Кіріспе

Ришкани – Молдованың солтүстік-батысындағы аудан (район), әкімшілік орталығы Ришкани қаласы. Басқа ірі қала – Костешти. 2011 жылдың 1 қаңтарына қарай халық саны 70 000 адамды құрады.

Тарих

Костешти қаласының жанында Алтын Ордаға қарасты, бірақ 1360 жылы тасталып кеткен қаланың іздері табылды. Ең ерте тарихи жазбалары бар қалалар – Хородиште және Речеа Шаптебани, олар 1429 жылдан 1437 жылға дейінгі тарихи кезеңде айтылған. Келесі ғасырларда аудан экономикалық және мәдени тұрғыдан дамыды. 1812 жылы Бухарест шартынан кейін, Бассарабия да, аудан да Ресейдің оккупациясына түсті (1812–1918), осы кезде аудан украин, орыс, неміс және еврейлермен белсенді түрде қоныстандырылды, олар өздерінің ауылдарын құрды. 1918 жылдың 27 наурызында халықтың еркімен, елдердің тарихы мен ұлттық ерекшеліктеріне сәйкес, Бессарабияның Румыниямен бірігуіне бірауыздан шешім қабылданды. 1940 жылдың 26 маусымында Гитлер мен Сталин арасындағы келісімге сәйкес, Бессарабияның тағдыры әскери күшпен шешілді. 1941 жылдың 22 маусымында немістер мен кеңес әскерлері арасында 1418 күн және түн бойы қанағатсыз және қанды шайқастар басталды. 2004 жылғы халық санауы бойынша аудан халқы 72 400 адамды құрады.

География

Молдованың солтүстігінде орналасқан аудан, солтүстікте Эдинец және Дондушени аудандарымен, шығыста Дрокия және Сынгерей аудандарымен, оңтүстікте Бальц муниципалитетімен және батыста Румыниямен шектеседі. Аудан Солтүстік Молдавия үстіртісінде орналасқан, рельефі көтеріңкі-төмендігі аз, эрозиялық процестер әлсіз. Ауданның көп бөлігін қара топырақтар алып жатыр. Ауданның табиғи ресурстары әктас, саз, құм, қиыршық тас сияқты материалдардан тұрады, олар Друта, Корлатені, Браниште, Шаптебани ауылдарының жанында кездеседі. Ауданның ең жоғары нүктесі Почумбени ауылының жанында 280 метрді құрайды.

Климат

Ауданның климаты қоңыржай континенттік, жылдық орташа температурасы 0,9°C. Шілде айының орташа температурасы 20°C, ал қаңтар айында 400–550 мм жылдық жауын-шашын жауады. Аң аулаудың орташа жылдамдығы 3–5 м/с.

Фауна

Ауданның фаунасы сүтқоректілер, құстар, бауырымен жорғалаушылар және басқалардан тұрады. Ормандарда: жабайы шошқалар, бұғылар, түлкілер, қояндар, бадгерлер, әр түрлі ұсақ кеміргіштер мен құстар, мысалы, бұлбұл, тоқылдақ, шақшық, қызылқұйрық, суыржан, еуропалық жасыл кесірткелер, су жыландары және уланды жыландар кездеседі. Су алаптарында сусарлар, ондатрлар, үйректер, су қаздары, шағалалар, қаздар, аққулар, шабақ, жайын, қолыбас, сазан, ақкезе, саран, жаңқа және басқалары қоныстанған.

Флора

Ормандар ауданның 5,7%-ын құрайды, өте аз түрлі өсімдіктерге орналасқан, оның ішінде ағаштар: емен, қара емен, липа, каштан, шие және басқалары. Өсімдіктер: бетеге, көктем, қамыс, тағдық және басқалары.

Өзендер

Су ауданы Қара теңіздің бөлігі болып табылады. Аудан арқылы Прут (Румыниямен шекара өзені), Цюхур, Копачеанка, Раковац, Памерница, Каменка өзендері ағып өтеді. 1978 жылы 32 МГВт қуаты бар "Costesti-Stanca" гидравликалық торабының (КСРО мен Румынияның бірлескен құрылысы) құрылысы аяқталды. Су электр стансасына қызмет ететін жерүсті су көлемі 59 км² және 1280 миллион м³ суды құрайды.

Демография

2012 жылдың 1 қаңтарында аудан халқы 69 500 адамды құрады, оның ішінде 22,7%-ы қалалық, ал 77,3%-ы ауылдық тұрғындар. Туу көрсеткіші (2010): 760 (10,8 мыңға шаққанда) Өлім көрсеткіші (2010): 1105 (15,7 мыңға шаққанда) Өсім көрсеткіші (2010): 345 (4,9 мыңға шаққанда)

Этностық топтар

Этникалық топ Молдовалықтардың жалпы санының %-ы * 73,7 украиндықтар 19,5 румындар * 3,0 орыстар 2,6 цығандар 0,8 гагауздар 0,1 болгарлар 0,1 басқалар 0,3 жарияланбаған 0,14
Түсініктеме: * Молдовалықтар мен румындардың этникалық идентификациясына қатысты пікір қақтығыстары әлі де жалғасуда.

Дін

Христиандар 97,9%
Православ христиандар 96,3%
Протестанттар 1,6%
Баптистер 0,7%
Пентикосталдар 0,5%
Жетінші күн адвентистері 0,4%
Басқалары 1,5%
Дінсіздер 0,4%
Атеистер 0,2%

Экономика

Жалпы саны 15 300 адам аудандағы кәсіпорындарда жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығы – ауданның басты саласы, ол жалпы жердің 81,8%-ын құрайды. Басты егістер – дәнді дақылдар (бидай, арпа, сұлы), техникалық дақылдар (күнбағыс, темекі) және қант қызылшасы, көкөністер. Жеміс бақтары (алма, шие, өрік) 4,3%-ды алып жатыр.

Саясат

Ришкани ауданы Солтүстік Қызыл деп аталатын аймақта орналасқан, мұнда ПЦРМ әдетте жақсы нәтижелерге қол жеткізеді, 2001 жылдан бері 50%-дан астам дауыс жинап келді. Бірақ соңғы үш сайлауда коммунистердің қолдауы үнемі азайып келеді. Соңғы үш сайлауда АЕИ-нің көрсеткіші 82,7%-ға өсті.

+ Парламент сайлауының нәтижелері

Жыл | АЕИ | ПЦРМ
------- | -------- | --------
2010 | 45,88% (14 450) | 47,75% (15 043)
2009 шілде | 44,84% (13 696) | 51,09% (15 603)
2009 сәуір | 26,18% (7 909) | 55,90% (16 892)

Мәдениет

Рискани ауданында 96 мәдени мекеме жұмыс істейді, оның ішінде 6 мәдениет үйі, 37 клуб, 52 кітапхана, 1 мұражай. 160-ы шығармашылықпен айналысады, 19-ы үлгілі ұжым атағын иеленеді.