Кіріспе

Америкалық психолог (1932 жылы туған)

Ерте өмір және білім

Аронсон Ұлы депрессия кезінде Массачусетс штатының Ревир қаласында өте кедейлікте өсті. Оның отбасы – аудандағы жалғыз еврей отбасы еді, сондықтан Аронсонды еврей мектебінен үйге қайтып келе жатқанда антисемит топтары қудалауы жиі кездесетін. Ол өмірдегі кез келген прогресс сәттілік, мүмкіндік, талант және сезім қабілетінің үйлесіміне негізделгенін айтады. Орта мектептегі бағалары орташа болғанымен, SAT нәтижелері оған Брандейс университетінде жұмыс істеп оқуға стипендия алуға жеткілікті болды. Осы лекцияға қатысқаннан кейін, ол бала кезінде оны қызықтырған сұрақтарды зерттейтін толыққанды ғылым бар екенін түсінді. Ол "Жалпы психология шолуы" журналы жариялаған 20 ғасырдың 100 ең ықпалды психологының тізіміне енді. Ол Америка өнер және ғылым академиясына сайланды және өмір бойындағы жетістіктері үшін Психологиялық ғылым қауымдастығының Уильям Джеймс сыйлығымен марапатталды. Оның наградаларына Америка психологиялық қауымдастығының, Америка ғылымын дамыту қауымдастығының және Эксперименталды әлеуметтік психология қоғамының ерекше зерттеу сыйлықтары кіреді. Ол сонымен қатар, прежудисті азайту жұмысы үшін Гордон Олпорт сыйлығын жеңіп алды.

Танымдық диссонанс

Аронсонның қызығушылықтары мен зерттеулері когнитивтік диссонанс теориясына ерекше назар бөлді. Аронсон бұл теорияны жетілдірді, ол көзқарастар мен мінез-құлықтар үйлесімсіз болғанда (диссонанс), психологиялық дискомфорт туындайды деп тұжырымдайды. Бұл дискомфорт оны сезінген адамды мінез-құлқы немесе көзқарасын өзгертуге жетелейді, осылайша үйлесімділікке оралуға тырысады. Классикалық экспериментте Аронсон көрсетті, бір топқа қабылдану үшін ұятты жағдайдан өткен адамдар, оңай немесе жеңіл жағдайдан кейін қабылданған адамдарға қарағанда, сол топты жақсырақ бағалайды. Аронсонның "Когнитивтік тұрақтылықтың теориялары" (1973) еңбегінде ол былай деп мәлімдейді: "Диссонанс теориясы адамның рационалды жануар екендігі туралы болжамға негізделмейді; керісінше, адамның рационалдауға бейім екендігін көрсетеді – ол өзіне де, басқаларға да рационалды көрінуге тырысады."

Жібектер класы

Аронсон топтар арасындағы шиеленісті азайту және өзіндік құндылықты арттыруға бағытталған сыныптық әдістің жасалуына жетекшілік етті. Оқушылардың сыныптарында ортақ мақсатқа бірлесіп жұмыс істеу сирек екендігі анықталды. 1971 жылы Техас штатының Остин қаласындағы жаңадан біріктірілген мектептер этникалық топтар арасында зорлық-зомбылық дағдарысына тап болды. Арронсон, сол кезде Техас университетінде оқыған, бұрынғы студенті болған мектеп әкімшілігінің шақыруымен кеңесші ретінде келді. Міндеттерді бөлу студенттердің бір-бірін тыңдауға ынталандырады және әрқайсысының өзгелер үшін пайдалы рөл атқаруына мүмкіндік береді. Дәстүрлі сыныптармен салыстырғанда, «жұмбақ» сыныбы оқу үлгеріміне, өзіндік құндылыққа және басқа этникалық топтарға қатысты көзқарасқа жағымды әсер етеді. Бұл әдіс Солтүстік Америкадағы жүздеген мектептерде қолданылып келеді.

Пратфолл эффекті

1966 жылы Аронсон бір мақала жариялады, онда ол қарапайым қате жасаудың адамға деген тартымдылыққа қалай әсер ететінін зерттеген тәжірибе туралы баяндады. «Пратфолл эффекті» деп аталатын құбылыс – адамның қателік жібергеннен кейін оның тартымдылығының артуы немесе кемуі, бұл адамның қабілеттілігіне, яғни жалпы алғанда жақсы орындау дағдысына байланысты.

Жеке өмір

Эллиот Вера Аронсонға үйленген, олар екеуі Абрахам Маслоудың студенттік ғылыми жұмыстарына көмектескен кезде танысқан. 2000 жылы Аронсонға макулярлық дегенерация диагнозы қойылды және 2003 жылға қарай оның орталық көру қабілетін толығымен жоғалтты.

Академиялық кітаптар

Lindzey, G., және Aronson, E. (1968 және 1985). Әлеуметтік психология нұсқаулығы (2-ші және 3-ші басылымдар). Нью-Йорк: Random House. Stern, P. C., және Aronson, E. (1984). Энергияны қолдану: адам факторы. Нью-Йорк: W. H. Freeman. Pines, A. және Aronson, E. (1988). Мансаптық қанағатсыздық. Нью-Йорк: Free Press. Aronson, E., Ellsworth, P., Carlsmith, J. M., және Gonzales, M. (1990). Әлеуметтік психологияда зерттеу әдістері (2-ші басылым). Нью-Йорк: McGraw Hill. Aronson, E., және Pratkanis, A. R. (1993). Әлеуметтік психология: ең көрнекті зерттеулер (1, 2 және 3 томдар). Лондон: Elgar Ltd. Aronson, E. (2000). Ешкім жек көруге қалмады: Колумбайннан кейін мейірімділікке үйрету. Нью-Йорк: Henry Holt. Pratkanis, A. R., және Aronson, E. (2001). Пропаганда заманы: инауды қолдану және зәулімдік. Нью-Йорк: Henry Holt. Tavris, C., және Aronson, E. (2015). Қателіктер жасалды (бірақ мен емес): Неліктен біз ақылсыз сенімдерді, нашар шешімдерді және зиянды әрекеттерді ақтауға тырысамыз (Түз. басылым). Нью-Йорк: Harcourt. Aronson, E., және Patnoe, S. (2011). Сыныптағы ынтымақтастық: Jigsaw әдісі (3-ші басылым). Нью-Йорк: Pinter & Martin Ltd. Aronson, E. (2011). Әлеуметтік жануар (11-ші басылым). Нью-Йорк: Worth/Freeman. Aronson, J., және Aronson, E. (ред.). (2011). Әлеуметтік жануар туралы оқу материалдары (11-ші басылым). Нью-Йорк: Worth/Freeman. Aronson, E., Wilson, T. D., Akert, R. M., және Sommers S. R. (2015). Әлеуметтік психология (9-шы басылым). Нью-Йорк: Prentice Hall.

Өмірбаян

Аронсон, Э. (2002). "Өзімнің жолыммен қадам басу: Жүрегім мен сезімімді тыңдап". Р. Стернберг (ред.) (2003) Көпшілікке қарсы шыққан психологтар: Құрылысқа қарсы күресіп, жеңіске жеткендердің тарихы. Вашингтон, округ Колумбия: APA кітаптары. Аронсон, Э. (2010). Тек қана жай ғана кездейсоқтық емес: Әлеуметтік психолог ретінде өмірім. Нью-Йорк: Basic Books.

Көркем әдебиет

Аронсон, Э., және Аронсон, Р. (2005). Рутидің және «Әже» деп аталған кішкентай ұлдың оқиғалары (балалар кітабы). iUniverse.