Кіріспе

Ұлыбритания лотереялық облигациясы. Premium Bond – Ұлыбритания үкіметі 1956 жылдан бері шығарып келе жатқан лотереялық облигация. Қазіргі уақытта оны үкіметтің Ұлттық жинақтар және инвестициялар агенттігі шығарады. Premium Bond-тың негізгі қағидасы – дәстүрлі лотереядағыдай ставканы тікелей ұтып алудың орнына, облигациялар бойынша алынатын пайызы лотерея арқылы таралды. Облигациялар ай сайынғы жеребеге қатысады және үкімет оларды сұраныс бойынша бастапқы бағасына сатып алуға уәде береді. Үкімет облигациялық қорға пайыз төлейді (2023 жылдың қыркүйегінен бастап жылына 4,65%), одан ай сайынғы лотерея салықтан босатылған сыйлықтарды облигация иелеріне таратады, олардың нөмірлері кездейсоқ түрде таңдалады. Сандарды жасайтын машина ERNIE деп аталады, яғни Электрондық кездейсоқ сандық индикаторлық жабдық. Сыйлықтардың мөлшері 25 фунт стерлингтен 1 000 000 фунт стерлингке дейін жетеді және (2023 жылдың қыркүйегінен бастап) 1 фунт стерлингтік облигацияның бір айда сыйлық жеңіп алу мүмкіндігі 21 000:1-ге тең. 2019 жылдың 1 ақпанынан бастап Premium Bond-ты сатып алудың ең төмен сомасы 25 фунт стерлинг құрады. 2023 жылдың мәліметтері бойынша, 1 фунт стерлинг көлемінде 121 миллиардтан астам Premium Bond бар. 1957 жылы халыққа кеңінен таныстырылған кезде Ұлыбританияда осыған ұқсас жалғыз ойын – футбол тікелей болды, ал Ұлттық лотерея 1994 жылға дейін құрылмады. Қазіргі уақытта британдық ересектерге лотереялар мен басқа да құмар ойындардың көптеген түрлері қолжетімді болғанымен, Premium Bond-ты 24 миллионнан астам адам иеленеді, бұл сыйақы төлемейтін, бірақ лотереяға қатысуға құқығы бар облигацияны білдіреді. Premium Bond-тың қазіргі нұсқасын Харольд Макмиллан 1956 жылдың 17 сәуіріндегі бюджетінде инфляцияны бақылау және адамдарды үнемдеуге ынталандыру мақсатымен, Қаржы министрі ретінде енгізді. 1956 жылдың 1 қарашасында Лондон қаласындағы Корольдік биржасының алдында Лондонның Лорд-мэрі, Алдерман сэр Катберт Акройд, почта бас директоры доктор Чарльз Хиллден 1 фунт стерлингке алғашқы облигацияны сатып алды. Литам Сент-Анн қаласының мэрі, кеңесші Уильям Крук екінші облигацияны сатып алды. Premium Bond кеңсесі 1978 жылы Блэкпул қаласына көшкенге дейін Ланкашир графтығындағы Сент-Эннс-он-Си қаласында орналасқан еді.

ЭРНИ

ERNIE – аппараттық кездейсоқ сандар генераторы. Алғашқы ERNIE Сидни Броадхерст басқарған команда Пошта зерттеу станциясында құрастырды. Оның авторлары Томми Флауэрс және Гарри Фенсом, ал ол әлемдегі ең алғашқы цифрлық компьютерлердің бірі – Colossus негізінде жасалған. Ол 1957 жылы қолданысқа енгізілді.

Танымал мәдениетте

Ертеректегі жарнамада адам кейпінде бейнеленген Эрниге халықтан Валентин күні, Рождестволық құттықтаулар мен хаттар келіп түседі. Ақпарат айдың үшінші немесе төртінші жұмыс күніне дейін жаңартылады. Ең ірі 1 миллион фунт стерлинг жүлдесінің иегерлеріне NS&I қызметкері "Агент Миллион" жеңісі туралы, әдетте, айдың бірінші жұмыс күнінен бір күн бұрын жеке кездесіп хабарлайды. Бірақ, 2020 жылдың мамыр айынан бастап Ұлыбританиядағы COVID-19 пандемиясы кезінде жеке кездесулер уақытша тоқтатылды. Облигация иелері Ұлттық жинақтар мен инвестициялардың Премиум облигациялар жүлдесін тексеру сайтында немесе смартфон қосымшасында соңғы алты айдағы жеңімпаз облигация нөмірлерінің тізімін көріп, жүлде ұтып алғандарын тексеруге болады. 18 айдан астам уақыт бұрын жеңіске жеткен облигация нөмірлерін London Gazette Premium Bonds Unclaimed Prizes Supplement-те тексеруге болады.

Сыйлық қорын бөлу

Жеңімпаздар қорының сомасы жеребеге қатысуға жарамды барлық облигациялар бойынша бір айлық сыйлыққа тең. Жылдық сыйлық мөлшерлемесін NS&I белгілейді және 2017 жылы ол 1,40% болды, 2020 жылы 1,00%-ға дейін төмендеді. Бұл көрсеткіш 2022 жылы 2,2%-ға дейін артты, содан кейін 2023 жылы 3%-ға дейін, ал 2023 жылдың қыркүйегінен бастап 4,65%-ға дейін өсті. Төмендегі кесте 2023 жылдың қыркүйек айындағы жеребеде ұсынылатын сыйлықтардың бөлінуін көрсетеді. Сыйлық диапазоны Сыйлықтың құны Әр айдағы сыйлықтардың шамамен саны £1 облигациямен жеңіп алу мүмкіндігі Жоғары құны 10% сыйлық қоры £1,000,000 2 1:60,72 миллиард £100,000 90 1:1,349 миллиард £50,000 180 1:674,636,890 £25,000 361 1:336,384,045 £10,000 902 1:134,628,205 £5,000 1,802 1:67,388,813 Орташа құны 10% сыйлық қоры £1,000 18,822 1:6,451,740 £500 56,466 1:2,150,580 Төмен құны 80% сыйлық қоры £100 2,338,498 1:51,929 £50 2,338,498 1:51,930 £25 1,026,981 1:118,249 Жалпы сома (2023 жылдың қыркүйегі) £470,559,225 5,782,602 1:21,000

Басқа елдерде

Премиум облигациялар әртүрлі атаулармен әртүрлі елдерде бар немесе болған. Ұлыбританияның премиум облигацияларына ұқсас бағдарламаларға мыналар жатады: Ирландия Республикасында сыйлық облигациялары да 1957 жылдың басында пайда болды. Швецияда "Премиоблигациялар" әдетте бес жылға созылады және Nasdaq OMX Stockholm-де саудаланады. Бірлік (бір облигация) әдетте 1000 немесе 5000 SEK құрайды. 10 немесе 50 бірінен кейін бірі 1 + N * 10 немесе 50 басталатын облигациялардың иелеріне жылына бір жеңіске кепілдік беріледі. 2013 жылы айналымдағы облигациялардың сомасы шамамен 28,9 млрд SEK-қа бағаланды. Данияда "Premieobligationer" әдетте бес немесе 10 жылға дейін жұмыс істеді, физикалық облигацияларға басылған тұрақты сыйлық тізімімен. Олар нақты облигациялар болды және көптеген сериялар тағы бір немесе бірнеше рет 5 немесе 10 жылға ұзартылды. Соңғы сериялар аяқталды және оларды соңғы аяқталу күнінен бастап 10 жыл ішінде номиналдық сомаға өтеу керек. Облигациялар әдетте түсімен анықталды, мысалы, көк түсті премиум облигациялар 1948 жылы шығарылып, 1998 жылы өтелді (10 жыл + 4 10 жылдық ұзарту). Әр жүлдеден алынған алғашқы 200 DKK салықтан босатылды, қалған сомасы тек 15% салықпен салынады (кәдімгі табыс үшін 30% немесе одан да көп). Жаңа Зеландияда "Бонус облигациялары" 1970 жылы Жаңа Зеландия үкіметімен құрылып, 1990 жылы ANZ Bank-қа сатылды. 2020 жылдың тамызында төмен пайыздық мөлшерлемелер жүлде қорын азайтуына байланысты бағдарлама жабылатыны туралы хабарланды. Хабарлама жасалған кезде 1,2 миллион облигация иесі болды, олардың 3,2 миллиард NZD инвестицияланған.

Қатынасы жоқ ұғымдар

2023 жылы американдық экономист Пол Кругман АҚШ-тың қарыз шегіне байланысты дефолттан қашу үшін ұсынған, басқа типтегі облигацияны "премиум облигациялар" деп атады.

Академиялық оқу

2008 жылы екі қаржы экономисі, Лобе және Хольцль, Premium облигациялардың үлкен маркетингтік табысына ықпал ететін негізгі факторларды талдады. Британиялықтардың үштен бірі Premium облигацияларға инвестиция салады. Жүлделерді таратқандағы қисықтықты арттыру құмарлықты едәуір күшейтеді. Дегенмен, соңғы 50 жылда жиналған деректерді пайдаланып, олар облигациялардың көптеген басқа инвестициялармен салыстырғанда салыстырмалы түрде төмен тәуекелге ие екенін анықтады. Аарон Браун 2006 жылы жарық көрген "Premium Bonds" кітабында акцияларға, тауарларға және басқа "қосымша тәуекел" облигацияларымен Premium облигацияларын салыстырып талқылайды. Оның қорытындысы бойынша, бұл жеке инвестор үшін де, теориялық қаржы тұрғысынан да маңызды емес – қосымша тәуекел кездейсоқ сандар генераторынан немесе қаржы нарықтарының құбылуынан туындағанның өзінде айырмашылық шамалы.