Кіріспе

Мемлекеттік мекеме. Миннесота штатының лотереясы, немесе Миннесота лотереясы – АҚШ-тың Миннесота штатында лотереяларды жүргізетін мемлекеттік мекеме. Штаттың лотерея жүйесі 1988 жылы сайлаушылардың сәтті референдумы арқылы құрылды, ол штаттың конституциясына түзетулер енгізді. Лотереядан түскен кірістер жүлделерге, әкімшілік шығындарға және сатушыларға төленеді, ал қалған қаражат қоршаған ортаны қорғау қорына және штаттың жалпы қорына бөлінеді. Миннесота лотереясы Көп штаттық лотерея қауымдастығына және бірнеше басқа да көп юрисдикциялық ойындарға қатысады. Үй ішіндегі жеребелерге Pick 3 (бұрын Daily 3), Gopher 5 және North 5 (бұрын Northstar Cash) және көптеген басқа ойындар мен ұсыныстар кіреді. Лотерея 2020 қаржы жылында рекордтық сатылым деңгейін – 668,6 миллион доллар тіркеді. Штаттық лотерея жүйесін құру туралы бірнеше жылдық пікірталастан кейін, Миннесота заң шығарушы органы шешімді сайлаушылардың қарауына ұсынды. 1988 жылы Миннесота тұрғындарының 59% мақұлдады. Кірістерді қалай бағыттау және мемлекеттік бюджетке түсетін қысым туралы саяси даулар 1990 жылы лотереяға қатысты конституцияға екінші түзету енгізуге әкелді, ол лотереядан түскен кірістердің 40% қоршаған орта және табиғи ресурстар қорына бөлуді белгіледі. Лотерея құрылғаннан кейін көп ұзамай, ол басқа ойындар мен тұжырымдамаларға кеңейді. Nintendo және Блумингтондағы Control Data Corporation компаниясымен серіктестікте, мемлекеттік агенттік 1992 жылы 10 000 Миннесота отбасысы үшін NES-ке арналған эксперименталды модем арқылы сынақ лотереясын іске қосуды жоспарлады. Ол кезде жапондық тұтынушылар Nintendo консолін банк қызметтері мен акцияларды сатып алу үшін пайдалана алды. Лотерея шенеуніктері үйде лотерея билеттерін сату өсуді ынталандырады деп үміттенеді. Технологиялық компаниялар бұл идея американдықтардың электрондық коммерция саласына қызығушылығын арттырады деп күтті. Nintendo бұл күш SNES консоліне ықпал ететін NES консолінің қызмет ету мерзімін ұзартады деп үміттенеді. Лотерея орталық компьютерге қосылу арқылы, алдын ала төленген кредиттермен және пайдаланушылардың жасы 18-ден жоғары екенін қамтамасыз ету үшін шифрланған парольмен жүргізілуі керек еді. Алайда, бұл тұжырымдама үйдегі бейне ойын консолін пайдалану жастарды құмар ойындарға итермелейді деп алаңдаған жақтастардың қарсылығына тап болғандықтан жүзеге асырылмады. Бірнеше редакциялық беттер мен штат заң шығарушылары жоспарды айыптады. 1998 жылы штаттың конституциясына лотереяның уәкілеттігін 2025 жылға дейін ұзартатын қосымша түзетулер енгізілді. 2004 жылы лотереяның ұзақ жылдар бойы директоры болған Джордж Р. Андерсен, 1990 жылы құрылғаннан бері осы лауазымда қызмет етіп келді, Заң шығарушы аудитормен күтіліп отырған есеп туралы кездесуден кейін бір күннен кейін қайтыс болды. Оның өлімі ауырсынуды басатын дәрілердің шамадан тыс дозасынан туындады және суицид деп танылды. 2005 жылы Майкл Присниц, Андерсонның досы және лотереяның мердігері болған қоғамдық қатынастар директоры, басына өзін-өзі атып өлтірді. Присництің өлімі лотерея оның компаниясымен жасасқан 1,3 миллион долларлық жарнамалық келісімшартты бұзғаннан бір ай өткен соң және Миннесотаның қоғамдық қауіпсіздік департаментімен тергеліп жатқан кезде болды. Рамси округінің прокурорлары 2006 жылы Андерсонның «Өзін-өзі сату, артықшылық беру және келісімшарттарды бұрмалау сияқты әрекеттердің тізбегімен айналысқандығын» анықтады. Прокуратура екі күдіктінің – Андерсон мен Присництің қайтыс болғандығын ескеріп, қылмыстық айып тақпады.

2010 жылдар: менеджерлік қақтығыс

2011 жылы Миннесота штатының үкіметі жабылу кезінде лотерея билеттерін сату тоқтатылды. 20 күндік үкімет жабылуының салдарынан лотереяның мемлекеттік қорларға түскен кірісінен 9 988 000 долларлық шығын болды. 2012 жылы лотерея жанармай құю станцияларында және банкоматтарда билет сатуды бастады, сондай-ақ онлайн ойындар ұсынды. 2015 жылы штат заң шығарушылары жаңа ойын түрлерін тоқтатты. 2015 жылы лотерея директоры Эд Ван Петтен губернатор Марк Дейтонның қысымымен отставкаға кетті. Ван Петтен лотереяны жеткілікті уәкілеттіксіз кеңейткені үшін штат заң шығарушыларының сынына ұшырады. Миннеаполис қаласындағы «Star Tribune» газеті мемлекеттік шоттарға жасаған жосықсыз шығындары туралы сұрақ қойғаннан кейін Ван Петтен келесі күні отставкаға кетті. Миннесота басқару және бюджет басқармасы төлемдердің заңды еместігін анықтады, ал Ван Петтен кейіннен агенттікке төледі. 2017 жылы Рэмси округінің аудандық соты Канфилдке лотереяға төменгі лауазымды қызметкер ретінде қайта оралуға, бірақ директор ретінде емес, мүмкіндік беру үшін сот процесінің ауқымын шектеді. Лотереядағы басқарушылық дағдарыс кезінде Векич 2016 жылы Демократтық фермерлер және еңбек партиясының губернаторы Марк Дейтон тарапынан директор болып қайта тағайындалды. Бірақ Векич бұрын Тим Паулентидің Республикалық партиялық әкімшілігінде қызмет еткен және губернаторлыққа республикалық кандидат ретінде қысқа ғана уақытқа түскен еді. 2018 жылға қарай штаттан тыс компаниялар Миннесота лотереясы ойындарын онлайн сатуды жеңілдету үшін штат тұрғындары үшін курьерлік қызметтер ретінде жұмыс істеді. Жаңадан сайланған губернатор Тим Уолц 2019 жылы лотереяның коммуникация директоры Адам Прокты атқарушы директор лауазымына тағайындады. Лотерея 2018, 2019 және 2020 жылдардың қаржылық жылдарында үш жыл қатарынан рекордтық табыс көрсетті. Миннесота штатындағы COVID-19 пандемиясына байланысты қабылданған шаралар адамдар үйде отырып, жұмыссыздық деңгейі рекордтық көрсеткішке жеткеніне қарамастан, сатуды ынталандырды. Басқа штат лотереялары сияқты, билет сату Уолцтың үйде отыру бұйрығына байланысты тоқталмады және «қажетті» қызмет ретінде қарастырылды, бірақ агенттіктің аймақтық кеңселері жұртшылыққа жабылды, бұл кейбір жүлделерді алуға әсер етті. Кейбір сатушылар COVID-19 таралуын болдырмау үшін сатуды тоқтатуға шешім қабылдады, бұл жүлделерді алуға және сатуға да әсер етті.

Ойындар және жарамдылық

Миннесота лотереясы 2020 жылы 48 түрлі ойын ұсынды. Ол бірнеше көп юрисдикциялық ойындарға қатысты: Lotto America, Lucky for Life (2021 жылы қатысуы тоқтатылды), Mega Millions және Powerball. Ол Pick 3 (бұрын Daily 3), Gopher 5 және North 5 (бұрын Northstar Cash) атты лото ойындарын, сондай-ақ бірнеше сырып алу ойындарын, "print n play" ойындарын және лотереяларды ұсынды. Миннесота штатында билет сатып алу немесе жүлде алу үшін ең төменгі заңды жас 18-ге тең. Жеңімпаздар жеребе салған күннен бастап бір жыл ішінде жүлдесін алуға құқылы болды. Миннесота штатының заңдары жеңімпаздардың есімдерін жариялауды талап еткен. Алайда, штат заңнамасына енгізілген өзгерістерге сәйкес, 2021 жылдың 1 қыркүйегінен бастап, рұқсат алынбаса, лотерея жеңімпаздардың есімдерін жарияламауы керек.

Мемлекеттік мекеме

Миннесота штатының лотереясы – Миннесота штатының салыстырмалы түрде шағын агенттігі. 1989 жылғы лотереяны құрған заң, мемлекеттік агенттік үшін бұрын-соңды болмаған автономияны берді. Оның губернатор тағайындаған директоры және кеңесшілік функцияларды атқаратын лотерея комиссиясы бар. Директор Миннесота штат заңдарына сәйкес лотереяны басқару үшін персоналды жұмысқа алуға міндетті, сондай-ақ штаттың бірі – лотереяның құқықтық міндеттерін орындау үшін адвокат болуы керек. Миннесота штатының алкоголь және құмар ойындарына бақылау бөлімі лотерея сатушыларының заңнамаға сәйкестігін тексеріп отырады. 2018 жылдың соңында штатта 3100 лотерея сатушы тіркелген.

Тарату

Миннесота штатының заңына сәйкес, лотереядан түскен кірістер жүлделерге, әкімшілік шығындарға және сатушыларға төленеді, ал қалған бөлігі жабайы табиғат пен қоршаған ортаны қорғау трастық қоры мен штаттың жалпы қоры арасында бөліседі. Лотереядан түскен кейбір қаражат Миннесота Әлеуметтік қызметтер департаментінің шектен тыс құмар ойынға қарсы бағдарламасының шығындарын өтеуге жұмсалады. 17 мүшеден тұратын Миннесота Ресурстары жөніндегі Заңнамалық Азаматтар Комиссиясы (LCCMR) 1963 жылы құрылған және лотереядан бұрын құрылған. Комиссия арнайы қоршаған орта және табиғи ресурстар трастық қорларына түскен лотерея кірістерін пайдалану туралы заң шығарушыларға ұсынымдар береді. Басқа штаттық лотереялар мен жеке бизнес клиенттеріне ұқсас, Миннесота лотереясының 20% ойыншысы жалпы кірістің 80% құрайды. Лотерея шенеуніктері Миннесота тұрғындарының лотереялық скретч-карталарды кәмелетке толмаған балаларға сыйға тартуына алаңдаушылық білдірді. Зерттеушілер адамның алғаш рет құмар ойынға қатысқан жасы мен кейінірек шектен тыс құмар ойынға түсу арасындағы байланысты анықтады. 2019 жылғы сауалнама көрсеткендей, Миннесота студенттерінің 2% құмар ойынға тәуелді болуы мүмкін. Тарихында Миннесота штатының лотереясы белгілі бір дербестікке ие болды, бірақ бұл бақылаудың жетіспеуіне әкелді. 2000 жылдардың ортасында штаттық аудит директордың досы үшін артықшылықты келісімшарт жасалғанын анықтады. 2010 жылдары бірнеше директорлар мен жоғары басшылар даулы басқару тәжірибелері мен мемлекеттік қаржыны теріс пайдалану фактілері үшін қызметтен алынды.