Кіріспе
Басқа адамның үй жануарларына уақытша қарау – белгілі бір мерзімге басқа біреудің үй жануарына уақытша қамқорлық жасау. Көбінесе бұл үй жануарының иесінің үйінде жүзеге асырылады, бірақ қамтамасыз етушінің үйінде немесе үй жануарларын күтіп-ұстаумен айналысатын мекемеде де болуы мүмкін. Үй жануарларын күту – интернатта немесе үй жануарларын ұстау орындарында қарағанда, жеке және толыққанды күтім түрі. Үй жануарларын күту үшін арнайы білім алу міндетті емес.
Pet sitting is the act of temporarily taking care of another person's pet for a given time frame. It commonly occurs at the pet owner's home, but may also occur at the provider's home or at a pet sitting place of business or organization. Pet sitting is a more personal and individualized arrangement for care compared to boarding or kenneling. Specialized training is usually not required for pet sitting.
Сипаттама
1997 жылы Pet Sitters International (PSI) "Рандом Хаус сөздігіне" "жануарларды күту" терминін қосу үшін сәтті науқан жүргізді. "Жануарларды күту" – иесі үйден кеткен кезде жануарға оның үйінде күтім жасау амалы ретінде анықталады. Итті серуендету де жануарларды күтудің бір түрі болып табылады, себебі ол жануарға үйіне барып, оған жаттығу мен серіктес болу мүмкіндігін береді. Жануарларды клиенттердің үйінде күту – жануарларды күтушілерді интернаттардан немесе күндізгі иттер бағдарламаларынан ерекшелендіретін фактор. Жануарларды күтушілер жануарларға түрлі қызметтер көрсету үшін үйлеріне келеді. Бұл, ең алдымен, тамақтандыру, жаттығу және серіктес болу қызметтерін қамтиды. Жануарларды күтушілер әдетте клиенттерге бір сапарға, бір күнге немесе демалыс кезеңіне есеп береді және бірнеше жануар, жол шығындары және стандартты емес тапсырмалар үшін қосымша төлем алады. Жануарларды күту қызметтері жануарларды күтушінің үйінде көрсетілмейді. Бұл "жануарларды интернатқа орналастыру" деп есептеледі. Жануарларды олардың үйінен тыс жерде ұстау үшін әдетте иттер үйінің лицензиясы, қала немесе округтің келісімі қажет, ал кейбір округтерде жергілікті Ауыл шаруашылығы департаментінің бақылауы талап етіледі, ол аурулардың таралуын болдырмау үшін стандарттарды сақтауға көмектесетін регламенттерді талап етеді. Көптеген аймақтарда жануарларды күтушілерге кәсіби лицензия талап етілмейді. "Лицензияланған" терминін жануарларды күту мамандары көбінесе бизнес жүргізуге арналған лицензияларды және/немесе бизнестің қамту аймағында қол жетімді жануарларды тасымалдауға рұқсаттарды білдіру үшін қолданады. Лицензиялар барлық жерде міндетті болмаса да, белгілі бір жерлерде қажет болуы мүмкін.
Әлемдік нарық
Pet Sitters International компаниясының 2016 жылғы саладағы жағдай туралы сауалнамасы бойынша, оның мүшелері 2015 жылы 17 миллион үй жануарларын күтуге қатысты тапсырмаларды орындап, 391 миллион доллардан астам кіріс тапты. Көптеген үй жануарларының иелері үй жануарларын күтудің дәстүрлі тәсілдерінің орнына үй жануарларын күтушілерді жалдағанды жөн көреді. Үй жануарларын күтушіні пайдаланудың себептерінің бірі – жануардың ортаның өзгеруінен, сапар кезіндегі жарақаттардан, басқа жануарлармен байланыс арқылы жұқпалы аурулар мен паразиттерден қорғалуы, карантинде болу үшін қажетті егу талаптарын орындамауы және күнделікті тәртібін сақтап, жаңа ортаға бейімделу қажеттілігін болдырмау. Бұл артрит, дисплазия, құпиялылығының жоғалуы сияқты денсаулық және қимыл-қозғалыс мәселелері бар үй жануарлары үшін де тиімді шешім. Үй жануарларын күту бизнесінің жаңа түрлері үй жануарларын ұстаудың жоғары деңгейі және салыстырмалы түрде төмен қаржылық кедергілерге байланысты көбейіп келеді. Үй жануарларын күтушілердің жұмыс нарығы әртүрлі қосымшалар мен веб-сайттардың құрылуына әкелді, олар үй жануарларын күтушілерді клиенттермен байланыстырады.
Демалыс күтімі
Демалыс күтімі – үй жануарларын күтіп-бағу қызметтерінің ең көп таралған түрі. Үй жануарларының иесі демалысқа кеткен кезде, үй жануарларын күтуші иесімен келісілген уақыт пен жиілікте клиенттің үйіне барып күтім көрсетеді. Қызметтерге тамақтандыру, серуендету, күтім жасау, серік болу, денсаулығын қадағалау, дәрі-дәрмек беру немесе басқа да арнайы күтім кіреді (бірақ олармен шектелмейді). Сирек жағдайларда, үй жануарларын күтушілер тұрақты күтім ұсынады, бұл үйді күзету және мүлікті күтіп ұстау қызметтерін де қамтуы мүмкін.
Итті серуендету
Үй жануарларын күтіп ұстаушылар көбінесе иттерді серуендету қызметін ұсынады. Клиенттер өздеріне мүмкіндік болмағанда үй жануарларын күтіп-бағу және олармен айналысу үшін үй жануарларын күтіп ұстаушыларды жалдайды. Бұл әсіресе тығыз орналасқан қалаларда кең таралған, онда үй жануарларын ұстаушылар көбінесе қарбалас жұмыс өмірін жүргізеді және осы себепті үй жануарларына күтім жасауға үлгермейді. Сонымен қатар, денсаулығының нашарлауына немесе жасына байланысты үй жануарларын серуендетуге физикалық мүмкіндігі жоқ клиенттер де бар. Үй жануарларын күтіп ұстаушылар иттерді серуендету барысында оларға қарқынды жаттығулар жасаудың басқа да түрлерін ұсына алады. Мұндай жаттығуларға жүгіру, шабуылдау, роликті конькимен сырғанау, велосипед тебу немесе клиенттердің иттерімен бірге ит скутерімен жүру жатады. Кейбір аймақтарда коммерциялық ит серуендетушілер иттерді серуендету үшін лицензия алуға және иттерді тасымалдау үшін қолданылатын көлікті тексеруден өтуге міндетті. Мұндай лицензиялар бір серуенде жүргізілетін иттердің санын шектеуі мүмкін.
Сақтандыру
Кәсіби жануарларды күтушілердің көпшілігі жануарларды күтушілерді сақтандыру арқылы қамсыздандырылады. Жануарларды күтуді сақтандырудың көп бөлігі елдік ерекшеліктерге ие. Ұлыбритания, АҚШ, Австралия және Канадада жануарларды күтушілерді сақтандыратын фирмалар бар. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, ірі американдық және канадалық жануарларды күту бойынша жауапкершілік сақтандыру компанияларының лимиттері жауапкершілік талаптары үшін 2 000 000 доллардан 4 000 000 долларға дейін жетеді. Олар сондай-ақ клиенттің жануарларын күту, баптау және қадағалау бойынша 10 000 доллардан 200 000 долларға дейінгі сомада қамтамасыз етуді қамтитын сирек кездесетін кепілдіктерді де ұсынады. Өрттен келген зиян, кілттердің жоғалтылуы және басқа да салдарынан туындаған талаптар да сақтандыруға кіреді. Ұлыбританиядағы ірі жануарларды күтуді сақтандыру компаниялары 2 000 000 фунт стерлингтен 10 000 000 фунт стерлингке дейін лимиттерді көрсетеді. Жауапкершілік талаптарының лимиттері әдетте 2 000 000 фунт стерлингтен 5 000 000 фунт стерлингке дейін ауытқиды. PSI 2022 жылғы саладағы жағдай туралы сауалнамаға сәйкес, қауымдастықтың АҚШ-тағы мүшелерінің 78% өздерінің сақтандыруын Каролинадағы Бизнес сақтандырушылары (BIC) арқылы алады. Pet Sitters Associates (8%), PETCARE Insurance (6%) және Mourer Foster (3%) сияқты компаниялар да PSI мүшелеріне тиесілі АҚШ-тағы жануарларды күту және итті серуендету компаниялары үшін сақтандыру провайдерлері ретінде қолданылды. Сол сауалнамада респонденттердің 28% PROFUR, 1% Canadian Pet Pro пайдаланғанын, ал 59% канадалық жануарларды күтушілер BINKS (PSI-дің Канададағы таңдаулы провайдері) арқылы сақтандырылғанын айтты. Көптеген жануарларды күтушілердің сақтандыру жоспарлары жануарларды тасымалдауды қамтиды. Жануарларды күту саласындағы сақтандырушылардың көпшілігі барлық жануарларға күтім, баптау және қадағалау бойынша жауапкершілік сақтандыруын ұсынады, бірақ шаруашылыққа пайдаланылатын жануарлардан түсетін табыстың жоғалтылуын қамтамасыз етпейді. Кейбір дереккөздер жануарларды күтушілерді кепілдікпен қамтамасыз етуді ұсынады, бірақ көптеген кәсіби ұйымдар соңғы жылдары кепілдікті қажетсіз деп санайды. Жануарларды күтушілер әдетте жануарларды күту бойынша жауапкершілік сақтандыру арқылы өздеріне келтірілген жарақаттардан қорғалмайды. Жануарларды күтушілердің жауапкершілігін сақтандыру әдетте басқа адамдар мен жануарларға келтірілген зиянды қамтиды.
Бiрiктiру
Адалдық немесе кепілдік талабы, әдетте, жануар күтуші клиент үйінен ұрлық жасағаны үшін қылмыстық сотта айыпталған жағдайда қолданылады. Жануар күтуші айыпталған кезде, кепілдік клиентке келген зиянды өтеуге, содан кейін жануар күтушіден сол соманы қайтаруға мүмкіндік береді. Бұл процеске бірнеше жыл уақыт кетіп, көбінесе қылмыстық соттың үкіміне сүйенуді қажет етеді. Көптеген жануар күтушілер кепілдік алудың орнына, ұрлыққа қарсы нақты сақтандыру полисін алуды жөн көреді. Ұрлыққа қарсы сақтандыру айыпталуды талап етпейді және клиент үйіндегі заттардың кездейсоқ бұзылуы, түсініксіз жоғалуы және жазатайым зақымдануы сияқты жағдайларды да қамтуы мүмкін.
Сертификаттау және аккредиттеу
Үй жануарларына қарау ұйымдары үй жануарларына қараушыларға сертификаттау немесе аккредиттеу нысанында оқыту, тестілеу немесе біліктіліктерін растауды ұсынады. Үй жануарларына қарау бағдарламаларының оқу жоспарына үй жануарларына күтім, денсаулық сақтау және алғашқы жәрдем, жануарлар туралы заң ақпараты, тамақтану және мінез-құлық, сондай-ақ бизнес дамыту және басқару кіруі мүмкін. Біліктілік негізінде берілетін сертификация үшін үй жануарларына қараушыдан қылмыстық тексеру, сақтандыру туралы куәлік, кепілдік туралы растама, үй жануарларына алғашқы жәрдем курсын аяқтағандығы туралы сертификат, бизнес әдістері мен саясатын көрсететін құжаттар немесе олардың кәсібилігі мен салалық стандарттарға сәйкестігінің басқа да дәлелдері талап етілуі мүмкін. Үй жануарларына қараушылардың үй жануарларына алғашқы жәрдем бойынша жеке сертификат алуы жиі кездеседі. Тәжірибелік оқыту жекеменшік компаниялар мен Қызыл Крест сияқты ұйымдар арқылы алуға болады. Сондай-ақ, онлайн сабақтар да бар.