Кіріспе

Оптикалық құбылыс

Оптикалық шұңқыр (фотондық кванттық шұңқыр, бұрандалы бұрылыс немесе фазалық сингулярлық деп те аталады) – оптикалық өрістің нөлдік нүктесі; интенсивтілігі нөлге тең нүкте. Бұл термин сондай-ақ, мұндай нөлдік нүктесі бар жарық сәулесін сипаттау үшін де қолданылады. Осы құбылыстарды зерттеу саласы сингулярлы оптика деп аталады.

Түсіндірме

Оптикалық айналымда жарық өзінің қозғалыс осінің бойымен бұралады, бұдыраңдай. Бұл бұралудың нәтижесінде, жарық толқындары өстің өзінде бір-бірін жояды. Жазық бетке проекцияланғанда, оптикалық айналым ортасында қараңғы тесігі бар жарық сақинасы сияқты көрінеді. Айналымға топологиялық заряд деп аталатын сан беріледі, ол жарық бір толқын ұзындығында қанша рет бұрылатынына байланысты анықталады. Бұл сан әрқашан толық сан болады және бұрылу бағытына қарай оң немесе теріс болуы мүмкін. Бұрылу саны неғұрлым жоғары болса, жарық өстің айналасында соғұрлым жылдам айналады. Бұл айналу толқынмен бірге орбиталық бұрыштық импульсті алып жүреді және электр диполінде серпімді моментті тудырады. Орбиталық бұрыштық импульс, дөңгелек поляризацияны тудыратын, көбірек таралған спиндік бұрыштық импульстен өзгеше. Жарықтың орбиталық бұрыштық импульсін тұтқынға алынған бөлшектердің орбиталық қозғалысында байқауға болады. Оптикалық айналымды жарық толқынының жазық толқынымен келістіру спиральдық фазаны концентрлі спиральдар түрінде көрсетеді. Спиральдегі қарулардың саны топологиялық зарядқа тең. Оптикалық шұңқырлар зертханада әртүрлі тәсілдермен жасалып зерттеледі. Оларды лазерде тікелей жасауға болады, немесе лазер сәулесін компьютерлік голограммалар, спиральді фазалық кешіктіру құрылымдары немесе материалдағы екі сынулы құрылымдар сияқты әдістердің кез келгенін қолданып айналдыруға болады.

Қасиеттері

Оптикалық сингулярлық – оптикалық өрістің нөлдік нүктесі. Өрістегі фаза нөлдік интенсивтіліктегі осы нүктелердің айналасында айналады (содан вортекс атауы пайда болады). Вортекстер – 2D өрістердегі нүктелер және 3D өрістердегі сызықтар (олардың кодименсиясы екіге тең). Вортекс қоршаған тұйықталған контур бойындағы өрістің фазасын интегралдау 2-нің бүтін еселігін береді. Бұл бүтін сан топологиялық заряд немесе вортекстің күші деп аталады. Гипергеометриялық Гаусс режимі (HyGG) өзінің ортасында оптикалық вортекске ие. Сәуле, мына формада:

параксиалды толқын теңдеуінің (параксиалды жуықтау және нақты теңдеу үшін Фурье оптикасы мақаласын қараңыз) Бессел функциясынан тұратын шешімі болып табылады. Гипергеометриялық Гаусс сәулесіндегі фотондардың орбиталық бұрыштық импульсі mħ-қа тең. m бүтін саны сәуленің ортасындағы вортекстің күшін де көрсетеді. Дөңгелек поляризацияланған жарықтың спиндік бұрыштық импульсі орбиталық бұрыштық импульске айналуы мүмкін.

Жасау

Гипергеометриялық Гаусс режимдерін жасау үшін бірнеше әдіс бар, оның ішінде спиральді фазалық пластина, компьютерлік генерацияланған голограммалар, режимді түрлендіру, q пластинасы немесе кеңістіктік жарық модуляторлары. Статикалық спиральді фазалық пластиналар немесе айналар – қажетті топологиялық заряд пен түсетін толқын ұзындығына сәйкес жасалған кристал немесе пластик бөліктері. Олар тиімді, бірақ қымбат. Реттелетін спиральді фазалық пластиналарды пластик бөлігінің екі жағының арасына клинді жылжыту арқылы жасауға болады. Оқтан тыс спиральді фазалық айналарды жоғары қуатты және өте қысқа лазерлердің режимін өзгерту үшін қолдануға болады. Компьютерлік генерацияланған голограммалар (КГГ) – жазық толқын мен Лагер Гаусс шоғы арасындағы есептелген интерферограмма, ол пленкаға көшіріледі. КГГ жалпы Ронши сызықтық дифракциялық торға ұқсайды, бірақ "түйін" дислокациясынан басқа. Түсетін лазер шоғы дифракциялық үлгілерді жасайды, олардың топологиялық заряды дифракциялық ретімен артады. Бірінші рет Гаусс, ал бұрыштар осы бұзылмаған шоқтың екі жағында қарама-қарсы спиральділікке ие. КГГ-дегі тіректердің саны бірінші дифракциялық реттегі бұрыштың топологиялық зарядымен тікелей байланысты. КГГ-ні бірінші ретке көбірек интенсивтілік жіберу үшін жағып қоюға болады. Ағарту оны интенсивтілік торынан фазалық торға айналдырады, бұл тиімділікті арттырады. Режимді түрлендіруге Гермит Гаусс (HG) режимдері қажет, оларды лазер қуысының ішінде немесе сыртында, аздап дәлдікпен жасауға болады. Астигматикалық линзалар жұбы Гуи фазалық ығысуын енгізеді, бұл кіріс HG-ге байланысты азимуталдық және радиалдық индекстері бар LG шоғын жасайды. Кеңістіктік жарық модулятор – компьютерлік басқарумен электрондық сұйық кристалды құрылғы, ол әртүрлі сындыру көрсеткіштері бар голограмма жасау арқылы динамикалық бұрыштарды, бұрыштар массивін және басқа да шоқ түрлерін жасауға мүмкіндік береді. Бұл голограмма бұрыштық үлгі, спиральді фазалық пластина немесе нөлдік емес топологиялық зарядты ұқсас үлгі болуы мүмкін. Сегменттерден жасалған деформацияланатын айнаны, тіпті жоғары қуатты лазерлермен жарықтандырылса да, динамикалық түрде (бірнеше кГц жылдамдықпен) бұрыштар жасауға болады. Q пластинасы – жергілікті оптикалық осьтің азимуталдық таралуы бар екі сынықты сұйық кристалды пластина, оның ортасында q топологиялық заряды бар. q топологиялық заряды бар q пластинасы кіріс шоғының поляризациясына байланысты зарядталған бұрышты жасайды. S пластинасы – q пластинасына ұқсас технология, кремний шынысына жоғары интенсивтілік ультракөк сәулемен тұрақты түрде екі сынықты үлгі салады, оның азимуталдық өзгеруі s топологиялық зарядына ие. Q пластинасынан айырмашылығы, сұйық кристалдың кернеуін реттеу арқылы толқын ұзындығын реттеуге болатын q пластинасы, s пластинасы тек жарықтың бір толқын ұзындығы үшін жұмыс істейді. Радиожиіліктерде (оптикалық емес) электромагниттік бұрышты жасау оңай. Бір толқын ұзындығынан асатын диаметрлі антенналар сақинасын орналастырыңыз, сонда тарату антенналарының фазалық ығысуы сақинаның айналасында 2-нің толық еселігімен өзгереді. Нанофотондық метажүздер оптикалық бұрыштар жасау үшін көлденең фазалық модуляцияны жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Бұрыштық шоқтар бос кеңістікте немесе интеграцияланған фотоникалық чипте жасалуы мүмкін. Спиральді линзалар оптикалық бұрышты тікелей бетіне енгізуге қажетті элементтерді [қоса алады]. Диоптрияны спиральдеу көпфокалдылыққа қол жеткізеді, мысалы, офтальмологиялық қолданбаларда кең фокустық қашықтықтар мен жарық деңгейлерінде өткірлікті арттыруға мүмкіндік береді.

Анықтау

Оптикалық шұңқыр, негізінен фазалық құрылым болатындықтан, оның интенсивтілік профилі ғана арқылы анықтаылмайды. Сонымен қатар, бірдей реттік бұрқасын сәулелерінің интенсивтілік профильдері шамамен бірдей болғандықтан, оларды тек интенсивтілік үлестірімі бойынша сипаттау мүмкін емес. Осы себепті, кең ауқымды интерферометриялық әдістер қолданылады. Ең қарапайым әдіс – бұрқасын сәулені көлбеу жазықтық толқынымен араластыру, нәтижесінде шанышқы тәрізді интерферограмма пайда болады. Үлгідегі шанышқылардың санын және олардың өзара орналасуын есептеу арқылы шұңқырдың ретін және оған сәйкес белгісін дәл бағалауға болады. Бұрқасын сәуле көлбеу линза арқылы өтетін кезде өзінің ерекше жапырақша тәрізді құрылымын қалыптастыра алады. Бұл, бұрқасын ішіндегі әртүрлі фазалық нүктелердің өзара әрекеттесуі нәтижесінде болады. l-ретті бұрқасын сәулесі 1=n = l + 1 жапырақшаға бөлінеді, бұл көлбеу иілген линзаның фокус тереңдігіне жуық болады. Жапырақшалардың бағыты (оң және сол диагональ) оң және теріс орбиталық бұрыштық импульстің ретін анықтайды. Бұрқасын сәулесі кері белгілі бұрқасынмен араласқанда жапырақша құрылымын тудырады. Алайда, бұл әдіс белгілерді анықтауға мүмкіндік бермейді. Бұл әдіс Мах-Цендер интерферометрінің бір жолына, бұрқасын профилімен сорғыланатын Dove призмасын орналастыру арқылы қолданылуы мүмкін. Фазалық фронттың бұрылу шамасы орбиталық бұрыштық импульстің күйін көрсетеді, ал әртүрлі орбиталық бұрыштық импульске ие сәулелер өзара перпендикуляр болады. Мұндай орбиталық бұрыштық импульске негізделген мультиплекстеу миллиметрлік толқынды сымсыз байланыстың жүйелік сыйымдылығы мен спектрлік тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Оптикалық домендегі орбиталық бұрыштық импульсті мультиплекстеудің алғашқы тәжірибелік нәтижелері қысқа қашықтықта жақсы нәтижелер көрсеткен, бірақ ұзақ қашықтықтағы демонстрациялар әлі күтілуде. Бұл демонстрациялардың басты қиындығы – дәстүрлі оптикалық талшықтар бұрқасынның спиндік бұрыштық импульсін өзгертеді, ал иіліп немесе қысымға ұшырағанда орбиталық бұрыштық импульсін өзгерте алады. Қазірге дейін, арнайы оптикалық талшықтарда 50 метрге дейін тұрақты таралу көрсетілген. 143 км қашықтықта жарықтың орбиталық бұрыштық импульстік режимдерінің еркін кеңістікте таралуы жақсы беріктігі бар ақпаратты кодтауға қабілетті екені дәлелденді. Қазіргі компьютерлерде нөл және бір екі күйі бар электрондық құрылғылар қолданылады. Кванттық есептеулер ақпаратты кодтау және сақтау үшін жарықты пайдалануы мүмкін. Теориялық тұрғыдан алғанда, оптикалық шұңқырлар бос кеңістікте шексіз күйлерге ие, себебі топологиялық зарядтың шегі жоқ. Бұл деректерді жылдам өңдеуге мүмкіндік береді. Криптографиялық қауымдастық жоғары өткізу қабілетті байланыс мүмкіндігіне байланысты оптикалық шұңқырларға да қызығушылық танытады. Оптикалық микроскопияда оптикалық шұңқырлар стимуляциялық эмиссиялық кему (STED) микроскопиясы сияқты әдіс арқылы қалыпты дифракциялық шектерден асып түсетін кеңістіктік ажыратымдылыққа қол жеткізу үшін қолданылуы мүмкін. Бұл әдіс сәуле ортасындағы сингулярлық нүктедегі төмен интенсивтілікті пайдаланып, қажетті мақсатты аймақтағы флюорофорларды сарқытпай, жоғары интенсивті оптикалық шұңқыр сәулесімен қажетті аймақтың айналасындағы флюорофорларды кетіруге мүмкіндік береді. Оптикалық шұңқырлар сондай-ақ, сызықтық немесе сызықтық емес өзара әрекеттесу режимдеріндегі кванттық шұңқырлардың динамикасын зерттеу үшін жарық пен материяның поляритондық сұйықтықтарына тікелей (резонансты) берілуі мүмкін. Оптикалық шұңқырлар түйіскен фотондар жұптарының жергілікті емес корреляцияларында анықталуы мүмкін.