Кіріспе

Су асты кемелері үшін қоршаған орта қысымындағы қашу жүйесі.

Қашу шахтасы – су асты кемесіндегі экипаждың батып кеткен су асты кемесінен қашуға мүмкіндік беретін шағын бөлімше; ол екі түрлі қысымдағы аймақтар арасында адамдарды немесе заттарды ауыстыруға мүмкіндік беретін шлюз сияқты принцип бойынша жұмыс істейді.

Жұмыс істеу принципі

Сыртқы люктегі су қысымы әрқашан суасты қайығының ішіндегі ауа қысымынан жоғары болады, ол люкті ашуға бөгет жасайды. Тек қана құтқару камерасындағы қысым теңіз қысымымен тең болғанда ғана люкті ашу мүмкін. Сондықтан, бөлім суасты қайығының ішкі жағынан толығымен оқшауланып, құтқару люгін ашу үшін камера ішіндегі қысым теңіз қысымына дейін көтерілуі керек.

Операция

Су ағызу клапаны ашылып, қалған судың бөлімнен толығымен ағып кетуі қамтамасыз етіледі, сондай-ақ суасты кемесінің ішкі және эвакуациялық шахта арасындағы қысым теңестіріледі. Су ағызу клапаны жабылады, 6–8 адам төменгі люк арқылы эвакуациялық камераға көтеріледі және төменгі люк жабылады. Камераға кірер алдында, эвакуацияланатындар Steinke капоты немесе суастынан эвакуациялануға арналған жабдықты киеді, ол бетке көтерілу кезінде ауамен қамтамасыз етеді. Теңіз суы клапаны ашылып, камера сумен толтырылады. Камера сумен толғанда, ондағы ауа қысымы теңіз қысымына теңелгенше қысылады. Камерадағы қысым теңіз қысымымен теңелгенде, су тоқтатылады. Су деңгейі эвакуациялық түтіктің деңгейінен жоғары көтерілуі керек (суретті қараңыз). Ауа қысымын арттыру үшін жоғары қысымды ауамен жабдықтаудан қосымша ауа камераға жіберіледі. Камераның жоғарғы бөлігінде ауа қалпы, ол камерадан шығу кезегін күтіп тұрған адамдардың тыныс алуына мүмкіндік береді. Бірінші эвакуацияланатын адамның Steinke капоты, шығар алдында жоғары қысымды ауа желісіне қосылған шланг арқылы ауамен толтырылады. Капоттағы қысым, ауа/судың қоршаған ортадағы қысымымен теңестірілуі керек. Бірінші эвакуацияланатын адам эвакуациялық түтік арқылы көтеріліп, люкті ашады. Камераның ішкі қысымы теңіз қысымымен теңелгенге дейін люк ашылмауы керек еді. Камерадан шыққаннан кейін, Steinke капотының ішіндегі ауаның көтерілу күші эвакуацияланатын адамды жылдам бетке жеткізеді. Адам бетке көтерілгенде, судың қоршаған ортадағы қысымы төмендейді, сондықтан адамның өкпесіндегі және капоттағы ауа кеңейеді. Сондықтан эвакуацияланатындар бетке дейін үнемі дем шығарып, кеңейіп жатқан ауаны өкпеден шығаруы керек. Бір-бірлеп, әр эвакуацияланатын адамның Steinke капоты ауамен толтырылады және адам эвакуациялық түтіктен шығып, бетке көтеріледі. Соңғы адам шығар алдында сыртқы люкті жабып қоюы керек. Суасты кемесінің ішінде суды камерадан ағызу үшін су ағызу клапаны ашылады және қысым суасты кемесіндегідей теңестіріледі. Камерадағы қысым, барлық суды су ағызу клапаны арқылы жылдам шығарады. Камерадағы қысымды төмендету, сыртқы люкті қайтадан жабуға да себеп болады, себебі суасты кемесінің сыртындағы қысым жоғары. Содан кейін, барлығы суасты кемесінен шыққанша цикл қайта басталады.

DSRV құтқару

Құтқару багажы терең суға батып құтқару көлігін (DSRV) пайдалана отырып, істен шыққан су асты қайығының ішіндегі экипажды құтқару үшін де қолданылуы мүмкін. DSRV экипажы құтқару багажының жоғарғы люгінің үстінен көлікті маневрлеп келтіріп, содан кейін су асты қайығы корпусының сыртында орналасқан арнайы тіреулерге ілігеді. Көптеген су асты қайықтарда мұндай тіреулер болмайды, сондықтан DSRV люкті айналасындағы аумаққа су өткізбейтін жабысқақты құруға тырысады. Су асты қайығы дұрыс орналасқаннан кейін, юбканы (астыңғы бөлігін) сумен толтырады және юбканың сыртқы бетіндегі гидростатикалық қысым люктер ашылғанда және тасымалдау кезінде жабысқақты сақтауға жеткілікті болады. Содан кейін экипаж DSRV мен су асты қайығы арасындағы кішкентай камерадағы қысымды тез теңестіріп, өздерінің төменгі люктерін аша алады. Құтқару багажының жоғарғы люгінің сыртында көбінесе құлыптау механизмін іске қосатын дөңгелекке жалғасқан шахта болады. DSRV экипажы шахтаға дөңгелек бекітіп, шахтаны бұру арқылы люкті ашып, су асты қайығына кіруге мүмкіндік береді. Бұл қауіпті операция, себебі су асты қайығы суға батуға жеткілікті зақымданған жағдайда, қысым корпусына су кіріп, ішкі қысымды қалыпты 1 бардан асыруы мүмкін.