Кіріспе

Боливияның 20-шы президенті
боливиялық провинция

Нарсисо Камперо Лейес (29 қазан 1813 – 12 тамыз 1896) – боливиялық генерал және саясаткер, 1880 жылдан 1884 жылға дейін Боливияның 20-шы президенті қызметін атқарған. Нарсисо Камперо провинциясы оның құрметіне аталған.

Камперолар отбасы

Яви және Валле-де-Тохо маркиздіктерінің иелерінің ұрпағы, ол үшінші маркиз Хуан Хосе Гервасио Фернандес Камперонның ұлы Фелипе Камперо мен Флоренсия Лейестің ұлы болды. Сондықтан ол Рио-де-ла-Платаның біріккен провинцияларының полковнигі, генерал Мартин Мигель де Гюеместің қолбасшылығындағы гоучолардың жетекшілерінің бірі болған Валье-де-Тохо маркизі Хуан Хосе Фелисиано Фернандес Камперо IV-нің немересі болды.

Әскери мансабының басталуы

Ол Universidad Mayor Real y Pontificia San Francisco Xavier de Chuquisaca университетінде құқық білімін оқыды, бірақ көп ұзамай әскери мансапқа ауысты. Ол 1841 жылы Ингави шайқасында әскери қызметін бастады, кейін Францияда Боливия елшілігінің хатшысы болып қызмет еткенде, Сен-Сирдегі француз әскери академиясында оқыды. Әскери дайындық барысында ол Аумале герцогының басшылығымен Алжир жорығына қатысты, бұл оқиға оның естеліктерінде қалды. Заманының көптеген элита өкілдері сияқты, ол масондыққа қосылды, осы арқылы аймақтың саяси әлеміндегі ең белгілі тұлғалармен достық қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік алды. Боливияға оралғаннан кейін ол Жозе Мария де Ачаны қолдаушы ретінде саяси өмірге қатысты, бірақ Мельгарехо оны биліктен қуғанда Камперо Чили мен Аргентинаға жер аударылды. Кейіннен ол каудильо Мариано Мельгарехоның сенімді адамы болды.

Мелгарехоның төңкерісі мен Белзудің өлімі

Камперо 1865 жылғы 26 наурыздағы трагикалық оқиғаларға қатысты, сол кезде бұрынғы президент Мануэль Исидоро Белзу бастаған көтеріліс, Ла-Паз қаласының халық массаларының қолдауымен Мельгарехоны қаладан қуғынға шығарды. Белзу өзін мемлекет басшысы деп жариялады, бірақ Мельгарехо жеңіліске ұшырар алдында екенін сезіп, қалаға кірді және халықтық каудильомен кездесуді сұрады. Мельгарехо Кемадо сарайына жеткенде, Белзу мен оның серіктерін таңқалдырғандай, қылышын тартып алып, айыптаулар айтты. Камперо Мельгарехо мен Белзудің арасына тұрып, оның өмірін сақтауын өтінді. Мельгарехо Кампероның жалбауларын елемеді және тапаншасынан атып, қарсыласын сол жерде өлтірді. Мұрағат алаңында жиналған көпшілікке Мельгарехо сарай балконынан шығып, «Белзу өлді. Енді кім тірі?» деді, ал көпшілік «Мельгарехо аман болсын!» деп жартас сияқты айқайлады. Нарсисо Кампероның естеліктерінде Белзудің денесі Паласио Куэмадоның бірінші қабатында қалдырылғандығы айтылады.

Қысқа мерзімді зейнетке шығу

Кейіннен Камперо Мелгареходан алыстап, жеке өмірге шықты. 1871 жылы ол Соғыс министрі болып тағайындалды және Сукре қаласына көшіп барды, онда Линдаура Анзоатеги Кампероға үйленді. 1872 жылдың шілде айында ол Ұлыбритания, Франция және Италия үкіметтері жанында Боливияның толық өкілетті министрі болып тағайындалды.

Аурудың таралуы

Қайтып оралғаннан кейін ол Потоси префекті болып тағайындалды, ал кейіннен президент Томас Фриас құлағаннан кейін бірнеше ай түрмеде отырды. 1879 жылы Чилимен соғыс басталғанда, ол өзінің қызметтерін президент Хиларион Дазаға ұсынды, ол оған Боливияның оңтүстік департаменттерінен, негізінен Тариха мен Потосиден сарбаздар жинап әскери дивизия құруды бұйрық берді. Бұл дивизия мақсатсыз, шөлде бағытсыз серуендеді, нақты әскери міндеті болмады. Бұл дивизияның қатысқан жалғыз маңызды әскери шайқасы – Тамбильо шайқасы, онда боливиялық сарбаздар чилилік алғы шеп гвардиясын жеңді. Бұл Кампероға Каламаны қайтарып алу мүмкіндігін берді, бірақ ол Дазадан Оруроға қайту туралы бұйрық алғандықтан, бұл мүмкіндік жоғалды. Науқан жүріп жатқанда, Дазаны құлату үшін құпия жоспар жасалды, ол 1879 жылғы қарашада Дазаның президенттік лауазымынан және армия басшылығынан алынуымен аяқталды. Оның үкімет басталғанда, Тынық мұхиты соғысында перуастықтармен бірге шайқасқан боливиялық әскерлер іс жүзінде тарап кетті, бұл Кампероны жаңа жұмылдыруға шақыруға және одақтас әскерлерге жеке басшылық етуге итермеледі. Шешуші шайқас 1880 жылғы 26 мамырда Альто-де-ла-Алианса шайқасында болды, онда чилилік әскерлер Камперо басқаратын боливиялық және перуастық әскерлерді жеңді.

Президент болғаннан кейін

Оның орнына алғашқы туысы, оппозициялық кандидат Грегорио Пачеко Лейес келді. Камперо билікті тапсырғаннан кейін көп ұзамай, екеуінің арасында коммерциялық себептермен қатысты өткір дау туды. Камперо Пачекодан екеуінің бірлескен коммерциялық серіктестігінде болған Гуадалупе кенішінен түскен дивидендтерді талап етті. Бұл оқиға саяси тұрғыдан Пачеко үкіметіне тигізетін әсеріне байланысты елдің баспасөзінде кеңінен жарияланды. Соның нәтижесінде екі түрлі пікір қалыптасты: бірі Кампероны, екіншісі Пачеконы қолдады. Бұл қақтығыс сот шешіміне әкелді, ол Кампероны қысқа мерзімге өз шаруашылығында қамауда ұстауға мәжбүр етті, ал кейін сот Пачеконың пайдасына шешім шығарды.

Өлім және мұра

Осы оқиғалардан кейін Камперо жеке өмірге кетіп, 1896 жылдың 11 желтоқсанында Сукреде қайтыс болды. Оның әйелі екі жылдан соң дүние салады. Жоғалған территорияларды қайтару үшін Чилиге қарсы соғысқа қайта қарулануды және қайта кіруді қолдаған Кампероға вице-президенті, консерватор Арсе қарсылық көрсетті. Арсе чилилік ақша және қаржы мүдделерімен байланысты болды және Сантьягомен «келісімге» ұмтылды, бұл инвестициялар мен бұрын Перуге тиесілі, бірақ қазір Чили басып алған Арика порты арқылы порт алу мүмкіндігі үшін Литоральді беруді білдірді. Камперо көп ұзамай Арсені опасыздықпен айыптап, оны тікелей Чилиге жер аударды. Президенттік лауазымда Камперо саяси тартысқа түспеуге тырысқанмен, ол Елиодоро Камачоның Либералдық партиясына жақындап, 1884 жылы қызметтен кеткеннен кейін оған қосылды. Ол Боливия саясатының ең тұрақты кезеңін құрушы ретінде танылды, оның ішінде үнемі сайлаулар және сирек, қысқа мерзімді төңкерістер болды. Ол құрған жағдай 1930 жылға дейін сақталды, бірақ тек ақ немесе метиздерден құралған мүліктік элиталардың дауыс беруге құқығы бар, плутократиялық және қатты шектеулермен демократия аясында.