Кіріспе

Италиялық саясаткер және экономист (1928–2007)

Бениамино "Нино" Андреатта (11 тамыз 1928 – 26 наурыз 2007) – итальяндық экономист және саясаткер. Ол Христиан-демократтар партиясының мүшесі, сондай-ақ 1994 жылы Италия халық партиясының және 1996 жылы Зәйтүн ағашы коалициясының құрылуына қатысқан негізін қалаушылардың бірі болды.

Ерте өмір және мансап

Лицео Классико Джованни Прати ди Трентода кейіннен Тренто автономиялық провинциясының президенті болған Джорджио Григоллимен мектептес болды. 1950 жылы Падуа университетін заңгер мамандығы бойынша бітіргеннен кейін, «жылдың үздік түлегі» сыйлығын алып, кейін Миланның Католик Университеті дель Сакро Куореде және Кембриджде қонақ ғалым ретінде экономика білімін аяқтады. 1961 жылы әйелі Джаннаға үйленгеннен кейін, ол МТИ атынан Жавахарлал Неру үкіметінің Жоспарлау комиссиясына кеңесші ретінде Үндістанға барды. Келесі жылы толық профессор атанды. Академиялық қызметі барысында Милан Католик университетінде ерікті ассистент, ал Урбино, Тренто (1968 жылы студенттік наразылықтар кезінде) және Болонья университеттерінде оқытумен айналысты. Болоньяда Экономика институтын және Саяси ғылымдар факультетін құрды. Оның студенттері мен әріптестерінің арасында көптеген дарынды экономистер болды, соның ішінде 1963 жылдан бастап оның ассистенті болған Романо Проди. 1960 жылдан 1974 жылға дейін Тренто провинциясының президенті болған Бруно Кесслермен автономия мәселесі бойынша тығыз байланыста болды. 1972 жылы Пауль Силос Лабинимен бірге Рендедегі (Козенца провинциясы) Калабрия университетін құруға қатысты, бұл университет Оңтүстіктің дамуын ынталандыру мақсатында ағыл-саксон үлгісіндегі кампус болды. 1974 жылы Андреатта Болоньяда итальян экономикасын талдауға арналған «Прометейя» қауымдастығын құрды, ал 1976 жылы Ферранте Пьерантони және басқалармен бірге «Agenzia di Ricerche e Legislazione» di Roma (Арел) агенттігін құрды, бұл агенттік саяси және экономикалық мәселелерді талқылауға арналған түрлі партиялық зиялылар, саясаткерлер мен кәсіпкерлердің тобы болды.

Саясаттану және тәжірибе

Академияда қол жеткізген нәтижелерінің арқасында ол 1960-шы жылдары Алдо Мороның экономикалық кеңесшісі болды, соның нәтижесінде Джулиано Амато, Франческо Форте, Сиро Ломбардини, Джорджио Руффоло, Франко Момильяно және Алессандро Пицзорно сияқты экономистер тобымен байланысқа келді, бұл экономистер кейін социалистік депутат Антонио Джолититінің айналасына жиналды. Алдо Мороға жақындығы оның Христиан-демократтар партиясында саяси өрлеуіне көмектесті және 1976 жылдан 1992 жылға дейін Христиан-демократтар (ХДП) парламентінің депутаты болды. Ол бірнеше министрлік қызметтерді атқарды: 1979 жылы Франческо Коссиганың бірінші үкіметінде бюджет және экономикалық жоспарлау министрі, ал Коссига басқарған екінші үкіметте (1979 жылдың тамызынан 1980 жылдың қазанына дейін) портфелі жоқ «арнайы тапсырма» атқарушысы болды. 1980 жылдың қазанынан 1982 жылдың желтоқсанына дейін Арнальдо Форлани және Джованни Спадолинидің екі үкіметінде Қаржы министрінің орынбасары қызметін атқарды. 1982 жылдың шілдесінде социалистік Қаржы министрі Рино Формикамен туған дау Спадолини үкіметінің құлауына әкеп соқты. Ол Беттино Кракси мен Джулио Андреотти үкіметтерінде қатыспады, себебі олардың жүргізген экономикалық саясатына күмәнданды. Оның Қаржы министрі қызметте болған кезеңі қазіргі Италия тарихындағы ең қиын жылдармен сәйкес келді. Андреатта Италия Банкін Италия Қаржы министрлігінен бөлуді бекітті, ал 1981 жылы P2 скандалы жарияланғанда, Лисио Геллиден тәркіленген тізімде фигуралаған лауазымды тұлғалар мен басшыларды қызметтен алуға қатысты. Роберто Кальви мен Пол Марсинкустың IOR (Ватикан банкі) скандалы басталғанда, Андреатта саяси және бұқаралық ақпарат құралдарының қысымын ескермей, Banco Ambrosiano банкін таратуға бұйрық берді. Андреатта Парламентте тарихи сөз сөйлеп, Ватикан банкі мен оның басшыларының жауапкершілігін ашық жариялады. 1980-ші жылдары ол Сенаттың Бюджет комитетінің төрағасы болды. 1984 жылдан 1987 жылға дейін Еуропалық халық партиясының вице-президенті болды және Хельмут Коль мен оның Христиан-демократиялық одағымен жақын байланыста болды.

Екінші республика және Италия халықтық партиясы

Ол 1992 жылы көптеген саясаткерлерді наразылыққа түсірген Тангентополи жанжалынан кейін билікке қайта оралды, Джулиано Аматоның бірінші үкіметінде Касса-пер-ил-Меццогиорно ісі бойынша бюджет министрі болып тағайындалды. Кейіннен 1993 жылғы сәуірден 1994 жылғы наурызға дейін Карло Азеглио Цямпи үкіметінде сыртқы істер министрі қызметін атқарды және осы қызметінде БҰҰ реформасы жөніндегі ұсынысты көтеріп шығарды. Екінші Республика кезеңінде Андреатта Халық партиясының депутаттар палатасындағы лидері болды, бұрынғы христиан демократтарының Берлускони үкіметіне қарсы прогрессивтік топпен біріккен лидері атанды. Ол Зәйтүн ағашы коалициясының құрылуының негізгі жақтаушыларының бірі болды.

Ұлты мен Қорғаныс министрлігін құру

Андреатта өзінің мансабының барысында аралас экономикалық жүйені қолдады және оның негізгі ой-пікір мектебінің шәкірттері арасында ең маңыздысы Романо Проди болды, ол 1995 жылы бірінші Берлускони үкіметі құлағаннан кейін солшыл-орталық коалицияның басшысы ретінде оны қолдады. Проди оны өзінің бірінші үкіметінде (1996 жылдың мамыры – 1998 жылдың қазаны) қорғаныс министрі етіп тағайындады, онда Андреатта бірқатар маңызды ұсыныстар жасады: Бас штабты реформалау, әскери қызметке шақыруды жою, мемлекеттік қызметті реформалау. Ол "Альба" операциясын (Альбанияға бейбітшілік сақтау және гуманитарлық көмек көрсету миссиясы, оны толығымен еуропалық күштер жүзеге асырды) бастады және еуропалық қорғаныс күштерін құру және ұйымдастыру идеяларын ұсынды. 1998 жылы Проди үкіметі құлағаннан кейін ол "14 маусым хартасы" атты қауымдастықты құрды, оның мақсаты демократиялық келісімнің негізін кеңейту және партиялардың ықпалын азайту болды. 1999 жылғы Еуропалық сайлау кампаниясы кезінде ол PPI және Демократтар арасындағы одақты қолдады.

Өлім

1999 жылдың 15 желтоқсанында бюджет дауысы кезінде парламент отырысында ол ауыр жүрек ұстамасына шалдығып, комаға түсті. Андреатта жиырма минут бойы мидың оттегі жетіспеуінен зардап шекті, нәтижесінде қанағаттандырылмайтын зақым алды. 2000 жылдың 1 қаңтарында ол әскери көлікпен Сент-Джеймстен Болоньядағы Сент-Орсола Малпиги ауруханасына ауыстырылды. Андреатта өмірінің соңына дейін есін жинамады және жеті жылдан астам уақыттан кейін 2007 жылдың 26 наурызында Болоньядағы S. Orsola поликлиникасының жансақтау бөлімінде қайтыс болды. Андреаттаның ұлы Филиппо, Болонья университетінің профессоры, бірнеше итальян газеттеріне мақала жазады және Италияның Демократиялық партиясын қолдайды, бұл идеяны оның әкесі де соңғы жылдары қолдаған. Оның қызы Элеонора, Тинни деп лақап аталған, Rai компаниясында жоғары лауазымдағы қызметкер және 2012 жылы Rai Fiction директоры болып тағайындалды.