Кіріспе

Гамбияның әкімшілік бөлінісі

Орталық өзен – Гамбияның бес әкімшілік бөлінісінің ең ірісі. Оның орталығы – Маккарти аралында орналасқан Жанжанбуре (бұрынғы Джорджтаун) қаласы. Ең ірі елді мекені – Бансанг, 2008 жылғы мәліметтер бойынша, онда шамамен 8 381 адам тұрады. 1995 жылға дейін бұл бөлім 20 ғасырдың басында Гамбия протекторатының бес әкімшілік аймағының бірі ретінде құрылған Маккарти аралы бөлімі деп аталды. Ол Гамбия өзенінің екі жағалауында орналасқан. 2013 жылғы халық санауы бойынша, жалпы халық саны 226 018 адамды құрайды. 2003 жылғы мәліметтерге сәйкес, жалпы үй шаруашылықтарының саны 17 399. 2003 жылғы деректер бойынша, аймақтың жалпы ауданы 2894,3 км² құрайды.

География

Гамбия – Африкадағы ең кішкентай мемлекет, оның ені ешқашан аспайды. Батысынан Атлант мұхиты, ал қалған бөлігін Сенегал қоршап тұрады. Гамбия өзені елдің барлық аймағынан өтеді және сумен қамтамасыз етудің және көлік құралының басты көзі болып табылады. Өзен жағалауларында батпақты жағажайлар орналасқан, ал елдің басқа бөліктерінде күріш өсіруге қолайлы аллювиалды топырақтар бар. Жерқабық – маңызды ақшалай дақыл. Ауа райы көбінесе жылы және құрғақ. Елдің биіктігі теңіз деңгейінен артық. Өзендердің аңғарларында және оларды қоршаған аймақтарда құмтас пен сазтастың кең алқаптары кездеседі. Өзен Гвинеядан басталып, шығыстан батысқа қарай ағады. Жағалаудың аяз сулары балық аулаудың маңызды көзі болып табылады. Жағалау бойында мангр және банто ормандары өседі. Өзен бойында көптеген салалар бар, олар жергілікті тұрғындар арасында "болондар" деп аталады. Маусым мен қыркүйек айларында жаңбырлы маусым, ал қалған жеті ай құрғақ болады. Оңтүстік-шығыстағы жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен, ал солтүстік-батыста шамамен. Сарапшылардың бағалауынша, 1886-1992 жылдар аралығындағы жүз жылдық кезеңде жауын-шашын мөлшері шамамен 15-20 пайызға азайды және жаңбырлы маусым қысқарып кетті.

Демография

2013 жылғы халық санауы бойынша аймақтың халқы 226 018 адамды құрады, халық тығыздығы 0,078 адамға шаққанда. 2003 жылы аймақтағы үй шаруашылықтарының жалпы саны 17 399 болды. 2003 жылы аймақтың жалпы ауданы 2894,3 км² құрады. Әр мың туған балаға шаққанда нәрестелердің өлім көрсеткіші 92, ал бес жасқа дейінгі балалардың өлім көрсеткіші – 138. 2003 жылы кедейлік деңгейі 36,45 пайызды құрады. Облыстың сауаттылық деңгейі 56 пайызды құрайды, ал еліміз бойынша орташа көрсеткіш 62,9 пайызды құрайды. Бастауыш білімде оқуға қабылданғандардың үлесі 53 пайызды құрайды, ал бастауыш мектептің бірінші сыныбына қабылданған балалардың бастауыш білімнің соңғы сыныбын бітіру көрсеткіші – [мәлімет жоқ]. Бастауыш, орта және жоғары білімдегі ұлдар мен қыздар арақатынасы 2007 жылғы мәліметтер бойынша есептелді.

Аудандар

Гамбия, қазіргі Сенегалмен бірге, 1894 жылға дейін француз және британ колониялары болды, содан кейін британ колониясына айналды. Екі ел де 1965 жылы тәуелсіздік алды және 1982 жылдан бастап Сенагамбия деп аталатын федерация құрамында жұмыс істеді. 1989 жылы конфедерация тарап кетті. 1994 жылы қан төгілмейтін төңкеріс нәтижесінде лейтенант Яхья Джамме билікке келді және үш кезекті сайлауда көп партиялық жүйеде жеңіске жетті. Ол сондай-ақ, төңкерістерді сәтті жеңіп, Батыс Африка елдерінен өзгеше, Гамбияда салыстырмалы түрде тұрақты басқару жүйесін сақтап тұрды. 2002 жылы қабылданған Жергілікті Өкімет туралы заң, бұрынғы Жергілікті Өкімет туралы заң (1984 жылы өзгертілген), Жергілікті Өкімет (Банжул қаласы) туралы заң (1988 жылы өзгертілген), Канифинг қалалық кеңесі туралы заң (1991 ж.) және Провинциялар туралы заң сияқты бұрынғы жергілікті өкімет актілерін жойды. Жеті жергілікті өкімет анықталды, олардың әрқайсысы аудандар мен округтерге бөлінді. Әрбір кеңестің әкімі және кеңес мүшелері аудан тұрғындарымен сайланады. Рөлдерді нақты көрсететін заңнамалар толық анықталмаған, бірақ кеңес өзіне бағынған әрбір сектор бойынша қаржы, қызметтер және жоспарлауға жауапты. Бюджеттің шамамен 25 пайызы орталық үкіметтен қарастырылады. Кеңесте сондай-ақ Алкало немесе Сейфо өкілі, бас өкіл, жастардан ұсынылған өкіл, әйелдерден ұсынылған өкіл және жергілікті мүдделі топтардың басқа да тағайындалған мүшелері бар. Орталық өзен 10 ауданға бөлінеді: Фулладу Батыс, Жанжанбуре, Төменгі Салум, Ниамина Данкунку, Ниамина Шығыс, Ниамина Батыс, Ниани, Ниания, Сами және Жоғарғы Салум. Кейіннен ол екі Жергілікті Өкіметтік Аймаққа (шығыстағы Жанжанбуре және батыстағы Кунтаур) бөлінді, олардың әрқайсысында жоғарыда аталған бес аудан бар. Қалалық және аймақтық кеңес сайлауы 2002 жылдың сәуір айында өтті, онда АПРК үміткері М. Ф. С. Маланг Сайбо Камара 70,2 пайыз дауыс жинап, қала әкімі болды. Кеңесті Патриотикалық қайта бағдарлау және құрылыс одағы (APRC) басқарды, ол 12 орынның 9-ын жеңіп алды, Ұлттық келісім партиясы (NRP) бір орынды жеңіп алды, ал екі орын тәуелсіздерге бұйырды.