Кіріспе
Тоңазытқышқа жапсыратын магнит немесе тоңазытқыш магниті – бұл көбінесе көркем немесе ойын-қалқыма әшекейге бекітілген шағын магнит. Оны дүкен тізімдері, Рождестволық ашық хаттар, балалар суреті немесе еске түсірулер сияқты нәрселерді тоңазытқыш есігіне жабыстыру үшін пайдалануға болады, немесе ол жай ғана әшекейлік қызмет атқарады. Тоңазытқыш магниттері әртүрлі пішін мен мөлшерде келеді және оларға жарнамалық мәлімдемелер жазылуы мүмкін. Тоңазытқыштардан басқа, тоңазытқыш магниттерін болат жабынған тақталар мен хабарландыру тақталарына, сондай-ақ файлдық шкафтар мен құрал сандықтары сияқты басқа металл жиһазға да жапсыруға болады. Тоңазытқыш магниттері – танымал сувенирлік заттар мен коллекциялық объектілер.
A refrigerator magnet or fridge magnet is a small magnet, often attached to an artistic or whimsical ornament, which may be used to post items such as shopping lists, Christmas cards, child art or reminders on a refrigerator door, or which simply serves as decoration. Refrigerator magnets come in a wide variety of shapes and sizes, and may have promotional messages placed on them. In addition to refrigerators, refrigerator magnets are commonly placed on steel backed whiteboards and bulletin boards, as well as other metal furniture such as filing cabinets and tool chests. Refrigerator magnets are popular souvenir and collectible objects.
Өндiру
Алғашқы тоңазытқыш магниттері цилиндр немесе тіктөртбұрышты призма пішіндес икемсіз магниттерден жасалған. Әдетте феррит магниттері қолданылады, оларға әшекейлік элементтер жабысқаш арқылы бекітіледі. Олар 1920 жылдары пайда болған.
Иілгіш тегіс тоңазытқыш магниті
Кейіннен иілгіш магнит жасалды, ол жоғары коэрцитивті ферримагниттік немесе ферромагниттік қосылыстан (әдетте барий ферриті) және пластик байланыстырғыштан тұрады, және табақ түрінде сығылып шығарылды.
Халбах матрицасының поляризациясы
Солтүстік және оңтүстік полюстері бар көптеген дәстүрлі магниттерден өзгеше, көптеген икемді тоңазытқыш магниттері өндіріс кезінде Хальбах массиві деп аталатын күрделі магниттелу схемасымен магниттеледі. Бұл конструкция тоңазытқыш жағындағы магниттік өрісті шамамен екі есеге арттырады, ал екінші жағындағы магниттік өріс дерлік нөлге жуық болады. Мұндай схеманы магниттік полюстері кезектесіп орналасқан, қуатты цилиндрлі тұрақты магниттерден құралған тізбекті жақсылап домалату арқылы материалға түсіруге болады. Бұл схеманы екі ұқсас (немесе бірдей) тоңазытқыш магниттерін алып, оларды тоңазытқыш жақтары бір-біріне қарап жылжыту арқылы сезінуге болады: магниттер бірнеше миллиметрге жылғанда кезекпен итеріліседі және тартылысады. Полюс аралық қашықтық шамамен 5 мм құрайды, бірақ бұл көрсеткіш өндірушіге байланысты өзгеріп отырады.
Қолданбалар
Тоңазытқыш магниттері тоңазытқыштарды әсемдеу үшін жасалуы мүмкін. Тоңазытқыш магниттері сондай-ақ жарнамалық өнімдер ретінде кеңінен таралды. Тоңазытқыш магниттерін резеңкеден, ПВХ-тан, полирезиннен, металдан, фарфордан, эпоксидтен немесе осы материалдардың қоспасынан жасауға болады. Кәсіпорлар өздерінің логотипін маркетингтік мақсаттар үшін магниттерге жапсыра алады. Тоңазытқыш магниттері сувенирлер де болуы мүмкін. Әлемнің көптеген сувенирлік дүкендері жергілікті ерекшеліктері бейнеленген магниттерді сатады.
Жинақтау
Магниттерді жинау – хобби, және кейбір коллекционерлер саяхаттарынан әкелген немесе белгілі бір тақырыпқа арналған магниттерді жинауға маманданған. Олар әлемнің кез келген жеріндегі сувенирлік дүкендерде сатылады. Магниттерді жинау үшін, валюта жинау үшін қолданылатын нумизматика сияқты, жалпыға танылған термин жоқ. Ресейлік коллекционер мемомагнетика (ресейше: мемомагнетика) терминін ұсынды, ол «мемориале» (латын тілінен) және «магнетис» (грек тілінен) сөздерінен туындаған. Магниттерді жинаушыны мемомагнетист деп атайды. Бұл терминдерді кем дегенде бір ресейлік онлайн қауымдастығы магнит коллекционерлері үшін пайдаланған. Collector's Lot журналының 1999 жылғы наурыз айындағы санында Уэльстегі Кардифф қаласынан Тони Ллойд «тоңазытқыш магниттерін жинаушы» үшін «турамист» терминін ойлап тапқан. Тағы бір сөз – «ферровенирист», ол магнит және сувенир деген латын сөздерінің қосындысынан жасалған.
Үлкен коллекциялар
Бір кезде суық азық сақтағыш магниттерінің ең үлкен жинағы Невада штатының Хендерсон қаласынан (АҚШ-тың Лас-Вегас маңындағы қалашығы) шыққан Луиза Гринфарбқа тиесілі болған. Оның әлемдік рекорды 1997 жылы 19 300 данамен Гиннестің рекордтар кітабына енгізілді. Британдық "Альтернативті рекордтар кітабына" сәйкес, 2002 жылдың ақпан айына қарай ол 29 000-ға дейін өсті, ал кейіннен 30 000-нан астам нысанға жетті. Гринфарбтың коллекциясынан 7000-нан астам магнит Лас-Вегастағы Гиннес мұражайында қойылды, ол қазір жабық. Оның ұлы Брайан Гринфарбтың айтуынша, 2015 жылдың қараша айында Луиза әлі де 45 000-ға жуық қайталанбаған суық азық сақтағыш магниттерін жинап келген, бірақ 6 айдан астам уақыт алатын Гиннестің тексеру процесі нақты санын растау үшін тым қиын. Луиза Гринфарб 2019 жылдың 7 желтоқсанында қайтыс болды. Оның ұлы Брайан Гринфарбтың қолында оның 65 000-нан астам қайталанбаған суық азық сақтағыш магниттері бар. 1999 жылдың қаңтарында Уэльстің Кардифф қаласындағы мұғалім Тони Ллойд Channel 4 телеарнасының "Collector's Lot" бағдарламасында сұхбат берді, сол кезде оның 2000-нан астам суық азық сақтағыш магниттерінен тұратын Еуропадағы ең үлкен коллекцияға ие екені анықталды. 2016 жылдың қаңтарына қарай оның коллекциясы 4500-ден асты. Ол 2017 жылы BBC және ITV телеарналарына тағы да сұхбат берді. 2018 жылдың ақпан айында, 104-ші еліне – Шри-Ланкаға демалысқа барғанда, Тонидің коллекциясы 5000 магнитті басып өтті.