Кіріспе

Америкалық фильм институты (АФИ) – коммерциялық емес білім беру және өнер ұйымы. АФИ американдық киношілерді оқытады және Америка Құрама Штаттарындағы кино өнерінің мұрасын сақтайды. АФИ жеке қаржыландыру және мүшелік жарналары есебінен қаржыландырылады.

Көшбасшылық

Институт кино, ойын-сауық, бизнес және академиялық қауымдастықтардың жетекшілерінен тұрады. Қамқоршылар кеңесін Кэтлин Кеннеди төрағалық етеді, ал директорлар кеңесін Роберт А. Дейли басқарады. Ұйымды президенті және бас директоры, кино тарихшысы Боб Газзале басқарады. Бұрынғы басшылар – ұйым құрылғаннан бастап (1967 жылдан 1980 жылға дейін) құрылтайшы директор Джордж Стивенс және 1980 жылдан 2007 жылға дейін Жан Пикер Фирстенберг болды.

Тарих

Америка кино институты 1965 жылы президент Л.Б. Джонсонның Ақ үйдің Роза бағында жариялаған жарлығымен құрылды. Оның мақсаты – американдық кино мұрасын сақтауға, келешектегі киношілер буынын тәрбиелеуге және суретшілер мен олардың туындыларын құрметтеуге арналған ұлттық өнер ұйымын құру болды. Екі жыл өткен соң, 1967 жылы AFI Ұлттық өнер қоры, Америка кино өнеркәсібінің қауымдастығы және Форд қорының қолдауымен іске қосылды. Алғашқы 22 мүшелі басқару кеңесіне актер Грегори Пек төраға, актер Сидни Пуатье вице-төраға, сондай-ақ режиссер Фрэнсис Форд Коппола, кинотарихшысы Артур Шлезингер, лоббист Джек Валенти және өнер мен ғылымның басқа да өкілдері кірді. Институт кинорежиссерлерді даярлайтын оқу бағдарламасын құрды, ол кезде ол Жоғары деңгейдегі кино зерттеулер орталығы деп аталды. Сондай-ақ, алғашқы жылдары Кеннеди өнер орталығында көркем фильмдерді көрсету бағдарламасы және AFI көркем фильмдер каталогы – американдық кино тарихының ғылыми көзі құрылды. 1981 жылы институт қазіргі сегіз акрлық Голливуд кампусына көшіп келді. Кино білімі беру бағдарламасы аккредиттелген аспирантура – AFI консерваториясына айналды. AFI алғашқы және авторлық фильмдерді көрсетуді Кеннеди орталығынан тарихи AFI Silver Theatre and Cultural Center-ға көшірді, онда AFI DOCS кинофестивалі өтеді, бұл AFI-ді әлемдегі ең ірі коммерциялық емес кино көрсету ұйымына айналдырды. AFI марапаттау шаралары мен үздік 10 фильмнің тізімі арқылы көрермендерді тәрбиелейді және көркемдік жетістіктерді мойындайды. 2017 жылы болашақ режиссер Илана Бар Дин Джаннини 1980 жылдардың басында Дезсо Мадьярдың өзіне сексуалдық зорлық көрсеткеніне шағымданып, AFI оны институттан шығарып тастағанын мәлімдеді.

АФИ консерваториясы

1969 жылы институт Калифорния штатының Беверли-Хиллс қаласындағы Дохени сарайындағы Грейстоун ауданында АФИ кино өнері консерваториясын құрды. Алғашқы курсқа Терренс Малик, Калеб Дешанел және Пол Шредер сияқты кинорежиссерлер қабылданды. Бұл бағдарлама AFI консерваториясына өсті, ол Голливуд төбелерінде орналасқан, аккредиттелген аспирантуралық кино мектебі. Консерватория кинематография, режиссура, монтаж, продюсерлік, қойылым дизайны және сценарий жазу сияқты алты кино саласында оқытуды қамтамасыз етеді. Кәсіби өндіріс ортасын имитациялап, студенттер (Fellows) басқа аспирантуралық бағдарламалардағы студенттерге қарағанда көбірек фильмдер жасау үшін бірлесіп жұмыс істейді. AFI консерваториясына қабылдау өте таңдаулы, жыл сайынғы түлектердің саны 140-тан аспайды. 2013 жылы Эмми және Оскар жүлделерінің иегері, режиссер, продюсер және сценарист Джеймс Л. Брукс («As Good as It Gets», «Broadcast News», «Terms of Endearment» фильмдерінен белгілі) AFI консерваториясының көркемдік директоры болып тағайындалды, ол кино бағдарламасын басқарады. Брукстың AFI консерваториясындағы көркемдік қызметіне Даниэль Петри, Роберт Уайз және Фрэнк Пирсон сияқты көрнекті тұлғалардың мұрасы кіреді. Марапатты режиссер Боб Мандел тоғыз жыл бойы AFI консерваториясының деканы қызметін атқарды. Ян Шуетт 2014 жылы декан болып тағайындалды және 2017 жылға дейін қызмет етті. Кино продюсері Ричард Гладштейн 2017 жылдан 2019 жылға дейін декан болды, содан кейін Сьюзан Раскин тағайындалды.

Атақты түлектер

AFI консерваториясының түлектері кино, теледидар және интернетте жұмыс істейді. Олар индустрияның барлық маңызды сыйлықтарына ие болды – «Оскар», «Эмми», кәсіби одақтардың сыйлықтары және «Тони» сыйлығы.

АFI көркем фильмдер каталогы

1968 жылы құрылған AFI каталогы – веб-базалық кинографиялық деректер базасы. Кино тарихшылары үшін зерттеу құралы болып табылатын каталогта 1893 жылдан 2011 жылға дейін түсірілген 60 000-нан астам толық метражды фильм мен 17 000 қысқаметражды фильм, сондай-ақ 2000 жылдан 2010 жылға дейінгі жылдардағы AFI сыйлығының ең үздік фильмдері туралы мәліметтер бар. Осы каталогтың басылымдағы алғашқы нұсқаларын жергілікті кітапханаларда табуға болады.

AFI сыйлығы

2000 жылы құрылған AFI Awards он ең көрнекті фильмді ("Жылдың фильмдері") және он ең көрнекті телебағдарламаны ("Жылдың телебағдарламалары") марапаттайды. Бұл марапаттар бәсекелестіксіз, ең жақсы дегендерді мойындау болып табылады. Марапаттар желтоқсан айында жарияланады, ал келесі қаңтарда марапат алғандар үшін жеке түскі ас ұйымдастырылады.

AFI 100 жыл... сериясы

1998 жылдан 2008 жылға дейін жалғасқан AFI 100 жылдық сериясы, «Музыкалық фильмдер», «Күлкі», «Шошқылық» сияқты санаттардағы Американың ең жақсы фильмдерінің жюри таңдауымен жасалған тізімдерін ұсынды және жаңа буынды классикалық американдық фильмдермен таныстырды. Жюрилер 1500-ден астам өнер шеберлері, ғалымдар, сыншылар мен тарихшылардан тұрды. «Азамат Кейн» екі рет Американың ең ұлы фильмі деп дауыс берілді.

AFI кинофестивальдері

AFI екі кинофестиваль өткізеді: Лос-Анджелестегі AFI Fest және Мэриленд штатының Сильвер-Спринг қаласындағы, сондай-ақ Вашингтон, округ Колумбиядағы AFI Docs (бұрын Silverdocs деп белгілі болған).

АФИ фестивалі

AFI Fest – Америка кино институтының жылдық көркемдік шеберлікті тойлауы. Бұл – жылдың ең үздік фестивальдік фильмдерін көрсететін және әлемнің кино астанасында шебер режиссерлер мен жас суретшілердің көрермендермен кездесу мүмкіндігін беретін шара. Бұл фестиваль дәрежесімен тең келген жалғыз, халыққа тегін кіруге рұқсат етілген фестиваль. Кино өнері мен ғылымы академиясы AFI Fest фестивалін жыл сайынғы «Оскар» сыйлығының «Қысқа фильмдер» номинациясына іліккен фестиваль деп мойындайды. Фестиваль жылдар бойы Аньес Варда, Педро Альмодовар және Дэвид Линч сияқты көптеген беделді режиссерлер мен суретшілерге құрмет көрсетіп, сондай-ақ «Оскарға» ұсынылған және жеңіс однына ие болған көптеген фильмдерді көрсетті.

AFI құжаттамалары

Жыл сайын маусым айында өткізілетін AFI Docs (бұрын Silverdocs) Вашингтон қаласындағы деректі фильмдер фестивалі. Бұл фестиваль 27 000-нан астам деректі фильмдерге қызығушыларды тартады.

AFI Silver театр және мәдени орталығы

AFI Silver Theatre and Cultural Center – Мэриленд штатының Silver Spring қаласында орналасқан қозғалыс суреттерін көрсететін, білім беру және мәдени орталық. Белгілі сәулетші Джон Эберсонның 1938 жылғы тарихи Silver Theatre театрын қайта жаңартуға негізделген, жаңа құрылысы 32 000 шаршы футтан астам аумақты алып жатыр, онда екі стадиондық театр, кеңселер, мәжіліс өткізу орындары, қабылдау және көрме залдары бар. AFI Silver Theatre and Cultural Center фильмдер мен бейнебағдарламаларды ұсынады, сонымен қатар режиссерлермен сұхбаттасулар, пікір-талқылаулар, дөңгелек үстелдер мен музыкалық кештер ұйымдастырылады.

АFI әйелдер үшін режиссерлік семинар

Әйелдер режиссуралық шеберханасы – экран режиссурасы саласында кәсіби біліктілігі бар әйелдердің санын арттыру мақсатында қатысушыларды оқытуға және тәлімгерлікке бағытталған оқу бағдарламасы. Ақысыз бағдарламаға қатысушылардың әрқайсысы бір жыл ішінде қысқаметражды фильм түсіріп аяқтауға міндетті. Бұл бағдарламаның түлектерінің арасында Мая Анжелу, Энн Банкрофт, Дайан Кэннон, Эллен Бурстин, Дженнифер Гетцингер, Лесли Линка Глаттер, Лили Томлин, Сьюзан Оливер және Нэнси Малоун есімдері бар.