Кіріспе

Киноқоғам – мүшелік негізінде құрылған клуб, онда адамдар коммерциялық кинотеатрларда көрсетілмейтін фильмдерді тамашалай алады. Испанияда, Ирландияда және Италияда олар "синеклубтар", ал Германияда "фильмклубтар" деп аталады. Олардың басты мақсаты – білім беру, жаңа көрермендерді ұйымдастырылған және дайындалған көрсетілімдер бағдарламасы арқылы түрлі аудиовизуалды туындылармен таныстыру. Бұл ұйымдардың жұмысын редакциялық материалдар нығайтады, олар қол бағдарламаларын, брошюраларды, кестелерді, ақпараттық парақтарды және тіпті мақалалар жазады, бұл олардың көрмелерінің маңыздылығын арттырады. Киноқоғамдардың көрсетілімдерінің ерекшелігі – фильм көрермендерге таныстырылып, содан кейін фильм туралы пікір алмасуға шақыру. Мұндай талқылауларда көмекшілер, ұйымдастырушылар және кейде фильмнің өзінің авторлары қатысады. Әртүрлі елдерде мұндай киноқоғамдардың желілері бар, олар федерацияларға, кеңестерге, топтарға және жергілікті желілерге біріккен. Белгілі киноқоғамдардың қатарында Амос Фогельдің "Cinema 16", "Cinémathèque Française" және Нью-Йорктегі Линкольн орталығының киноқоғамы бар.

Халықаралық

Киноқоғамдық қозғалыс екі дүниежүзілік соғыс аралығында Францияда пайда болды (төменде қараңыз). Киноқоғамдардың халықаралық ұйымы – Халықаралық киноқоғамдар федерациясы. Бұл халықаралық қауымдастық 1947 жылы Канн қаласында (Франция) әлем елдерінің киноқоғамдарының топтары арасында құрылды және ол Fédération Internationale des Ciné Clubs (F.I.C.C.) деп аталады. World Film Communities Network (WFCN) – аудиовизуалды индустрияны цифрландыру арқылы жаңарып, халықаралық киноқоғамдастығында өзінің орнын табудағы жаңа платформа.

Австралия

1946 жылы құрылған Хобарт кино қоғамы Австралиядағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне кино қоғамы болып табылады. Мельбурн кинотехасы 1948 жылы Мельбурн университетінің кино қоғамы (MUFS) ретінде құрылды және 1984 жылы Cinémathèque деп аталды. Австралиядағы кино қоғамдарының ұлттық ұйымы – Австралия кино қоғамдары кеңесі (ACOFS) 1949 жылы құрылды. Австралияның "кино қоғамдары қозғалысының" көрнекті мүшелеріне Ян Клава, Дэвид Страттон, Майкл Торнхилл, Фрэнк Мурхаус, Кен Куиннелл және Джон Флаус кіреді.

Канада

Канадалық кино білімінің бастауларын киноқозғалысының салыстырмалы түрде кеш пайда болуымен байланыстыруға болады. Алғашқы киноқозғалыстары 1924 жылы Парижде және келесі жылы Лондонда құрылса да, 1935 жылға дейін Дональд Бьюкенен кино әуесқойларының жеткілікті санын жинап, Канаданың Ұлттық киноқозғалысын құра алмады. Бұл ұйым, негізінен Британ кино институтының үлгісінде, кино мәдениетін қалыптастыруды өзінің мақсаты етіп алды. Бір жыл ішінде қоғам Оттава, Торонто, Монреаль және Ванкувер қалаларында бөлімшелер ашты. Соғыс кезеңіндегі үзілістен кейін канадалық киноқозғалысы қазір алтын ғасыры деп есептелуі мүмкін. Мысалы, Ұлттық киноқозғалысының Ванкувердегі бөлімшесі 1945-46 жылдары қайта құрылып, Еңбек өнер гильдиясының Кино зерттеу тобымен бірлесіп, құштар көрермендерге арналған алпыстан астам классикалық фильмнен тұратын маңызды бағдарлама ұсынды. 1950 жылы Канада кино институты болып қайта аталған Ұлттық киноқозғалысы, Канада бойынша көптеген қоғамдар үшін ақпараттық орталыққа айналды. Бірақ, ол өзінің жетістігінің құрбаны болды, өйткені 1954 жылы топтар Канада киноқозғалыстары федерациясын (CFSS) құру үшін бөлініп кетті. Дороти Бьюритт басшылығымен CFSS мүше қоғамдары ұзын және мазмұнды бағдарламалық түсіндірмелермен бірге маңызды ретроспективаларды ұйымдастырды.

Колумбия

Бірнеше белсенді жергілікті қоғамдар бар, олардың ішінде Pulpmovies және Cinema Solaz кіреді.

Германия

Бірінші кино клубтары Германияда 1945 жылдан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыстан соң британдықтар мен француздардың ұсынысы бойынша, саяси емес, қатаң мәдени алмасуды және демократиялық сананы дамыту мақсатымен құрылды. 1950 жылдар, кино клубтар қозғалысының гүлденген кезеңі, оларға, соның ішінде Кеңес оккупациялық аймағында және/немесе кейіннен Германия Демократиялық Республикасында қайта құрудың жаңа толқынын сыйлады. Кино клубтары дербес бірлестіктерге айналды немесе білім беру және мәдениет саласында қолданылған ұйымдармен байланыста жұмыс істеді. Олардан неміс кино өнері үшін маңызды бастамалар туды, мысалы, Халықаралық Мангейм-Гейдельберг кинофестивалі сияқты кинофестивальдердің құрылуы. Алайда, Германия Федеративтік Республикасында кино клубтарының саны осылай азайды, 1971 жылы Федералдық қауымдастық таратылды. 1970 жылдары көптеген жерлерде кино клубтарының орнына жергілікті кинотеатрлар пайда болды. Германия Демократиялық Республикасының құлауымен, көптеген шығыс германиялық кино клубтары қаржылық және ұйымдық базасын жоғалтты, содан кейін де жергілікті кинотеатрларға көшуге мүмкіндік алды. Германияда Халықаралық кино қоғамдары федерациясына мүше екі ұлттық кино қоғамы бар: Bundesverband Jugend und Film e. V. және Bundesverband kommunale Filmarbeit.

Үндістан

Сатьяжит Рей 1947 жылы алғашқы үнді кино қоғамын – Калькутта кино қоғамын құрды. 1959 жылы Үндістанның Киноқоғамдар федерациясы Калькутта, Дели, Бомбей (қазіргі Мумбай), Мадрас (қазіргі Ченнаи) және Патна киноқоғамдарын біріктіретін орталық ұйым ретінде құрылды. Сатьяжит Рей президент болып сайланды. 1981 жылы Ченнаиде киноға қызығушылық танытқан жандар мен кино институтының түлектері «Ченнаи кино қоғамын» құрды. М. Сивакумар оның құрылтайшы хатшысы, ал Сасикумар – құрылтайшы президенті болды. Ол 15 жыл бойы халықаралық фильмдерді көрсетіп, киноны бағалау курстарын өткізді, кино жасаушылармен кездесті, шеберлердің ретроспективасын және мерейтойлық кинофестивальді ұйымдастырды. «Саланам» атты тамил тіліндегі киножурналды бес жыл бойы шығарды. DVD дискілері мен спутниктік телеарналар пайда болғаннан кейін, қоғам ұйымдастырушыларының көпшілігі кино жасаумен айналысып, «Ченнаи кино қоғамы» біртіндеп жоғалып кетті. Кераладағы алғашқы киноқоғам 1965 жылы Тривендрумда құрылды. Оны белгілі және марапатталған режиссер Адур Гопалакришнан құрды. Бұл жаңа малаялам киносына жол ашты. https://web.archive.org/web/20130131092225/http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_4.html

Ченнаидегі Индо Киноны бағалау қоры жыл сайын желтоқсан айында Халықаралық кинофестиваль – Ченнаи Халықаралық кинофестивалін (CIFF) өткізеді. http://www.chennaifilmfest.com, http://www.icaf.in – 2003 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан іс-шара. Кино зерттеушісі Амрит Гангардың сөзіне сәйкес, киноқоғамдар цензура заңдарынан босатылғандықтан цензураланбаған фильмдерді көрсетуге рұқсат алады, сондықтан мүшелердің жасы кемінде 18 болуы керек. Yadharthaa – 1978 жылдың 4 желтоқсанынан бері Мадурай, Тамил Надуда жұмыс істеп келе жатқан киноқоғам. Тамил Наду Балалар Киноқоғамы 2004 жылдан бері Мадурай Халықаралық Балалар Кинофестивалін ұйымдастырып келеді.

Ирландия

Ирландия кинотеатры 1977 жылдан 1984 жылға дейін Дублинде киноклуб ретінде жұмыс істеді. Ол көрермендерге коммерциялық кинотеатрларда көрінбейтін өнер және халықаралық фильмдерді ұсынды, сонымен қатар бұл орын цензураланбаған фильмдерді көрсетумен ерекшеленді. Ирландияның цензура заңдарына сәйкес, жалпы жұртшылыққа көрсетілетін фильмдер ғана цензураға ұсынылуы тиіс еді, ал клубтар көрсеткен фильмдер цензура қарауынан, қысқартудан немесе тыйым салудан босатылды.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияның алғашқы кино қоғамы 1945 жылы құрылды. 2015 жылы Жаңа Зеландия кино қоғамдары федерациясы он төрт облыстың өкілдігін жасады.

Норвегия

Норвегиялық киноқоғамдары киноклубтар деп аталады, ал олардың ұлттық ұйымы – Норвегия киноқоғамдары федерациясы. Алғашқы киноклубтар 1950 жылдардың соңында Осло және Нарвик қалаларында құрылды, содан бері киноқоғамдық қозғалыс Норвегияның ірі қалаларында да, сондай-ақ ауылдық аймақтарында да қарқынды дамыды.

Польша

Польшадағы киноқлубтардың ұлттық ұйымы – Польша киноқлубтар федерациясы (Polska Federacja Dyskusyjnych Klubów Filmowych PF DKF). Оның құрметті төрағасы – Анджей Вайда.

Португалия

Бұл елдегі киноқоғамдардың ұлттық органы – 1978 жылы құрылған Португалия киноқоғамдары федерациясы. www.fpcc.pt

Испания

Испанияда Каталония және Галисияны өкілдік ететін екі киноқлубтар федерациясы бар, атап айтқанда, Каталония киноқлубтар федерациясы (Federació Catalana de Cine Clubs) және Галисия киноқлубтар федерациясы (Federación de Cineclubes de Galicia).

Ұлыбритания

Бірінші киноқоғам 1925 жылы Лондонда Ирис Барри, Сидни Бернштейн, Барон Бернштейн, Адриан Брунел, Хью Миллер, Уолтер Майкрофт және Айвор Монтегу сияқты зиялылар мен энтузиастер тобы тарапынан коммерциялық негізде көрсетілмеген, көбінесе еуропалық фильмдерді, сондай-ақ цензурадан өтпеген, көбінесе Совет Одағынан алынған фильмдерді көрсету мақсатымен құрылды. Оның демеушілерінің арасында Джордж Бернард Шоу, Х.Г. Уэллс және Блумсбери тобының көптеген мүшелері болды. Ол жай ғана Киноқоғам деп аталды, бірақ кейіннен одан көптеген киноқоғамдар құрылғандықтан, көбінесе Лондон киноқоғамы деп аталады. Олардың ішінде Эдинбург кино гильдиясы (1929, әлі де жұмыс істеп келеді) және Салфорд жұмысшыларының киноқоғамы (1930; кейін Манчестер және Салфорд киноқоғамы болып өзгерді, әлі де жұмыс істеп келеді) бар. Оның қызметі 1939 жылы аяқталды, бірақ соғыстан кейін Жаңа Лондон киноқоғамы оның ізбасары болды. Ұлыбританиядағы киноқоғамдарының ұлттық ұйымы – Британдық киноқоғамдары федерациясы (BFFS). Көптеген университеттер мен колледждердің студенттік одақтарында киноқоғамдары бар, оның ішінде Уорвик университетіндегі Уорвик студенттік кинотеатры, Оксфорд университетінің Кино жасау қоры және Лондон университетінің колледжіндегі елдегі ең көне киноқоғамдарының бірі. 2006 жылы Бибан Кидрон мен журналист Линдси Макки мектеп оқушыларының киноға қолжетімділігін арттыру мақсатымен Filmclub жобасын іске қосты.