Кіріспе
Тынық мұхитындағы тайфун маусымы
1989 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун маусымы – Батыс Тынық мұхитындағы белсенділіктің орташа деңгейден жоғары болған алты жылдың біріншісі болды. Бұл өте белсенді маусымда 32 тропикалық дауыл, 20 тайфун және 5 супер тайфун пайда болды. Маусымның ресми шектері жоқ; ол 1989 жылы жыл бойы жалғасты, бірақ тропикалық циклондардың көпшілігі мамыр мен қараша аралығында Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде қалыптасады. Осы мерзімде Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде тропикалық циклондардың көпшілігі пайда болады. Бірінші дауыл – Винона 15 қаңтарда, ал соңғы дауыл – Джек 27 желтоқсанда тарап кетті. Бұл маусым сонымен қатар өте қауіпті болды, себебі бірнеше ірі дауылдар болды, мысалы, 50 жылдан астам уақыттан бері Вьетнамға ең көп зиян келтірген «Сесил» тропикалық дауылы және 35 жыл ішінде Малайя түбегіне ең қатты соққан «Гай» тайфуны. Осы екі дауылдың өзі маусымдық қазалардың шамамен жартысын құрайды. Бұл мақаланың ауқымы Тынық мұхитымен, экватордың солтүстігінде және 100°E және 180-ші меридиан аралығында шектеледі. Батыс Тынық мұхиты бассейнінде пайда болған тропикалық дауылдарға Тайфун туралы ескерту орталығы (Joint Typhoon Warning Center) ат қойды. Бұл бассейндегі тропикалық депрессиялардың нөміріне «W» әрпі қосылады. Филиппин жауапкершілік аймағына кіретін немесе онда қалыптасатын тропикалық депрессияларға Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) ат қояды.
Маусым қорытындысы
1989 жыл бойы Тынық мұхитының батысындағы бірнеше ірі факторлар ерекше сипаттамаларға орын берді, бұл болжаушыларға бірегей қиындықтар туғызды. 1989 жылғы тропикалық циклон жөніндегі жылдық есепте Бірлескен Тайфун ескерту орталығы осы маусымды өз тарихындағы ең қиын және ерекше жылдардың бірі деп санады. Жылдың көп бөлігінде өте кең муссондық ойыс болды, ол конвективті белсенділіктің күндізгі айтарлықтай өзгеруіне әкеп соқты, бұл көптеген бұзылыстардың жылдам дамуын тежеді. Орта тропосфералық қыраттық аймақ тым тар болды, бұл тікелей бағытта қозғалатын дауылдарды болжауды қиындатты. Сонымен қатар, тропикалық жоғарғы тропосфералық ойыс (TUTT) көптеген жүйелердің дамуында маңызды рөл атқарды, ең әйгілісі – TUTT жасушасының астында пайда болған жалғыз нөсерден құралған Гордон тайфуны. Маусым қаңтар айының басында Халықаралық дата сызығынан шығысқа қарай Уинона тропикалық дауылдың ерекше дамуымен басталды. Екі апта бойы белсенді болған жүйе Филиппин үстінде тарап, алдында бассейн арқылы өтті. Үш айлық үзілістен кейін, сәуірдің ортасында күшті тайфун пайда болды, ол тоғыз жыл ішінде сол айда супер тайфунға айналған екінші жүйе болды. Мамыр айының ортасында Бенгал шығанағынан Оңтүстік Қытай теңізіне дейін кең муссондық ойыс орнады. Бренда тайфуны Оңтүстік Қытай теңізіндегі осы ойыстан пайда болып, Қытайдың оңтүстігіне құрлыққа қарай жылжып, кейін тарады. Тайфуннан кейін төменгі деңгейдегі оңтүстік ағыны күшейген аймақ қалды, бұл айдың соңында Сесил тайфунының пайда болуына себепкер болды. Маусым айында тағы екі дауыл пайда болды – Дот тайфуны және Эллис тропикалық дауыл. Біріншісі Каролина аралдарының жанында пайда болған, батысқа қарай жылжыған, ақырында Вьетнам үстінде тараған күшті тайфун болды. Екіншісі – Жапонияны солтүстікке қарай соққан, нашар ұйымдастырылған дауыл болды.
Уинона тропикалық даулы
15 қаңтарда «Винона» тропикалық дауыл Халықаралық дата сызығын кесіп өтіп, Батыс Тынық мұхиты алабына енді. Кенет шығыс ағынының ішінде дауыл батыс-оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, осы бағытта ыдырағанға дейін жылдамдық алды. Бұл жылдамдық дауылдың солтүстік жағындағы желдің күшеюіне байланысты оның күшеюіне әкелді.
Энди тайфуны
13 сәуірде Каролин аралдарындағы Трук/Чуук маңындағы күн күркірі белсенділігі күшейді. Жүйе баяу дамып, 18 сәуірде тропикалық депрессияға айналып, батысқа қарай баяу жылжыды. 19 сәуірде Энди солтүстікке қарай жылжуын бастады, күшейе берумен бірге. Күшті циклон Гуамды оңтүстік-шығыстан жақыннан өтіп кетті, Гуамдағы желдің жылдамдығы шамамен [мәнді қосу керек] жетті. Содан кейін Энди солтүстік-шығысқа бұрылып, батыстан соққан желдің тік қиылысының күшеюіне байланысты бірте-бірте әлсіреп, 24 сәуірде тропикалық циклон ретінде тарады. Энди тоғыз жылдың ішінде сәуір айында пайда болған екінші тайфун болды. Тайфун Энди келгенге дейін 14 B-52 және 3 KC-135 ұшағы Гуамдағы Андерсон әуе күштері базасынан Гавайидегі Хиккам әуе күштері базасына көшірілді, ал бір KC-135 Филиппиндегі Кларк әуе базасына жіберілді. Дауылдың күшті желдері көптеген электр сымдарын жыртып, Гуамның шамамен 15 пайызын бірнеше сағатқа тоқтан айырды. Дауылдан келген жалпы зиян, күшті желге қарамастан, аз болды, ірі құрылымдық зақымдар немесе жарақаттар туралы хабарламалар түспеді. Көп жауын Оңтүстік Мариан аралдарының көп бөлігіне, соның ішінде Гуамға да әсер етті, жауын мөлшері шамамен [мәнді қосу керек] құрады. Бұл қатты жаңбырлар көптеген тұрғындарды ішуге жарамды сусыз қалдырған сорғылардың істен шығуына себеп болды.
Бренда тайфуны (Биньин)
14 мамырда муссондық ойыста пайда болған тропикалық депрессия 16 мамырда тропикалық дауылға айналып, сол күні Филиппиндегі Самар аралы мен Оңтүстік Лузонды шалдырды. Филиппинде кем дегенде төрт кеме батып, 50 адам қаза тапты. "Бренда" тайфунға айналып, 20 мамырда Қытайдың оңтүстігіне соққанша ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Дауыл Қытайда қатты су тасқынына әкеліп, кем дегенде 84 адамның қаза болуына және кең аумақта зардап шегуге себеп болды. Гонконгта жер көшкіні мен су тасқынынан алты адам қаза тауып, біреуі із-түзсіз жоғалып кетті. 16 мамырда "Бренда" дауылдың жақындауына байланысты Филиппиннің 20 провинциясына дауыл туралы ескертулер берілді. Дауыл тоқтағанша көптеген сауда кемелері портта тоқтатылды. Ел бойынша "Бренда" кем дегенде 18 адамның өмірін алып, 6000-нан астам адамды үйсіз қалдырды. Сонымен қатар, 52 адам жоғалып кеткені хабарланды.
Сесил атты қатты тропикалық дауыл
Сесил 22 мамырда Оңтүстік Қытай теңізінде тропикалық депрессия ретінде пайда болды. Солтүстік-батысқа қарай жылжығанда, жүйе тұрақты түрде күшейіп, ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Құрылыстар мен ауыл шаруашылығына кең ауқымды зиян келтірілді, сондай-ақ көптеген адамдар қаза болды, жалпы залал 300 миллиард доң (71,7 миллион доллар) деп бағаланды. Су тасқынынан кейін Вьетнамға халықаралық көмек жіберілді, алайда көмек жұмысының көп бөлігін үкімет, жергілікті ұйымдар мен Қызыл Крест жүргізді.
Тайфун Дот (Кюринг)
4 маусымда Палау маңындағы тропикалық бұзылыстан пайда болған "Дот" тайфуны батыс-солтүстік-батысқа қарай Филиппинге қарай жылжыды. 6 маусымда ел арқылы өтіп, Оңтүстік Қытай теңізіне шығып, тайфун мәртебесіне ие болды. 8 маусымның кешкі уақытында "Дот" тайфуны ең жоғары қарқынына жетті, желдің күші шамамен 8 мың шақырымға жетеді деп бағаланды. Келесі күні жүйе біршама әлсіреді, содан кейін Хайнань аралына құлады. Әлсіреген дауыл Тонкин шығанағына кірді, содан кейін Солтүстік Вьетнамға соқтығысып, 12 маусымда тарап кетті. Өзінің жолы бойында "Дот" тайфуны Филиппин, Қытай және Вьетнамда ауыр жаңбырларға себеп болды, нәтижесінде елеулі зақымдар келтіріліп, сегіз адам қаза тапты. Ең ауыр салдарлар Хайнань аралында болды, онда 1400 үй толығымен қирады, ал тағы 60 000 үй зақымдалды.
Эллис (Дэлинг) қатты тропикалық дауыл
18 маусымда Филиппин теңізінде дамыған бұл жүйе бастапқыда батысқа қарай жылжып, 20 маусымның соңында тропикалық депрессияға айналды және 21 маусымда әлсіреген. 23 маусымның таңында ортасынан шалқап жатқан күшті желдері бар үлкен жүйе қайтадан тропикалық депрессияға айналды. Оның солтүстік-батысындағы ойыс тереңдеп, циклонды солтүстікке қарай жылдамдатты. Бұл жылдамдық арту кезінде ол ең төменгі тропикалық дауылға айналды. Сол күні кешке қарай ол фронталды толқынға айналып, Жапония арқылы Жапон теңізіне өтті. "Эллис" тропикалық даулы Жапонияның көп бөлігінде жаңбыр жаудырды, ең көп жаңбыр Токио маңында жауды, онда жаңбырдың қарқыны сағатына жетті. 23-24 маусым аралығында қалада жаңбыр жауды, оның көп бөлігі 24 сағат ішінде жауды. Бірнеше аймақтарда тропикалық дауылдың күшіне жететін желдер тіркелді.
Қатты тропикалық дауыл Фэй (Эланг)
6 шілдеде Лузонның батысында тропикалық депрессия қалыптасты. Көбінесе батысқа қарай жылжыған жүйе көп ұзамай Фей тропикалық дауылына дейін күшейді. 8 шілдеде дауыл Филиппинге күшті тропикалық дауыл ретінде соқты, содан кейін Оңтүстік Қытай теңізіне өтті. Күшін қайтаруға күрескен жүйе, кейіннен Хайнань аралының солтүстігіне құрлыққа соқты. Тонкин шығанағына қысқа ғана уақытқа шыққаннан кейін, Фей 11 шілдеде Вьетнамның Хай Фонг маңында үшінші және соңғы рет құрлыққа шықты. Құрлыққа жеткеннен кейін Фей жылдам тарап кетті.
Гордон тайфуны (Горинг)
9 шілдеде бірнеше найзағайдың орталығынан пайда болған "Гордон" Солтүстік Мариан аралдарының жанында тропикалық депрессияға айналып, батыс-оңтүстік-батыс бағытта жылдам күшейді. 13 шілдеде дауыл тайфун статусына жетіп, одан кейін қарқынды күшею кезеңіне енді. 15 шілдеде дауыл 5-санатты супер тайфунның ең жоғары күшіне жетті. Солтүстік Филиппинге соққаннан кейін "Гордон" Оңтүстік Қытай теңізі арқылы өтіп, бірте-бірте әлсіреген. 18 шілдеде дауыл Қытайдың оңтүстігіне құрлыққа шығып, келесі күні құрлық үстінде тарап кеткені байқалды. "Гордонның" Филиппиннен Қытайға дейінгі жолында кең ауқымда зардаптар келтіріліп, адам өмірінен айырылды. Ел бойынша кем дегенде 200 адам қаза тауып, шығын 1,2 миллиард юаньға (319 миллион АҚШ долларына) бағаланды. Бұдан өзге, 14 адам теңізде суға батып, ал екеуі Гонконгта қайтыс болды.
Үміт тропикалық дауыл (Хулин)
16 шілдеде «Гордон» супер тайфунынан кейін тропикалық депрессия пайда болды. Депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжып, «Үміт» тропикалық дауылға айналды. «Үміт» Окинавадан оңтүстікке қарай шамамен 161 км (100 миль) қашықтықта қозғалды, содан кейін Қытай жағалауына жақындағанда ең жоғарғы күшіне жетті. Филиппинге жақын орналасқандықтан, Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы да бұл дауылды бақылап, оған «Хюлинг» деген жергілікті атау берді. «Үміт» 21 шілдеде Қытайдың шығыс жағалауына соқты. «Гордон» тайфунынан кейін «Үміт» Филиппинде муссонды жаңбырды күшейтіп, су тасқынын ушықтырып, құтқару жұмыстарын қиындатты. Багио қаласындағы жер көшкіні салдарынан бір үй қирап, үш адам қаза тапты. Өлімдер «Үміт» тропикалық даулымен байланысты болғанымен, олар «Гордон» тайфунына жатқызылды. Цзэцзян және Фуцзянь провинцияларында «Үміт» 198 адамның өмірін қиып, 1901-ден астам адамды жарақаттады және 340 миллион долларлық зиян келтірді. Сонымен қатар, 53 адам жоғалып кеткен.
Ирвинг (Ибианг) қатты тропикалық дауыл
Ирвинг тропикалық даулы 21 шілдеде Оңтүстік Қытай теңізінде, Филиппиннің батысында пайда болды. Солтүстік желдің күшті әсеріне қарамастан, Ирвинг Вьетнамның солтүстігіне құрғаққа шығар алдындағы ең жоғарғы қарқынына жетті. Ауыл шаруашылығындағы шығын да маңызды болды, шамамен егістік дақылдарының, оның ішінде күріштің және басқа да өнімдердің су тасқынына ұшырады. Ел бойынша Ирвинг тропикалық даулының салдарынан 104 адам қаза тапты.
Джуди тайфуны
21 шілдеде муссондық ойыстан пайда болған "Джуди" дауылы Солтүстік Мариан аралдарының батысында тропикалық депрессия ретінде басталды. Батыс-солтүстік бағытта жылжыған жүйе 23 шілдеде "Джуди" тропикалық дауылға дейін күшейді. Осы кезде дауыл тікелей солтүстікке бұрылды. Екі күннен кейін "Джуди" тайфун мәртебесіне ие болды және батыс-солтүстікке қарай біртіндеп бұрыла бастады. 25 шілде күні кешке дауыл ең жоғары қарқынына жетті. 27 шілдеде Кюшюге соққанда, аралдың таулы жерімен байланыс "Джудиді" Оңтүстік Кореяға жақындағанда тез әлсіретуге себеп болды. Күшін жоғалтқан дауыл келесі күні Пусанның батысындағы елге соқтығысып, Солтүстік Кореямен шекараға жақын жерде жоғалып кетті. "Джуди" қалдықтары соңғы рет Жапон теңізінде байқалды. Жапонияда тайфуннан туған дауыл салдарынан шамамен 4 миллион адам электр қуатынан айырылды. Елдегі су тасқыны 11 адамның қаза болуына және 28,9 миллион долларлық зиянға әкелді. Оңтүстік Кореяда дауылдың ауыр жаңбыры су тасқынын ушықтырып, кем дегенде 20 адамның өміне қиындық тудырды. "Джуди" қалдықтарынан болған су тасқыны КСРО-ның Шығыс аймағына әсер етіп, Транссибір темір жолын уақытша тоқтатты және 15 адамның өліміне себеп болды.
Тропикалық депрессия 12W (миллинг)
TD 12W белсенді муссондық ойыстан пайда болып, өмір сүру кезеңінің барлық уақытында батысқа қарай жылжыды, жоғары желдің кесілуі салдарынан тропикалық дауыл статусына жете алмады. Тропикалық депрессия Тайваньның солтүстігінен өткеннен кейін, төменгі деңгейдегі орталық Тайвань бұғазындағы орта деңгейдегі орталықтан бөлініп, ескертулер тоқтатылды. 26-30 шілде аралығында Тайваньның бір бөлігінде ауыр жаңбыр жауып, қасіретті су тасқынына әкеп соқты. Кем дегенде 16 адам қаза тауып, 2 адам жоғалып кетті. Алпыс үш үй толығымен қирады, ал қырық екі үй су тасқынынан зардап шекті. Шамамен ауыл шаруашылығы жерлері суға батып, 31,78 миллион долларлық шығын келтірді. Ел бойынша инфрақұрылымға келтірілген зиян 15,74 миллион долларды құрады. Су тасқынынан кейін Тайвань үкіметі үйсіз қалғандарға және қаза тапқандардың отбасыларына көмек көрсетуге уәде берді.
Кен Лола атты қатты тропикалық дауыл
29 шілдеде муссондық ойыс тропикалық депрессияны тудырды. Жақсы ұйымдастырылмаған ол солтүстік-шығысқа қарай жылдам қозғалды және 30 шілдеде тропикалық дауылға айналды. Оперативтік жағдайда, «Кен» тропикалық дауыл конвекцияның қалған бөлігімен бірге солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырды, ал «Лола» тропикалық дауыл батысқа қарай қалыптасты, бірақ нашар анықталған айналым батысқа қарай жалғасты, нәтижесінде екі атаумен бір дауыл пайда болды. «Кен-Лола» оңтүстік-батысқа бұрылып, қайта солтүстік-батысқа қарай бағдар алғанға дейін тоқтап тұрды. «Кен-Лола» 3 тамызда Шығыс Қытайға жеткенге дейін ең жоғары жел жылдамдығына ие болды, ол 7 тамызға дейін баяу әлсірегендіктен, көп зиян келтірмеді. «Кен-Лола» нашар ұйымдастырылған жүйелерді қадағалаудың қиындықтарын көрсетеді. Жақындағы мысал – 1995 жылғы 32W/33W тропикалық депрессиясы. «Кен-Лола» тропикалық дауылмен байланысты қатты жаңбырлар Жапонияның көп бөлігін әсер етті, ол бірнеше күн бойы елдің оңтүстігінде шарлап өтті. Токиода дауыл көп жаңбыр жаудырды, нәтижесінде бірнеше жер көшкіні мен су тасқыны болды. Канда өзенінің жағалауындағы аудандар өзеннің арнасынан асып толуынан су астында қалды. Токио мен айналасында кем дегенде тоғыз адам қаза тауып, тағы он жеті адам жоғалып кетті. Қытайдың Шанхай қаласының жанындағы жағалауға соққан «Кен-Лола» тропикалық дауылдың жаңбыры Хуанпу өзенінің ескерту деңгейінен жоғары көтерілуіне әкеп соқты, бірақ ешқандай зиян туралы хабарлама жоқ.
Мақ тайфуны
Кень-Лоланың солтүстік-шығыс жағынан жылжып, содан кейін жоғарғы тропосфералық циклонға айналған "Мак" тайфуны 6 тамызда Жапонияға солтүстік-батыс бағытта кеңінен иіліп кірді және 8 тамызда Сахалин аралында ыдырады.
Пегги тропикалық дауыл
Тамыз айының ортасында Солтүстік Мариана аралдарының жанында қысқа ғана тропикалық дауыл болды. 16 тамызда пайда болған "Пегги" дауыл желдің күшті өзгеруіне байланысты 18 тамызда тарап кетті, минималды тропикалық дауыл статусына жете алмады.
Тропикалық депрессия 19W
16 тамызда Окинаваның солтүстік-батысында орналасқан үлкен төмен қысым аймағы тропикалық дауыл пайда болуының мүмкін белгілерін көрсетті. Бастапқыда дауылдың орталығында бұлттар аз болды, себебі ортаңғы деңгейдегі төмендеу конвекциялық белсенділікті басып тастады. Бірақ, 16 тамыздың кешінде күшті дивергенция аймаққа еніп, жаңбыр мен найзағайдың қалыптасуына жағдай жасады. Содан кейін JTWC тропикалық дауылдың пайда болуы туралы ескерту шығарды, ал 17 тамыздың таңында 19W тропикалық депрессиясы туралы алғашқы ақпарат берді.
Роджер (Нарсинг) қатты тропикалық дауыл
Тайваньның солтүстігіне жақын аймақта тропикалық алапат пайда болып, шығысқа қарай жылдамдады. 24 тамызда алапат депрессияға айналып, келесі күні «Роджер» тропикалық дауыл деп аталды. Содан кейін Роджер күрт солтүстік-шығысқа бұрылып, жылдамдығын арттырды. Роджер Шикоку аралындағы Мурото мүйісіне жағаға тию алдында ең жоғары қарқынға жетті. Бұл жаңбырлар кең ауқымды су тасқынына әкеліп, кем дегенде үш адамның қаза болуына себеп болды. Осакада пойыз рельстен шығып, тоқтау бөгетіне соқтығысып, 50 адам жарақаттанды. Апаттың Роджердің салдарынан болған-болмағаны белгісіз, бірақ сол кезде су тасқынының себебінен көптеген пойздар жолдан тоқтатылды. Ел бойынша кем дегенде 1071 үй суға батып, көптеген жолдар бұзылды.
21W тропикалық дауыл
23 тамызда Гуамның солтүстік-шығысының шалқарынан тропикалық депрессия пайда болды. Солтүстік-шығысқа қарай жылжыған бұл депрессия желдің қарсы әсерінен күшейе алмады. JMA мәліметтері бойынша, 26 тамызда жүйе тропикалық дауылға айналды. 27 тамызда дауыл әлсіреп, 29 тамызда толыққандай тарап кетті.
Сара тайфуны (Опенг)
Сара қыркүйек айының басында муссондық ойыстағы бұзылыстан пайда болды және 5 қыркүйекте Мариана аралдарының жанында тропикалық депрессия ретінде жіктелді. Батысқа қарай жылдам қозғалған депрессия көп ұзамай Сара тропикалық дауылға айналды. 8 қыркүйекте дауыл күрт оңтүстікке бұрылып, уақытша тайфун статусына жетті. Төмен қысымның қосымша аймақтарымен бірнеше рет өзара әрекеттескеннен кейін, дауыл келесі күні солтүстікке бұрылды. 11 қыркүйекке қарай Сара дамуға қолайлы аймаққа еніп, қарқынды өсу кезеңіне түсті. Бұл кезеңнің соңында дауыл Saffir–Simpson шкаласы бойынша 4-санатты тайфунға тең ең жоғары қарқындылығына жетті. Тайфун кейіннен тез әлсіреп, 12 қыркүйекке дейін Тайваньға екі рет құрлыққа шықты. Тайвань бұғазы арқылы өтіп, 13 қыркүйекте Қытайдың шығысында соңғы рет құрлыққа шығып, келесі күні тарады. Тайфун Филиппин жанында шарлап тұрғанда, ол Лусонның көп бөлігіне бірнеше күн бойы қатты жаңбыр әкелді, нәтижесінде кең ауқымды су тасқыны болды. Ел бойынша кем дегенде 44 адам қаза тауып, тағы 200 000 адам үйсіз қалды. Тайваньға күшті тайфун ретінде соққан Сара шамамен 840 000 тұрғынды электр қуатысыз қалдырған кең ауқымды жел зақымдануына себеп болды. Дауылмен байланысты тым көп жаңбырлар тасқын суға алып келді, ол тас жолдарды шайып, шамамен егістік жерлерді су басты. Аралда Сара салдарынан 19 адам қаза тауып, кем дегенде 171 миллион АҚШ доллары (4,38 миллиард жаңа тайваньдық доллар) көлемінде шығын келтірді. Гото аралдарында да төрт адам қаза тапты. Сонымен қатар, теңізде төрт адам қаза тауып, тағы он жеті адам жоғалып кетті деп тіркелді.
Қатты тропикалық дауылдың алдын алу
Мұссонның шығыс бөлігінде қалыптасқан дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылжыды, бірақ субтропикалық жота оның сол бағыттағы қозғалысын тоқтатты. Жотаның батыс шетін айналып өтіп, Тип дауылы Жапониядан алыс теңізге қайта бұрылып, экстратропикалық циклонға айналды.
"Вера" тропикалық даулымы (Пиннинг)
10 қыркүйекте Гуамның солтүстігінде бірнеше жүз шақырым жерде муссонның төменгі деңгейінде конвергенция аймағы пайда болды. Тұрақты конвекция дамуынан кейін JTWC 11 қыркүйекте TCFA хабарламасын шығарды, ал 26 сағаттан соң оны тропикалық депрессия деп жіктеді. Бастапқыда жүйе баяу және ретсіз қозғалды, кейін субтропикалық жотаның әсерімен батыс-солтүстікке қарай бағытталды. Депрессия деп жарияланғалы кейін жүйе Вера тропикалық дауылға айналды. Содан кейін күшеюі шамалы болды, жүйе Қытайға қарай жылдамдаған кезде ең жоғары жел жылдамдығына жетті, бірақ желдің күшеюіне байланысты біртіндеп әлсіреп қалды. 14 қыркүйекте Окинаваның оңтүстігінен өткеннен кейін, дауыл келесі күні Шанхайдың оңтүстігіне шамамен жерге түсті. Құрлыққа жеткеннен кейін Вера тропикалық депрессияға дейін әлсіреді және солтүстікке бұрылды. 16 қыркүйекте Сары теңіз үстінен шыққан Вераның қалдықтары экстратропикалық циклонға айналды. Жүйе бірнеше күн бойы шығыс-солтүстік-шығысқа қарай қозғалды, Оңтүстік Корея мен Солтүстік Жапониядан өтіп, содан кейін Тынық мұхитының солтүстігіне қарай жылжыды. Вера соңғы рет 19 қыркүйекте Халықаралық дата сызығының жанында 964 мбар (hPa) орталық қысыммен күшті жүйе ретінде тіркелді. Вера тропикалық дауыл ретінде құрлыққа түскенмен, оның салдарынан Шығыс Қытайдың көп бөлігінде су тасқыны болды. Дауыл Чжэцзян провинциясының үлкен бөлігін, соның ішінде Шұжың портын су басып кетті. Алғашқы хабарларға сәйкес, Шанхай маңында кем дегенде 190 адам жарақат алды. Дауылдан екі күн өткен соң, зақымның ауқымы туралы мәліметтер аз болды. 18 қыркүйекте ұлттық телеарнада кем дегенде 72 адам қаза тауып, жүздеген адамның жоғалып кеткені хабарланды. Содан кейін жұмысшылар жағалаудың зақымдалған бөліктерін жөндеуге және тас қабырғаларды салуға кірісті. Елдің су тасқынын бақылау басқармасының мәліметінше, дауылдың салдарынан шамамен егістік жерлер мен егін далалары суға батты. Кем дегенде 162 адам қаза тауып, тағы 354 адам із-түзсіз жоғалып кетті. Сонымен қатар, 692 адам дауылдан жарақат алды. Чжэцзян провинциясындағы жалпы шығын 351 миллион долларды құрады. Жақын маңдағы Цзянсу провинциясында да елеулі зақымдар тіркелді, онда 34 адам қаза тауып, 2000-ға жуық адам жарақат алды. Дауылдан 590 мың гектар егістік жер су астында қалды, ал жалпы шығын 485 мың долларды құрады. Жаңалықтарда Верадан 500-ден 700-ге дейін адамның қаза тапқаны хабарланды. Дауылдан сегіз адам қаза тапты, оның ішінде суға батып кеткен үш бала. Барлығы 247 үй қирады, ал 5824 үй зақымдалды. Лусонның солтүстігінде тайфуннан туған қатты жел мен нөсер жаңбырлар 14 064 үйді қиратты және 19 245 үйге зақым келтірді. Филиппиндегі дауылдардың арасында ең қасіреттісі Анджела болды, оның салдарынан 119 адам қаза тауып, тағы 28 адам жоғалып кетті. Хайнань аралында Брайан мүліктің және инфрақұрылымның көп бөлігіне зақым келтірді. Дауылдың күшті желдері мен кенеттен су басуы салдарынан 185 000-ға жуық үй зақымдалды немесе қирады. Электр және телефон желілерінің бұзылуына байланысты байланыс үзілді. Брайан Хайнаньда 40 адамның қаза табуына және 837 миллион юань (222 миллион АҚШ доллары) көлемінде залал келтірді, содан кейін Вьетнамға шабуыл жасап, одан әрі зақымдар тудырды. Сақтық шарасы ретінде АҚШ әскери базалары ұшақтарды Жапонияға көшірді және дауылды күтіп алу үшін кемелерді теңізге жіберді.
Даң тайфуны (Салинг)
Қазан айында Вьетнамға соққан үш тайфунның екіншісі – Дан, 6 қазанда пайда болып, өзінің жолы бойында батысқа қарай қозғалды. Бастапқыда Анжела тайфунына жақындығы салдарынан күшеюі шектеулі болды; алайда, 9 қазанға қарай жағдайлар жақсарып, Дан тайфун статусына ие болды. Хайнань аралының оңтүстік жағалауынан өтіп, әлсіреген Дан 13 қазанда тарап кеткенге дейін Солтүстік Вьетнамға жетті. Дауыл өзінің барлық жолында кең ауқымды зардаптарға әкелді. Филиппинде Дан 232 мыңнан астам адамды үйсіз қалдырып, 58 адамның қазасына себеп болды. Дауылдан шамамен 150 мың шаршы метр жер суға батты. Филиппинде Елси тайфуны Анжела мен Дан тайфундарынан соңғы жағдайды одан да ушықтырды. Бұрынғы екеуінен күшті болғанымен, Елси жерге түскен аймақтағы халық тығыздығы төмен болғандықтан, азырақ зиян келтірді. Дауыл кезінде 47 адам қаза тауып, тағы 363 адам жарақат алды. Ел бойынша келтірілген зиян 35,4 миллион долларды құрады және шамамен 332 000 адам баспанасыз қалды.
Форрест тайфуны
Қазандағы соңғы тропикалық циклон және жылдың 17-ші тайфуны – Форрест бастапқыда Маршалл аралдарының жанында үлкен циклон болғандықтан дамуы баяу болды. Гуамды бар болғаны 137 шақырым (85 миль) аралықтан өтіп кеткеннен кейін, ол тайфунға айналып, максималды тұрақты жел жылдамдығы шарықтап өсті. Жүйе Сайпаннан алыстағанда ағаштардың бұтақтары мен электр сымдары жыртылды. Содан кейін ол қайта бұрылып, сол жылы Тынық мұхитындағы ең күшті экстратропикалық циклонға айналу үшін солтүстік-шығысқа қарай жылдамдады.
Тайфун Хант (Унсинг)
16 қарашада Филиппиннің шығысында тропикалық бұзылыс пайда болып, ұйымдаса бастады, содан кейін тропикалық депрессия қалыптасты. Депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжығанда күшейіп, «Хант» тропикалық дауылына айналды, ол солтүстік-батысқа қарай жылжығанда қарқынды түрде күшейіп тайфунға айналды. «Хант» тайфуны Филиппинге қарай бұрылмас бұрын ең жоғары қарқындылығына жетті. «Хант» Лусон аралының орталық бөлігіне жеткенге дейін ең жоғары қарқындылығын сақтап тұрды. Жеті адам қаза тауып, АҚШ әскери операцияларына шағын зиян келтірілді. Филиппинді қалдырғаннан кейін «Хант» әлсіреп, Оңтүстік Қытай теңізінде тарап кетті. Бұл толқындар Катарман және Бири жағалау қалаларындағы 60 үйді шайып кетіп, 948 адамды үйсіз қалдырды. Барлығы 212 үй толығымен қирады, ал тағы 3401 үй зақымдалды. Жалпы, Филиппинде 11 адам қаза тауып, зиян 8 миллион песоға (350 000 АҚШ доллары) бағаланды. 26 желтоқсанда бірнеше B-52 ұшағы Андерсон әуе базасынан Окинаваға көшірілді, ал АҚШ Әскери-теңіз күштері кемелерге дауылды теңізде күтіп отыруға бұйрық берді. Сол күні Гуамдағы банктер де жабылды, ал Сайпан шенеуніктері тұрғындарға төтенше жағдайға қажетті жабдықтарды дайындауға кеңес берді. 27 желтоқсанда дауылдың күші әлсірегеннен кейін, ол аймақ үшін маңызды қауіп болып табылмайтын болды.