Кіріспе

Дублиннің гиберно-норс патшасы Сигтриг II Жібек сақалды Олафсон (ирланд мәтіндерінде Сихтрик, Ситрик және Ситрик; скандинавия мәтіндерінде Сигтриг және Сигтриггр) – Дублиннің гиберно-норс патшасы (болжам бойынша 989–994 жж.; қайта орнатылған немесе 995–1000 жж. басталған; 1000 ж. қайта орнатылған және 1036 ж. тақтан бас тарған) Уи Имайр әулетінен шыққан. Ол 999–1000 жылдардағы Ленстер көтерілісіне қатысып, кейіннен Мунстер королі Брайан Боруға бағынуға мәжбүр болды. Оның отбасы Борумен екі жақты некелік одақ жасады, бірақ ол кейіннен 1012–1014 жылдардағы Ленстер көтерілісінің басшыларымен қайтадан одақтасты. Ол 12 ғасырғы ирланд «Cogadh Gaedhil re Gallaibh» және 13 ғасырғы исланд «Njal's Saga» еңбектерінде 1014 жылғы Клонтарф шайқасындағы негізгі норвегиялық басшы ретінде маңызды рөлде бейнеленген. Сигтригтің ұзақ билігі 46 жылға созылды, ол 1036 жылы тақтан бас тарғанға дейін. Осы кезеңде оның әскерлері сол кездегі бес ирланд провинциясының төртеуінде әрекет етті. Ол әсіресе Мит, Уиклоу, Ольстер және тіпті Уэльс жағалауы сияқты аймақтарға ұзақ шабуылдар жасады. Ол сондай-ақ Корк және Уотерфордтағы бәсекелес норвегиялық патшалармен қақтығысқа түсті. 1028 жылы Римге қажылық сапар жасады және Дублиндегі Христос шіркеуінің соборын салумен байланысты. Оның билігі кезінде Дублин бірнеше рет қиын жағдайға түссе де, жалпы алғанда қаладағы сауда гүлденді. 1042 жылы қайтыс болды және оның орнын баққан Лейнстер патшасы Маэль Морданың қарындасы болды. Сигтригтің әкесінен туған жартылай бауыры Глуниарн, «Темір тізе» болды, ол 980 жылдан 989 жылға дейін Дублин патшасы болды. Оның билігінің соңында Сигтригтің ұлдарының бірі үшін алым төлеуге байланысты оқиға болды, талаптар тізімінде «жеті жүз британдық ат» аталды. Ирландия жылнамалары Сигтриг, оның отбасы немесе оның билігінің алғашқы бес жылындағы Дублин туралы аз мәлімет береді. Бенджамин Хадсон бұл болашақ Норвегия королі Олаф Триггвасонның келгеніне байланысты болды деп санайды, ол Сигтригтің қарындасы Гытаға үйленгеннен кейін бірнеше жыл Дублинде тұрып қалды. Хадсон Триггвасонның 994 жылы Норвегияға оралуы оның бәсекелесі Ивар Уотерфордтың Сигтригті Дублиннен уақытша қууымен сәйкес келгенін айтады. Ивар 989 жылдан бастап 993 жылы Сигтригг оны қуғанға дейін билік жүргізген болуы мүмкін. Көп нәрсе түсіндіруге байланысты. Дегенмен, Сигтриг бір жыл ішінде қайтып келді. 995 жылы ол өзінің туысы Мюрчертах Уа Конгалаихпен бірге Мит графтығындағы Донахпатрик шіркеуіне шабуыл жасады. Ал Иннисфалден жылнамасында Брайанның қаланы басып алуы 1000 жылдың 1 қаңтарында болғандығы айтылады. Қалай болғанда да, 1000 жылы Брайан қаланы тонады, норвегиялық бекінісін өртеп, Сигтригті қуды. Екі ру да оған көмектесуден бас тартты. Сигтриг Дублиннен қашқанда Улайдтардың көмек көрсетуден бас тартқанын ешқашан ұмытқан жоқ, ал 1002 жылы оның сарбаздары Брайанның Улайдтарға қарсы жорығында қызмет етіп, олардың жерлерін қиратқан кезде ол кек алды. Олар 1005 жылы Брайанның қол астында қайтадан Улайдтарға қарсы, ал 1006 және 1007 жылдары Солтүстік Уи Неиллге қарсы қызмет етті. Сигтриггсдрападағы өлеңдердің фрагменттері ғана сақталған, бұл драпаны Гуннлауг Илюгасон Сигтригг сотына барған кезде жазған. 1012 жылы Брайан мен Ленстер арасындағы қарым-қатынас соншалықты шиеленісіп, Ленстерлер арасында көтеріліс болды. Сигтригг Оркниге Сигурдтың Юль мейрамына келді, онда ол екі қайын ағасы, Оркни графы Сигурд пен Оңтүстік аралдардың графы Гиллидің арасында жоғары орынға отырды. Сигурд бастапқыда күмәнмен қараса да, және оның адамдарының кеңесіне қарсы, ол барлық әскерімен бірге Дублинге Palm Sunday-ге дейін келуге келісті, егер Брайан өлтірілсе, Сигурд Гормфлайфқа үйленіп, Ирландияның патшасы болады. Ол Бродйерге де, егер жеңіске жетсе, Гормфлайфқа үйленіп, Ирландияның патшасы болатынын уәде етті; бұл келісімнің шарттары құпия сақталды. Оспак бұл келісімге риза болмады, сондықтан «осындай жақсы патшаға қарсы күресуден» бас тартты. Ирландиялық деректерге сәйкес, Сигтриг шайқасқа қатыспады, бірақ өзінің гарнизонын Дублинде резервте ұстады. «Cogadh Gaedhil re Gallaibh» Сигтригтің соғыс барысын және соғыс байрақтарының қозғалысын өзінің бекінісінің қамалдарынан бақылай алғанын жазған. Қазіргі заманғы ирландтық ортағасырлық тарихшы Доннад О Коррайнның айтуынша, Сигтригг «шаһарда ақылмен сақталып, оқиғаны айтып беру үшін өмір сүрді». «Njal's Saga» Сигтригтің бүкіл шайқаста Оспакқа қарсы қанатта болғанын және Оспак ақырында патшаны қашып жібергенін жазған.

Клонтарфтан кейінгі билік

Клонтарфтан кейін Сигтригтің бағы төмендеген сияқты, бірақ ол өз патшалығын сақтап қалды. Маэль Сехнаилл, енді тағы да жоғары король ретінде мойындалды, бұл шайқастың басты пайдасы болды. Бұл тұтқындардың тағдыры – айып төлеу немесе Дублиннің сұранысқа ие құл саудасына сатылу болатын. 1021 жылы Сигтриг оңтүстікке шапқанда, Виклоу графтығындағы Делганиде жеңіліске ұшырады. 1022 жылы Дублин флоты Улайдқа қарсы солтүстікке беттеді, бірақ Ниалл мак Эокайдқа қарсы теңіз шайқасында талқандалды, содан кейін норвегиялық экипаждар мен кемелер тұтқынға алынды. Ұлы ирланд княздары жоғары корольдік үшін бәсекелесе бастады, ал Ирландиядағы саяси жағдай хаостыққа ұшырады, себебі үстемдікке лайықты кандидат болған жоқ. Сигтриг Брега халқымен жаңа одақ құрды. 1027 жылы Сигтригтің ұлы Олаф Брегалық Доннхадпен бірге Меат графтығындағы Стахолмокқа шабуыл жасады. Сигтригг Ликблауда (Кэстлполлард, Вестмит маңында) қайтадан шайқасқа қатысты, онда Доннхад пен Роэн қаза тапты. Сигтриг 1200 сиыр, 140 британдық жылқы, 60 унция алтын мен күміс, «Карлустың қылышы», Ленстер және Лиат Куиннның ирландтық кепілдерін, «бейбітшілік кепілі ретінде Уа Риагайнге төрт кепіл және үшінші кепілдің өмірі үшін толық құн төлеуге» мәжбүр болды. Оқиға ақсүйек тұтқындарды құтқарудың саяси манипуляция құралы ретінде, кірісті арттыру және қарсыластардың ресурстарын сарқып шығару маңыздылығын көрсетеді. Гвинендте Дублин колониясы құрылды, ал келесі жылдары Сигтриг өкіметінің шыңына жетті. 1035 жылы ол Меаттағы Ардбраканның әйгілі тас шіркеуін тонады, ішінде 200 адамды өртеп жіберді және тағы 200 адамды тұтқынға алды. Рагналл – Сигтригтің ерте қарсыласы болған Ивардың немересі, ол ондаған жыл бұрын Дублин үшін күрескен. Глуниарн 1031 жылы Оңтүстік Брега халқының қолынан қаза тапты. Годфри 1036 жылы Уэльсте «Глуниарнның ұлы» Ситрик өлтірді. Викингтер арасында фракциялықтардың болуы жиі кездесетін жайт болғандықтан, бұл Глуниарн Сигтригтің жартылай бауыры болуы мүмкін, сондықтан Годфри мен оның өлтірушісі туыстар болып саналады. Сигтригтің қызы Селлах та әкесімен бірге қайтыс болды. Оксфордтың ұлттық өмірбаян сөздігінде айтылғандай, Сигтриг «өнердің меценаты, шіркеудің игілігі үшін еңбектенген және экономикалық инноватор» болған. Сондықтан Ирландиядағы аумақтық епископтықтардың Рим үлгісі бойынша құрылуының бастауын, 11 ғасырдағы Ирландия шіркеу реформасының ең маңызды нәтижелерінің бірін Сигтригке жатқызуға болады. Ол Дублиндегі Христ Чёрч соборын салды, ол бүгінде Дублиндегі ең көне ғимарат, бірақ Ирландияның қалған бөлігіндегі көптеген монастырлық соборлармен салыстырғанда жас. Ирландиядағы көптеген басқа жағалаудағы соборлар сияқты, ол да гиберно-норвегиялық текті. Бастапқыда ағаштан салынған собор, 1180 жылдары Пемброктың 2-ші графы Ричард де Клэр бастаған Англо-норманның Ирландияға келгеннен кейін таспен қайта салынды.