдеби қоғамына лекция оқыды. Пойыз бекетінде ол сәттіліксіз жас жігітті жыныстық қатынасқа шақырады. Лекция барысында Жерар қоғамның қазынашысын, Кристин Халслаг есімді косметологты байқап қалады, ол оны қолмен ұстайтын камерамен үнемі түсіріп отырады. Ол оған лекциядан кейін қаладағы Беллвью қонақ үйінде қонақ бөлмесі бар екенін айтады, егер ол қаласа, онда ол сол қонақ үйде қалады. Жерар бұл оның пойызда көрген таңғажайып түсінің тақырыбы екенін түсіну үшін алаңдайды. Кристин оның орнына Жерардты өзінің салонға қосылған үйінде түнеп қалуды сұрайды. Екеуі жыныстық қатынасқа түседі, содан кейін Жерардың Кристин оны қайшымен құртқан түні болады. Таңертең Кристин Жерарға күйеуі Жоханды жол апатынан жоғалтқан жесір екенін айтады. Кейінірек, Кристиннің салонында Жерар оның сүйікті неміс жігіті Германның суретін тауып алады және ол теміржол станциясында кездескен адам екенін түсінеді. Жерар Германға тез ғашық болады және онымен кездесуге және ақыр соңында онымен жатуға үмітпен Кристинмен ұзақ демалуға келіседі. Католик Герард бір-бірімен байланысты таңғажайып көріністерге ие бола бастайды: соборда дұға етіп жатқанда, ол тек суға түсу шұлық киіп, үлкен айқышқа шегеленген Исаның Германға айналған ертегілік көрінісін көреді; сонымен қатар, ол бірнеше рет көзінің алмасы жоқ Германды, сондай-ақ көк түсті әйелді көреді, ол оны Мәриям қыз деп санайды. Кристин Германға Кельнге барады, ал Жерард үйінде жалғыз қалады. Жазу орнына ол мас болып, Кристиннің Йоханға тұрмысқа шықпай тұрып тағы екі еркекпен тұрмысқа шыққандығын көрсететін үй фильмдерін көреді; кадрлар Кристиннің үш күйеуімен әртүрлі демалыс күндері екенін көрсетеді. Кристин Германмен бірге қайта оралады, ал Джерард екеуінің жыныстық қатынаста екенін көріп, мастурбирует. Таңертең Кристин жұмыс сапарына кетеді де, Герардты Херманмен бірге қалдырады. Ол кеткеннен кейін бірнеше минуттан кейін, Жерар Германға оны бұрын теміржол станциясында кездестіргенін мойындайды, оған Герман сезімтал болып көрінеді және негізінен Жерардың атақ-даңқына қызығушылық танытады. Герман Герардты Влиссингенге саяхатқа шығарады. Жерар оны аянда қайта-қайта көрінетін әйелді көргенде, көлікті тоқтатуға мәжбүрлейді. Ол оны зиратқа дейін іздейді, бірақ ол жоғалады, өйткені Герман артта қалады. Кенеттен найзағай көтеріліп, олар қабірге қашады. Герард Германға қарсы аттануға тырысады, ол қарсылық білдіреді. Герман оны қамап жатқанда, Джерард қабірдегі үш урнаны байқап алады, онда "Кристина Халслагтың сүйікті күйеулері" деген жазу бар. Ол Кристиннің үш күйеуінің де үй фильмдерінде көрген демалыс кезінде өлтірілгенін көрді. Жерар Германмен кездесуді тоқтатады және Кристиннің үш күйеуінің өліміне жауапты екеніне және олардың кез-келгенінің оның құрбаны болуы мүмкін екеніне сенетінін мойындайды. Ашулы Герман Жерардың мәлімдемесін параноикалық қиял деп жоққа шығарады. Екі адам зираттан кетіп бара жатқанда, Герман құрылыс алаңының жанында машинаны басқаруды жоғалтады және кран көтеріп жатқан темір таяқтардың буынына соқтығысады, олар оны көз қуысына соғып, өлтіреді. Жарақаттанған Жерар ауруханаға тексерілуге жеткізіледі, онда ол дәрігерге, доктор де Вриске - Кристиннің әдеби қоғамнан танысы - ер адамдарды өлімге апаратын сиқыршы екенін айтады. Де Врис Жерарды патологиялық өтірікші деп танып, Кристиннің барлық күйеулерінің өліміне жол-көлік оқиғасы себеп болғанын айтады. Жерар Мәриямның аянға түсуі Кристиннің қауіп-қатерінен ескерту болғандығын түсінеді. Нәтижесінде, ол ауруханаға келгенде, Жерар оған шабуыл жасайды және Жерардың аянынан келген Мария оны емін-еркін тыныстандырады. Жерар ауруханада жатқанда, Кристина аурухананың вестибюліне тағы бір тартымды еркекпен кездеседі, ол онымен бірге кетеді.
Gerard Reve, an alcoholic, bisexual novelist, travels from Amsterdam to Vlissingen to give a lecture to the city's literary society. At the train station, he unsuccessfully cruises an attractive young man for sex. During the lecture, Gerard notices the society's treasurer, a cosmetologist named Christine Halsslag, incessantly filming him with a handheld camera. She informs him after the lecture that they have booked him a room at the Hotel Bellevue in the city, if he wishes to stay; Gerard is disturbed to realise it is the same hotel that was the subject of a bizarre nightmare he had on the train. Christine instead asks Gerard to spend the night at her home, which is attached to the salon she owns. The two have sex, after which Gerard has a nightmare in which Christine castrates him with scissors. In the morning, Christine tells Gerard she is a widow, having lost her husband Johan in an accident. Later, in Christine's salon, Gerard finds a photograph of her attractive German lover, Herman, and realises he is the same man he encountered at the train station. Gerard swiftly becomes enamored with Herman, and agrees to have an extended vacation with Christine in hopes of encountering and ultimately bedding him. Gerard, a Catholic, begins having a number of bizarre, interconnected visions: While praying in a cathedral, he has an erotic vision of the large crucifix of Jesus transforming into Herman, wearing only swim briefs; he also has several visions of Herman with a missing eyeball, as well as of a woman in blue, whom he believes to be the Virgin Mary. While Christine leaves to visit Herman in Cologne, Gerard is left alone at her home. Instead of writing, he gets drunk and watches home movies that reveal Christine was married to two other men before she married Johan; the footage shows Christine with her three husbands on various vacations. Christine returns with Herman, and Gerard masturbates while spying on the two having sex. In the morning, Christine departs on a business trip, leaving Gerard alone with Herman. Only moments after she leaves, Gerard confesses to Herman that he encountered him before at the train station, to which Herman seems impervious, and mainly interested in Gerard's fame. Herman takes Gerard on a tour of Vlissingen. Gerard forces him to stop the car when he sees a woman who has appeared recurrently to him in visions. He follows her to a cemetery, but she disappears, as Herman trails behind. A sudden thunderstorm breaks out, and the men seek shelter in a tomb. Gerard attempts an advance on Herman, who is reluctantly relents. While Herman fellates him, Gerard notices three urns in the tomb with the inscription "Loving Husbands of Christine Halsslag". He has a number of visions in which all three of Christine's husbands are killed during the vacation activities he viewed in the home movies. Gerard halts the encounter with Herman and confesses his belief that Christine is responsible for her three husband's deaths, and that either of them could fall victim to her. An infuriated Herman dismisses Gerard's claim as a paranoid fantasy. When the two men depart the cemetery, Herman loses control of the car near a construction site and collides with a bundle of iron rods being lifted by a crane, which impale him through his eye socket, killing him. A traumatised Gerard is taken to a hospital for examination, where he tells the physician, Dr. de Vries—an acquaintance of Christine's from the literary society—that she is a witch who leads men to their deaths. De Vries dismisses Gerard as a pathological liar, assuring him that all of Christine's husbands' deaths were accidents. Gerard comes to the realisation that, for him, the Virgin Mary's appearances in his visions were warnings of Christine's danger. As a consequence, when she arrives at the hospital, Gerard attacks her, and is incapacitated with a sedative by the Mary from Gerard's visions, who appears to him as a nurse. As Gerard is hospitalised, Christine meets another attractive man in the hospital lobby, with whom she leaves.
Гомосексуализм
Америкалық режиссер Пол Бартел фильмге деген құрметін білдіре отырып, "Төртінші адам" фильмін "алғашқы гей, католик қорқыныш фильмі" деп атады. Кино зерттеушісі Чарльз Дерри өзінің "Қара түстер 2.0: 1950 жылдардан 21-ші ғасырға дейінгі қазіргі заманғы қорқыныш фильмінің психологиялық тарихы" (2009) кітабында былай жазады: "Төртінші адамды ерекше қызықты ететін нәрсе – әйелдерді символдарға айналдыратын, қорқыныш жанрына тән әйелдерге деген жеккөрушілікке қарамастан, ол жезөкше мен пәк қыздың архетиптерін шайтан мен Мария ананың жоғары деңгейдегі архетиптеріне жаңартады. Басты кейіпкердің гомосексуализмі фемель фатальдың гетеросексуализмінен гөрі жақсырақ моральдық балама ретінде көрсетіледі".
American filmmaker Paul Bartel, expressing admiration for the film, described The Fourth Man as "the first gay, Catholic horror film." Film scholar Charles Derry notes in his book Dark Dreams 2.0: A Psychological History of the Modern Horror Film from the 1950s to the 21st Century (2009), that "what makes The Fourth Man especially interesting—despite its misogyny (typical for horror) that turns women into symbols, updating the archetypes of the whore and virgin into the super archetypes of the she devil and Virgin Mary—is that the homosexuality of the protagonist is presented as a positive moral alternative to the heterosexuality of the femme fatale."
Шығару
"Төртінші адам" Нидерландта 1983 жылдың 24 наурызында тұңғыш рет көрсетілді. Фильм Нидерландта кассалық табысқа ие болды, 274 699 көрерменді қамтыды, бірақ бұл оның бұрынғы фильмдеріне қарағанда кемірек болды, олар миллиондаған адамдарды тартқан еді. Фильм АҚШ-та одан да сәтті болды, онда ол кеңінен мақтауға ие болды және барлық уақыттағы ең табысты голланд фильмі атанды, жалпы кірісі 1,7 миллион долларды құрады.
The Fourth Man premiered in the Netherlands on 24 March 1983. The film was a box office hit in the Netherlands, gaining 274,699 admissions, but lower than the millions of visitors his previous films had. The film was more successful in the United States, where it received widespread critical acclaim and was the highest grossing Dutch film of all time with a gross of $1.7 million.
Марапаттар
Төртінші адам 1983 жылы Торонто халықаралық кинофестивалінде Халықаралық сыншылар сыйлығын жеңіп алды және Чикаго халықаралық кинофестивалінде 1983 жылы ең үздік көркем фильм үшін "Алтын Хьюго" сыйлығына ие болды. Верховен өзінің фильмімен Сиэтл халықаралық кинофестивалін ашты, ол 1984 жылы Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығының үздік шетелдік фильм сыйлығын және Верховеннің қандай да бір фильміне Нью-Йорктегі ең жақсы сын-пікірлерін алды. Фильм АҚШ Ұлттық кино комиссиясы тарапынан 1984 жылғы үздік шетелдік фильм номинациясына ұсынылды. Сондай-ақ 1984 жылы Авориац фантастикалық кинофестивалі Верховенге арнайы жюри сыйлығын табыс етті.
The Fourth Man earned the 1983 International Critics' Award at the Toronto International Film Festival and was nominated for the 1983 Gold Hugo for Best Feature Award at the Chicago International Film Festival. Verhoeven opened the Seattle International Film Festival with his film, which garnered the 1984 Los Angeles Film Critics Association Award for Best Foreign Language Film as well as the best New York reviews of any Verhoeven movie. The film was nominated for Best Foreign Language Film of 1984 by the U. S. National Board of Review of Motion Pictures. Also in 1984, the Avoriaz Fantastic Film Festival gave Verhoeven its Special Jury Award.
Үй медиасы
Image Entertainment 1984 жылы АҚШ нарығына лазерлік дискіні шығарды (LDDB жазбасы). Anchor Bay Entertainment 2001 жылдың мамыр айында фильмнің DVD басылымын шығарды.
Image Entertainment released a Laserdisc into the US market in 1984 (LDDB Entry). Anchor Bay Entertainment released a DVD edition of the film in May 2001.
Мұра
"Төртінші адам" фильмі 2010 жылы Empire журналының "Әлемдік киноның 100 ең үздік фильмі" тізімінде 93-орынға ие болды.
The Fourth Man ranked #93 in Empire magazines "The 100 Best Films of World Cinema" in 2010.
Жалғасы
Верховеннің төртінші голливудтық фильмі «Basic Instinct» фильмі, ал Верховен «The 4th Man» фильмін оның рухани алдын-бары деп есептейді.
Loosely remade as Verhoeven's fourth Hollywood movie, Basic Instinct, of which Verhoeven considers The 4th Man to be a spiritual prequel.