Кіріспе

Шатырдағы құрылымдық элемент. Пурлин (немесе тарихи түрде purline, purloyne, purling, perling) – шатырдың бойлық, көлденең құрылымдық мүшесі. Дәстүрлі ағаш каркастарында үш негізгі түрге бөлінеді: пүрлин тақтасы, бас пүрлин және қарапайым пүрлин. Пурлиндер болат каркастарда да қолданылады. Болат пүрлиндерді қоршаған ортадан қорғау үшін бояуға немесе майлауға болады.

Этимология

"Пурлин" терминінің пайда болуы туралы мәліметтер аз. Оксфорд сөздігі оның француз тілінен шыққандығын көрсетеді, ал 1447 жылы "пурлин" сөзінің бір түрі алғаш рет қолданылған, бірақ бұл пікірге күмәнді қаралатын жайттар бар.

Пурлинді пластина

Ағаш құрылысындағы шыршалы тақта Еуропалық ағылшын тілінде "аркадалық тақта", "шырша астындағы тақта" және "басты шырша" деп те аталады. "Тақта" термині негізгі, көлденең, тірек ағаш дегенді білдіреді. Шыршалы тақталар – бұл шатыр қабырғаларының орталық бөлігін тіреп тұратын және тіреулерге сүйенетін арқалықтар. Олар шатыр қабырғаларын тіреу арқылы, шатыр қабырғаларының өздерінен ұзын аралықты қамтамасыз етеді, соның арқасында ғимарат кеңірек болады. Шыршалы тақталар Солтүстік Америкадағы үлкен ескі сарайларда жиі кездеседі. Шатыр тақтасы шыршалы тақтаға ұқсас, бірақ ағаш құрылымды ғимараттың ортасындағы байланыстырушы қабырғаларды тірейді.

Негізгі шұңқыр

Ағаш құрылыстарындағы негізгі шүберектер, сондай-ақ "басты шүберектер" және "жанама шүберектер" деп те аталады, басты қабырғаларға тіреліп, "қос шатыр" деп аталатын құрылымда ортақ қабырғаларды қолдайды (басты қабырғалар қабаты мен ортақ қабырғалар қабатынан тұратын шатыр). Басты шүберектер басты қабырғаларға қосылу әдісіне қарай жіктеледі: "өткізгіш шүберектер" басты қабырғалардың үстінен өтеді; "ұшты шүберектер" басты қабырғалардың бүйіріне бекітіледі; ал "құсаулы шүберектер" (тарихи АҚШ-та олардың тек бір ғана мысалы белгілі) жоғары тіреумен ұсталады. Өткізгіш шүберектер "ойысқан", "артқы" немесе "құсаулы" болып бөлінеді; ал ұшты шүберектер "ұшты", "тісті" және/немесе "қиғаш" деп жіктеледі.

Қарапайым шпал

Ағаш құрылысындағы жалпы шүберектер, сондай-ақ "үлкен шүберек пен кіші шүберек жүйесі" деп аталады. Жалпы шүберектер әдетте бас қабырғалардың жоғарғы жақтарынан (арқаларынан) "өткізіліп" орнатылады және тік шатыр қаптамасын ұстайды (осы шатыр жүйесін анықтаудың маңызды белгісі). Солтүстік Америкада ағылшындар қоныстанған аймақтарда кездесетін жалпы шүберек шатырлары Массачусетс шығанағында жаңадан пайда болған болуы мүмкін. Англияда жалпы шүберек шатырлары бар каркастық ғимараттардың мысалдары кездеспесе де, Англиядағы кейбір тас қораларда тік тақталанған жалпы шүберек шатырлары бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, мұндай шатырлар Жаңа Англияда, ең көп саны Мэн штатында, сондай-ақ Нью-Йорктің шалғай аймақтарында және Канададағы Сент-Лоуренс өзені бойында кездеседі. Сақталған ең көне мысалдардың бірі – 1678 жылға дейін сақталған Массачусетс штатының Ньюбери қаласындағы Коффин үйі. Жалпы шүберек шатырларының мақсаты – тек тік орналастырылған тақталардан тұратын, ал тігістері тақталармен немесе тақталардың қосымша қабатымен жабылған тақта шатырды жасауға мүмкіндік беру.

Болаттан жасалған құрылыстарда

Болат конструкциясында "персе" термині әдетте ғимараттың қабырғасына параллель созылатын және шатыр жабынын немесе қаптамасын қолдайтын шатыр қаңқасының элементтеріне қатысты. Перселер өз кезегінде қиғаштармен немесе қабырғалармен тіреледі. Перселер көбінесе болат қаңқалы ғимарат жүйелерінде қолданылады, онда Z пішіндері аралықтардың иілу үздіксіздігін қамтамасыз ететіндей етіп пайдаланылады. Болат өнеркәсібі сызбалар мен құжаттамада ыңғайлы қысқарту үшін құрылымдық пішіндерге шартты белгілер тағайындайды: Фланецтері бар немесе фланецтері жоқ каналдық бөлімдер әдетте C пішіндері деп аталады; Фланецтері жоқ каналдық бөлімдер сондай-ақ U пішіндері деп аталады; Z әрпіне ұқсас пішіндегі және нүктелік симметриялы бөлімдер Z пішіндері деп аталады. Бөлімдердің белгілері аймақтық және тіпті нақты өндірушіге тән болуы мүмкін. Болаттан жасалған ғимарат құрылысында, перселер (шатыр) және жиектер (қабырға) сияқты екіншілік элементтер жиі суық қалыптастырылған болаттан жасалған C, Z немесе U бөлімдері (немесе прокатталған) C бөлімдері болып табылады. Суық қалыптастырылған элементтер екіншілік элементтерге қатысты прокатталған бөлімдерге қарағанда салмақ бойынша тиімді болуы мүмкін. Сонымен қатар, Z бөлімдерін тасымалдау үшін жинап бундалдауға және ғимаратта бірнеше тіректерде құрылымдық тұрғыдан тиімді үздіксіз қабырға жасау үшін тіреуге жабыстыруға болады.

Галерея

Ескерту: Осы бөлімдегі суреттер Ұлыбритания және Австралияда кеңінен қолданылатын терминдерді пайдаланады.