Кіріспе

Американдық әлеуметтік психолог және профессор (туған 1946)

Клод Мейсон Стил (1 қаңтар 1946 жылы туған) – әлеуметтік психолог және Стэнфорд университетінің зейнеткер профессор-эмиритусы, сонымен қатар Стэнфорд университетінің білім беру жоғары мектебінің I. Джеймс Куиллен атындағы профессор-эмиритусы және Люси Стерн әлеуметтік ғылымдар профессоры. Бұрын ол Калифорния университетінің (Беркли) атқарушы вице-канцлері және проректоры қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол екі жыл бойы Колумбия университетінің 21-ші проректоры болды. Осыған дейін ол шамамен 40 жыл бойы түрлі оқу орындарында психология профессоры болып жұмыс істеді. Ол стереотиптік қауіп-қатер және оның азшылық студенттерінің оқу үлгеріміне қатысты қолданылуы жөніндегі еңбектерімен ең жақсы танымал. Оның алғашқы зерттеулері өзіндік сана (мысалы, өзіндік бейне және өзіндік растау) және тәуелділікке ұшырау мінез-құлқында өзін-өзі реттеудің рөліне арналған. 2010 жылы ол «Вивальдиді сыбызғылау және стереотиптердің бізге қалай әсер ететіндігі туралы басқа да меңзеулер» атты кітабын жариялады, онда стереотиптік қауіп-қатер және жоғары білім берудегі азшылық студенттерінің үлгерімсіздігі туралы жылдар бойы жүргізілген зерттеулердің қорытындысы берілген.

Білім және ерте өмір

Стил 1946 жылғы 1 қаңтарда Иллинойс штатының Чикаго қаласында Рут (ақ нәсілді әлеуметтік жұмыскер) және Шелби (африкалық американдық жүк көлігі жүргізушісі) атты ата-аналарының отбасында дүниеге келді. Клод отбасын, оның ішінде егіз інісі Шелби Стилді және тағы екі бауырларын, әлеуметтік мәселелерге және 1950-ші, 60-шы жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысына терең қызығушылық танытқандығын еске алады. Стил әкесінің оны бауырымен бірге митингтерге, шерулерге алып баратынын есіне алады. Әкесі оны жұмысқа орналасу арқылы қауіпсіздікке қол жеткізуге шақырды, бірақ Клод жетістікті білім берудегі табыс деп түсінді. Стилді африкалық-американдық әлеуметтік психолог Кеннет Кларктың 1964 жылы Нью-Йорк қаласындағы Харлемде болған нәсілдік дүрбелеңнің психологиялық салдары туралы телеарнада сөйлегені қатты әсер етті. 2011 жылы ол Колумбия университетінен кетіп, Стэнфордқа қайта оралды, онда Стэнфорд университетінің Білім беру мектебінің I. Джеймс Куиллен деканы қызметін атқарды. 2014 жылдың наурызында ол Калифорния университетінің (Беркли) атқарушы вице-канцлері және проректоры болды. 2016 жылдың сәуірінде отбасылық себептермен, университет жыныстық қысым көрсетуді елемегені туралы дау пайда болғаннан кейін, ол қызметтен кетті.

Зерттеу

Академиялық мансабының барысында оның жұмысы әлеуметтік психологияның кең тақырыптық аймағындағы үш негізгі зерттеу саласына бағытталды: стереотиптік қауіп, өзін-өзі растау және тәуелділікке бейім мінез-құлық. Бұл үш зерттеу бағыты бір-бірінен бөлек болғанымен, оларды біріктіретін нәрсе – өзін-өзі бағалауға және адамдардың өз бейнесі мен жеке басының айқындығына төнген қауіптермен қалай күресуіне ортақ назар аудару болды. Өзін-өзі растау көзқарастардағы бұрмалаушылықты азайтуға, денсаулыққа пайдалы мінез-құлықтарға, тіпті аз ұлт өкілдері студенттерінің үлгерімін жақсартуға мүмкіндік береді, сондай-ақ әлеуметтік жауапқа белсенділік артады, көмек көрсетуге дайындық күшейеді, алаңдаушылық азайды және басқа да маңызды іс-әрекеттермен айналысқанда өзін-өзі бағалау жақсарады. Оның өзін-өзі нығайту және оның салдары туралы зерттеулері өзін-өзі нығайтудың күшін көрсетті.

Вивальдидің сыңғырлауы

2010 жылы Стил өзінің алғашқы кітабын – «Вивальдиді сыбызғылау және стереотиптердің бізге қалай әсер ететіні туралы басқа да түйсіктер» атты еңбегін жариялады. Бұл кітапта заманауи зиялылардың көзқарастары арқылы маңызды мәселелер зерттеледі. «Вивальдиді сыбызғылау» жоғары білім берудегі азшылық өкілдерінің үлгерімсіздігін түсіндіретін стереотиптік қауіп құбылысына тоқталады. Кітабында Стил, жеке тұлғаның өзіне қатысты белгілі стереотиптерді көрсететін ортадағы жағдайлар мен белгілер адамның әрекетін теріс бағытта әсер ететінін, сондай-ақ осы әсерлердің нәсілдік және гендерлік айырмашылықтарды академиялық үлгерімде қалай түсіндіретінін талқылайды. Стил стереотиптік қауіпті азайту және азшылық студенттердің үлгерімін жақсарту үшін көптеген стратегиялар ұсынады. Ол қоғамның стереотиптік қауіп туралы білімі әртүрлі топтардың ерекшеліктерін түсінуге және қабылдауға ықпал етеді деп үміттенеді.

Дау

2015 жылдың шілдесінде Стилге Калифорния университетінің Беркли қаласындағы заң мектебінің сол кездегі деканы Сужит Чоудриға қатысты қызметкерді жыныстық қысымға салу туралы шағымды тергеуді жүргізу тапсырылды. Стилді Чоудриге декандық лауазымын сақтап қалуға рұқсат бергендігі үшін оған көңілжасығандық танытты деп айыптады. Кейбіреулер бұл көңілжасығандықты заң факультетіндегі оқытушылық қызметке алмастыру ретінде қарастырды. Университет басшылары бұл айыптауларды жоққа шығарды. Бұл айыптауларға қарамастан, Стил заң мектебінің ісіне оның мектепке тағайындалуы бойынша факультет дауыс берісіп бітіргенге дейін қатыспады (44 дауыс «жақта», 0 дауыс «қарсы»). Факультеттерге тағайындауды декандар емес, факультеттердің қарауы мен дауысы арқылы жүзеге асырылады – бұл айыптамадағы жағдайлар үшін тағайындауларды ұсынуға мүмкіндік бермейді. Осы және басқа да фактілерді ескере отырып, университет басшылары айыптауларды жоққа шығарды. Стил сондай-ақ шағымданушы үшін қауіпсіз жағдай жасау үшін басшылықты уақтылы түрде алмастыра алмағанына өкініш білдірді.

Жеке өмір

Стил Калифорнияда тұрады. Клод пен оның қайтыс болған әйелі Дороти американдық қоғамдағы предрассудоктар мен аз ұлтты студенттердің үлгеріміне арналған жобалар бойынша бірлесіп жұмыс істегендері мәлім.