Кіріспе
Танзания аймағы (суахили тілінде Mkoa wa Tanga) – Танзанияның 31 әкімшілік аймағының бірі. Аймақ аумағы Бурунди мемлекетінің жер көлемімен шамалас. Аймақтың орталығы – Танга қаласы. Солтүстік-шығыс Танзанияда орналасқан бұл аймақ солтүстікте Кениямен және Килиманджаро аймағымен; батыста Маньяра аймағымен; оңтүстікте Морогоро және Пвани аймақтарымен шектеседі. Шығысында Үнді мұхиты жатыр. 2022 жылғы ұлттық халық санағы бойынша аймақта 2 615 597 адам тұрады.
Tanga Region (Mkoa wa Tanga in Swahili) is one of Tanzania's 31 administrative regions. The region covers an area of The region is comparable in size to the combined land area of the nation state of Burundi. The regional capital is the municipality of Tanga city. Located in northeast Tanzania, the region is bordered by Kenya and Kilimanjaro Region to the north; Manyara Region to the west; and Morogoro and Pwani Regions to the south. It has a coastline to the east with the Indian Ocean. According to the 2022 national census, the region had a population of 2,615,597.
Тарих
Бұл аймақ бұрын Танга провинциясы деп белгілі болған және қазіргі Килиманджаро аймағының құрамына кіретін Саме және Мванга аудандарын қамтыды.
Геология және жер бедері
Танга аймағы елдің 3% аумағын алып жатқан Сонгве аймағынан кейін, ауданы бойынша 15-ші ірі аймақ. Салыстыру үшін, Танга Африкадағы Бурунди мемлекетінен үлкен, оның аумағы 25 680 шаршы километрді құрайды. Танга аймағы төрт басқа аймақпен және Пемба бұғазы арқылы орналасқан үш аймақпен – атап айтқанда, Пемба Солтүстік аймағы, Пемба Оңтүстік аймағы және Занзибар Солтүстік аймағымен құрлық шекарасын бөліседі. Танганың солтүстік-батыс бөлігі биік жатқандықтан, мұнда Усамбара таулары орналасқан, ал Танга аймағының ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен 2289 метр биіктіктегі Чамболо шыңы. Танга аймағындағы ең ірі және ең ұзын өзен – Пангани өзені, оған Умкомази, Сони және Лвенгера өзендері құяды. Танга аймағы экватордан оңтүстікке қарай 4 және 6 градус аралығында орналасқан. Тағы бір маңызды өзен – Млигаси өзені, Пуани аймағы мен Танга аймағының оңтүстік шекарасын құрайды. Танга аймағында Шығыс Африкадағы ең үлкен үңгірлер жүйесі – Амбони үңгірлері орналасқан, ол Танга қаласының солтүстігіне қарай бірнеше километр қашықтықта жатыр.
Өсімдіктер мен жануарлар дүниесі
Тангада өсімдіктер мен жануарлардың бай биологиялық әртүрлілігі бар. Танга аймағы екі ірі ұлттық парктің орны – Мкомази ұлттық паркі, ол Оңтүстік Килиманджаро аймағымен ортақ. Паркте қара мүйізқұрлы және африкалық жабайы иттің жоғалу қаупі төніп тұрған түрлері қоныстанған. Танга аймағындағы екінші ұлттық парк – Саадани ұлттық паркі, ол елдегі мұхит жағалауымен ортақ болатын жалғыз ұлттық парк. Аймақтың солтүстік-батыс бөлігінде Усамбара таулары мен Амани табиғат қорығы орналасқан, онда Амани орман бақасы және Усамбара ағын бақасы сияқты эндемик жануарлар мекендейді. Орман ішінде Усамбара бүркітқұсы, Усамбара тоқымашысы, Усамбара құсқұсы және Усамбара қос сақиналы күнқұсы сияқты сирек кездесетін құстар табылады. Сонымен қатар, тауларда Усамбара кішкентай геконы сияқты сирек кездесетін бауырымен жорғалаушылар және Усамбара егеуқұйрығы сияқты жоғалу қаупі төніп тұрған сүтқоректілер де кездеседі. Танга жағалауында целакант мекендейді. Тангадағы ең ірі қорғалған теңіз парктерінің бірі – Танга целакант теңіз паркі. Жоғалу қаупі төніп тұрған дугонг Кируи аралының жанындағы Мкинга ауданының жағалауында табылған.
Климат
Танга аймағы тропикалық саванна климатына ие, Кёппен климаттық жіктелімі 49 және Aw. Хандени үстіртіндегі Батыс Танга жартылай шөлейтті және құрғақ. Ал Усамбара тауларында қоңыржай климат басым. Танга аймағында жылдық жауын-шашын мөлшері 1100-1400 миллиметрді құрайды, көбінесе сәуір-мамыр айларында жаңбыр жауады. Батыс Танга аймағында жылдық жауын-шашын 600 мм-ден кем, ал Усамбара тауларының кейбір бөліктерінде жылына 2000 мм-ге дейін жауады. Желтоқсаннан наурызға дейінгі ыстық айлардағы орташа температура диапазоны ең жоғары 32 градус, ең төменгі 26 градус. Салыстыру үшін, мамырдан қазанға дейінгі салқын айлардағы орташа температура диапазоны ең жоғары 28 градус, ең төменгі 20 градус.
Халық саны
2012 жылы Танга аймағының халқы шамамен 2 045 205 адамды құрады. Лушото ауданында халық саны ең көп – 492 441 адам. Пангани ауданында халық саны ең аз – 54 025 адам. Тангада алты негізгі этникалық топ өкілдік етеді. Бұл Танга аймағының орталық-шығыс жағалауында қоныстанған Бондей халқының атамекені, олардың көп бөлігі Пангани және Мухеза аудандарында шоғырланған. Батыс Танганың көп бөлігін Зигула халқы мекендейді, олардың басым бөлігі Хандени ауданында тұрады. Танга аймағындағы ең ірі этникалық топ – Самба халқы, олар көбінесе Танга аймағының солтүстігінде, Батыс Усамбара, Лушото ауданы, Батыс Корогве ауданы және солтүстік Мухеза ауданында кездеседі. Диго және Сегеджу тайпалары – Солтүстік-шығыс Танга аймағындағы Мкинга ауданындағы шағын азшылықтар. Соңғысы – Нгулу халқы, Танга аймағының Килинди ауданының оңтүстік-батыс бөлігінде қоныстанған. Танга аймағында Мбугу және Парэ халықтары сияқты тағы да бірнеше кіші этникалық топтар бар. Жақында ғана, елдің басқа аймақтарынан және шетелдерден келген иммигранттар Танга аймағында экономикалық мүмкіндіктер тапты, олардың ішінде үндістер мен арабтар да бар. Теңіз деңгейінен 0-15 метр биіктіктегі жағалау белдеуі Пангани ауданының көп бөлігін, сондай-ақ Мухеза, Танга және Мкинга аудандарының шағын жағалау жолағын қамтиды. Бұл жағалау белдеуінде кокос жаңғағы, сизаль, кашу, жүгері, маниока, күріш және теңіз шөптері өсіріледі. Танганың ылғалды жазықтарында өсірілетін дақылдар жағалау белдеуіндегі дақылдармен ұқсас, бірақ теңіз шөптерінен басқа, мақта да өсіріледі.