Кіріспе

Француз дипломаты Франсуа Эммануэль Гиньяр, Сент-Прист графы (12 наурыз 1735 – 26 ақпан 1821) – Ескі тәртіп және Франция революциясы кезеңіндегі француз саясаткері және дипломаты.

Ерте мансап

Гренобльде туған ол бес жасында Мальта орденінің рыцары ретінде қабылданды, ал он бес жасында әскерге қабылданды. 1763 жылы полковник шенімен қатардан шығып, келесі төрт жыл Португалияда Франция сарайының өкілі болып жұмыс істеді. 1768 жылы Сент-Прайст Осман империясына елшілікке жіберілді, ол 1784 жылға дейін (бір қысқа үзіліс болмағанда) сол жерде қалды. Ол 1771 жылы өрт салдарынан қираған француз және басқа еуропалық саудагерлерге арналған Сен-Пьер-Хан сауда орталығының қайта құрылуына қолдау көрсетті. Сол жерде ол Неаполь Корольдігінің Осман Портасы жанындағы елшісінің қызы Вильгельмина фон Людольфке үйленді. Оның Францияның Түркиядағы елшілігі және Левант аймағындағы француз саудасы туралы естеліктері Францияға қайта оралғанда жазылып, 1877 жылы ғана, Шарль Шефердің редакциясымен жарияланды. Одан басқа, ол 1787 жылы «Examen des assemblés provinciales» атты еңбегін жазды.

Революция

1788 жылы Гаага сотында бірнеше ай өткеннен кейін, ол Жак Некердің министрлігіне портфелі жоқ министр ретінде қосылды. 1789 жылдың шілде айының екінші аптасында граф д’Артуаның (патшаның кіші інісі) және герцогиня де Полиньяктың консервативті интригалары күшейген кезде, лауазымынан босатылған үш либералдың бірі болды. Бірақ бұл жетістік Бастилияға шабуылмен аяқталды. Некердің кейінгі екінші кабинетінде ол патша үйінің мемлекеттік хатшысы, Maison du Roi қызметіне қайта тағайындалды. Кейін, 1790 жылдың тамызында король Людовик XVI оны Ішкі істер министрі етіп тағайындады. Француз революциясы дамыған сайын, ол Ұлттық құрылтайдың күшінің Патшаның билігінің есебінен артуына алаңдады. Нан сұрап жалбарынушы әйелдерге: «Бір патша болғанда тоқ болдыңдар, енді мың екі жүз билеушіңнен нан талап етіңдер!» - деп айтқан деген күдік туғандықтан, ол халықтың жек көруіне іліккен еді. Дегенмен, ол 1791 жылдың қаңтарына дейін қызметін атқарып тұрды.

Жер аудару

Кетуден кейін көп ұзамай ол Стокгольмге барды, онда оның қайын інісі Киелі Рим императоры Леопольд II-нің шведтік сарайдағы елшісі болды. 1795 жылы корольдік герцогиня Шарлотта өзінің танымал күнделігінде оны Ресей империясының күдікті агенті деп атады. Әңгімеге сүйенсек, графша Ульрика Элеонора Раламб граф Карл Морнердің (1755–1821) сүйіктісі болған, ол патша сарайында маңызды лауазымда тұрған және мемлекеттік құпиялар туралы жақсы білген. Сонымен қатар, ол Франсуа Эммануэль Гиньярд, Сен-Прист графымен жақын таныс болды, оның әйелі Констанс Вильгельмина де Сен-Прист Швециядағы орыс агенті екені мәлім болды. Шарлоттаның мәліметінше, Раламб жақсы хабардар Морнерден құпия ақпарат алған және оны Сен-Пристке берген, ол өз кезегінде оны Ресейдегі Екатерина Ұлының жақын досы Платон Зубовқа жіберген. Бірақ, күдікті әрекеттер ресми түрде тергелген жоқ. 1795 жылы ол король Людовик XVI-ның ортаңғы ағасы, Прованс графымен бірге Веронада Бурбон үйінің эмигрант министрі болды. Людовик XVI-ның ұлы қайтыс болғаннан кейін, Прованс графы өзін Францияның королі Людовик XVIII деп жариялады. Кейін Сен-Прист Людовик XVIII-нің жер аударылған сарайымен бірге Бланкенбург пен Миттауға аттанды. 1808 жылы Людовик XVIII-ның саясатына келіспей, Швейцарияға қоныс аударды. Наполеоннан Францияға оралуға рұқсат сұрағаннан кейін, ол Швейцариядан қуылды және Бурбон әулеті билікке қайта келгенге дейін Еуропаны шарлады.

Францияға оралу және өлім

XVIII Людовикке жылдар бойы қызмет еткеніне қарамастан, 1780-ші жылдардың соңындағы ерте либералды көзқарастары, 1808 жылы эмигрант үкіметінен кеткені және Бонапартпен жақындасуға жасаған тырыстары салдарынан, қайта орналасқан король оған жаңа ультрароялист үкіметке қатысуға рұқсат бермеді. Осының нәтижесінде ол 1821 жылы қайтыс болғанға дейін ауылдық иеліктерінде тыныш өмір сүрді.